Türkiye’nin yönetim yapısı, hukuk sistemi ve çalışma hayatını düzenleyen temel kurallar, hem vatandaşlar hem de sınavlara hazırlanan adaylar için büyük önem taşıyor. Meclis aritmetiğinden Cumhurbaşkanlığı seçim sürecine, yargı organlarının görevlerinden 4857 Sayılı İş Kanunu’nun kapsamına kadar bilmeniz gereken tüm detayları bir araya getirdik.

1. TBMM’nin Yapısı ve Karar Alma Mekanizmaları

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), toplam 600 milletvekilinden oluşur. Meclisin işleyişinde "yeter sayılar" hayati rol oynar:

• Toplantı Yeter Sayısı: Meclisin açılabilmesi için en az 200 milletvekilinin hazır bulunması gerekir.

• Karar Yeter Sayısı: Kararlar, toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile alınır; ancak bu sayı hiçbir şekilde 151’in altına düşemez.

• Kritik Eşikler: Anayasa değişikliği teklifi için 200, genel/özel af ilanı için 360 (3/5) ve Anayasayı doğrudan değiştirebilmek için 400 (2/3) milletvekilinin oyu gereklidir.

2. Milletvekili ve Cumhurbaşkanı Seçilme Şartları

Milletvekili olabilmek için 18 yaşını doldurmuş olmak, Türk vatandaşı olmak ve en az ilkokul mezunu olmak yeterlidir. Ancak askerlikle ilişiği olanlar veya yüz kızartıcı suçtan hüküm giyenler bu haktan mahrumdur.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde ise şartlar daha ağırdır:

• Eğitim ve Yaş: 40 yaşını doldurmak ve yükseköğrenim mezunu olmak zorunludur.

• Seçim: Halk tarafından seçilen Cumhurbaşkanı, ilk turda %50 + 1 oy alamazsa süreç ikinci tura kalır.

• Görev Süresi: 5 yıl olan görev süresi, bir kişi için en fazla iki dönemle sınırlıdır.

3. Yargı Sistemi ve Denetleyici Kurumlar

Türkiye’deki yüksek mahkemeler ve denetim organları görev ayrımıyla dikkat çeker:

• Yargıtay: Adli yargının, Danıştay ise idari yargının son mercidir.

• HSK: 13 üyeden oluşur ve başkanı Adalet Bakanı'dır.

• DDK ve Kamu Başdenetçiliği: Devlet Denetleme Kurulu Cumhurbaşkanlığına bağlıyken, Ombudsmanlık Meclis bünyesinde faaliyet gösterir.

4. İş Dünyasında 4857 Sayılı Kanun ve Haklar

Çalışma hayatını düzenleyen 4857 Sayılı İş Kanunu, tüm iş kollarını kapsamaz. Deniz/hava taşıma işleri, sporcular ve ev hizmetleri kanun kapsamı dışındadır.

İşçi ve İşveren İlişkisinde Önemli Maddeler:

• Deneme Süresi: Normal şartlarda 2 ay, toplu iş sözleşmeleriyle 4 aya kadar çıkabilir.

• Taşeron (Alt İşveren) ve Muvazaa: Alt işverenlik ilişkisinin hileli kurulması (muvazaa) durumunda, işçiler en baştan itibaren asıl işverenin personeli sayılır.

• Geçici İş İlişkisi: Özel istihdam büroları aracılığıyla genellikle 4 aylığına kurulur ve toplamda 8 ayı geçemez.