Hastanelerin ameliyathane bölümleri, "Çok Tehlikeli" iş yerleri sınıfında yer almasına rağmen, buradaki personel çoğu zaman görünmez bir düşmanla karşı karşıya kalıyor: Radyasyon. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile Türkiye’de yeni bir dönem başlasa da, sağlık çalışanlarının maruz kaldığı mesleki riskler ve radyasyon güvenliği hala en kritik gündem maddelerinden biri.
Sağlık Çalışanları Neden Risk Altında?
Ülkemizde iş kazaları ve meslek hastalıkları nedeniyle her gün ortalama 4 kişi hayatını kaybederken, resmi kayıtlarda sağlık çalışanlarının payı yok denecek kadar az görünüyor. Ancak bu durum, riskin olmadığını değil, bildirim eksikliğini gösteriyor. Özellikle Kırım Kongo Kanamalı Ateşi gibi vakalar, "Hekimlere bir şey olmaz" algısını yıkarken, asıl tehlikenin ameliyathanelerdeki teknik donanımlardan kaynaklandığına dikkat çekiliyor.
Ameliyathanelerde Radyasyon ve Skopi Cihazı Kullanımı
Radyoloji ve nükleer tıp çalışanları radyasyondan korunma eğitimi alırken; cerrahlar, hemşireler ve ameliyathane teknisyenleri bu konuda genellikle yeterli eğitime sahip değil. Özellikle C-kollu skopi cihazlarının kullanımı sırasında:
-
Radyasyonun zararlı etkileri yıllar sonra ortaya çıkabiliyor.
-
Cihazın yanlış kullanımı (sürekli çekim modu, yanlış mesafe vb.) dozu artırıyor.
-
Kişisel dozimetre kullanımı ve koruyucu ekipman ihmal edilebiliyor.
Radyasyondan Korunmanın 3 Temel Altın Kuralı
Radyasyonun biyolojik etkilerinden korunmak için sağlık personelinin şu üç kuralı hayata geçirmesi hayati önem taşıyor:
-
Mesafe: Radyasyon kaynağından mümkün olduğunca uzak durmak.
-
Zaman: Kaynak yanında gereğinden fazla süre geçirmemek.
-
Zırhlama: Kurşun önlük, troid koruyucu ve koruyucu gözlük gibi engeller kullanmak.
Hastane Yönetimlerine Düşen Görevler ve Yasal Sorumluluk
İş sağlığı ve güvenliği sadece bir tavsiye değil, yasal bir zorunluluktur. Hastanelerde Radyasyon Güvenliği Komiteleri kurulmalı ve aktif çalışmalıdır.
Önemli Not: İşverenin gözetme borcu kapsamında, gerekli önlemleri almaması durumunda Türk Ceza Kanunu (TCK) uyarınca "taksirle öldürme" veya "yaralama" suçlarından hapis cezası ile karşı karşıya kalabileceği unutulmamalıdır.
Sonuç: Eğitim ve Denetim Şart
Ameliyathane çalışanlarının radyasyon farkındalığının artırılması, hem çalışan hem de hasta güvenliğini doğrudan etkiler. Skopi cihazı kullanan personelin sertifikalandırılması, düzenli hizmet içi eğitimlerin verilmesi ve periyodik sağlık kontrollerinin (İşyeri Hekimi tarafından) yapılması, meslek hastalıklarının önlenmesinde kilit rol oynamaktadır.
