İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) sınavlarına hazırlık sürecinde adayları en çok zorlayan bölümlerden biri mevzuat bilgisidir. Özellikle 4857 sayılı İş Kanunu, sınav sorularının önemli bir kısmını oluşturmaktadır. Sınav müfredatına uygun olarak hazırlanan son çalışma notları ve deneme soruları, adayların özellikle sözleşme türleri, tazminat hakları ve özel risk gruplarının çalışma koşullarına odaklanması gerektiğini gösteriyor.

İş Kanunu Kapsamı ve İstisnalar

Sınavlarda adayların karşısına çıkan ilk temel konu, kanunun kapsamıdır. 4857 sayılı kanun hükümleri; deniz ve hava taşıma işlerinde veya 50'den az işçi çalıştırılan tarım işyerlerinde kural olarak uygulanmazken, 50'den fazla işçi çalıştıran tarım ve orman işletmeleri kanun kapsamındadır. Adayların bu ayrımları net bilmesi, kapsam dışı işleri (örneğin ev hizmetleri veya sporcular) ayırt edebilmesi büyük önem taşır.

Sözleşme Türleri ve Fesih Süreçleri

İş sözleşmeleri, sınavın belkemiğini oluşturur. Özellikle "Belirli Süreli İş Sözleşmesi" ile "Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi" arasındaki farklar sıkça sorgulanır. Objektif koşullara bağlı olarak yapılan belirli süreli sözleşmelerin, esaslı bir neden olmadıkça zincirleme yapılamayacağı, aksi halde belirsiz süreli sayılacağı unutulmamalıdır.

Ayrıca iş güvencesi kapsamına girebilmek için işyerinde en az 30 işçi çalışması ve işçinin en az 6 aylık kıdeminin bulunması gerektiği gibi sayısal veriler, adayların ezberinde olması gereken bilgilerdendir.

Çalışma Süreleri ve Fazla Mesai Ücretleri

İş hukuku sorularında "matematiksel" bilgiler de öne çıkmaktadır:

• Fazla Çalışma: Haftalık 45 saati aşan çalışmalardır ve saat başına ücret %50 zamlı ödenir.

• Yeraltı/Maden İşleri: Yeraltında çalışan işçiler için haftalık çalışma süresi farklıdır ve fazla mesai ücreti %100 zamlı uygulanır.

• Ara Dinlenmeleri: 4 saatten kısa işlerde 15 dakika, 7.5 saati aşan işlerde ise en az 1 saat ara dinlenmesi zorunludur.

Kadın Çalışanlar ve Analık İzni

İSG sınavlarının vazgeçilmez konularından biri de özel politika gerektiren gruplardır. Kadın işçilerin doğumdan önce ve sonra 8'er hafta olmak üzere toplam 16 hafta analık izni bulunmaktadır. Çoğul gebeliklerde doğum öncesi süreye 2 hafta daha eklenir. Ayrıca, kadın işçilere çocukları 1 yaşını doldurana kadar günde toplam 1.5 saat süt izni verilir.

Engelli ve Eski Hükümlü Çalıştırma Zorunluluğu

İstihdam kotaları da sınavda potansiyel soru adaylarındandır. Özel sektör işyerlerinde %3 engelli çalıştırma zorunluluğu bulunurken, kamu işyerlerinde bu oran %4 engelli ve %2 eski hükümlü olarak uygulanmaktadır.

Sınavda Başarı İçin İpuçları

Uzmanlar, adayların sadece kanun maddelerini ezberlemek yerine, "İş Arttırımı", "Telafi Çalışması" ve "Deneme Süresi (en çok 2 ay)" gibi kavramların mantığını kavramalarını öneriyor. Mazeret izinleri (evlilik, ölüm vb. durumlarda verilen ücretli izinler) de yine sınavlarda puan getiren detaylar arasındadır.

Derleyen: Volkan ALTUNAY

Sınava hazırlananlar için Volkan ALTUNAY'ın hazırladığı  4857 İŞ KANUNU VE İLGİLİ YÖNETMELİKLER 212 Adet Test Soruları dosyasını indirmek için tıklayınız