İşyeri Sağlık ve Güvenlik Birimi (İSGB), Türkiye’deki iş sağlığı ve güvenliği (İSG) ekosisteminin temel yapı taşıdır. 6331 Sayılı İSG Kanunu çerçevesinde kurgulanan bu birimler, işyerlerinde riskleri kaynağında yok etmeyi hedefleyen proaktif bir yaklaşımın temsilcisidir. Geleneksel reaktif modellerin aksine İSGB; risk değerlendirmesi, çalışan sağlığı takibi ve önleyici stratejiler geliştirerek iş kazalarını ve meslek hastalıklarını henüz oluşmadan engellemeyi amaçlar.

İSGB’nin Temel Kuruluş Amaçları ve Yapısı

Bir İSGB'nin kurulması için bünyesinde en az bir işyeri hekimi ve işyerinin tehlike sınıfına uygun iş güvenliği uzmanı bulunması yasal bir zorunluluktur. Bu birimler üç ana eksende hizmet verir:

1. Hızlı Müdahale Kapasitesi: İşyeri düzeyinde uzman kadronun sürekli varlığı.

2. Kişiselleştirilmiş Güvenlik: İşyerine özgü risk analizi ve özel güvenlik stratejileri.

3. Erken Tanı ve Takip: Çalışanların sağlık durumlarının düzenli izlenmesi.

Uygulamadaki Zorluklar ve "Kâğıt Üzerinde Güvenlik" Riski

Teorik olarak kusursuz tasarlanan İSGB sistemi, pratikte bazı yapısal sorunlarla karşı karşıyadır. Uzman kadroların hem teknik hem yönetsel sorumluluklar altında ezilmesi ve birimlerin finansal olarak işverene bağlı olması, bağımsız karar alma mekanizmalarını zorlayabilmektedir. Ayrıca, sektörel farklılıkların (örneğin bir tekstil atölyesi ile kimya fabrikası arasındaki farklar) standardize edilmiş mevzuatla yönetilmeye çalışılması esneklik ihtiyacını doğurmaktadır.

Günümüzde İSGB'lerin başarısı; sadece yasal mevzuata uyum sağlamaktan ziyade, üretim ve insan kaynakları gibi diğer departmanlarla entegre olarak "gerçek koruyuculuk" işlevini üstlenmelerine bağlıdır.