İş dünyasında sürdürülebilir başarı, sadece finansal tablolarla değil, çalışan güvenliği ve kurumsal risk yönetimiyle ölçülüyor. Birçok CEO ve üst düzey yönetici için İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) çoğu zaman teknik bir detay gibi görünse de, aslında işletmenin geleceğini doğrudan etkileyen stratejik bir yönetim alanıdır.

Eski Baş İş Müfettişi ve A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı İbrahim Oğur, yönetim kademesinin İSG profesyonelleriyle aynı dili konuşabilmesi ve olası iş kazalarının önüne geçebilmesi için her liderin lügatinde olması gereken 10 temel kavramı açıklıyor.

İSG Sadece Bir Maliyet Değil, Bir Yönetim Kültürüdür

İş kazalarının analizinde en büyük eksikliğin, profesyoneller ile yöneticiler arasındaki iletişim kopukluğu olduğu görülmektedir. Güvenliği sadece bir "satın alma kalemi" olarak gören yaklaşım, telafisi imkansız acılara yol açabiliyor. İşte modern bir liderin bilmesi gereken o terimler:

1. Öncü ve Gecikmeli Göstergeler (Leading & Lagging Indicators)

• Öncü Göstergeler: Gelecekteki olayları tahmin eden proaktif ölçümlerdir. Eğitim oranları, denetim sıklığı ve tehlike tanımlama hızı bu gruptadır.

• Gecikmeli Göstergeler: Geçmiş performansın sonuçlarıdır. İş kazası sıklık oranları, kayıp gün sayıları ve tazminat maliyetlerini kapsar.

2. Risk Değerlendirmesi

Sadece bir belge değil, dört adımdan oluşan bir süreçtir: Veri toplama, kapsam belirleme, riskin yürütülmesi ve tedavi (iyileştirme) planının oluşturulması.

3. Güvenlik Kültürü

Güvenliğin, kurumun temel değerlerinden biri haline gelmesidir. Yönetimin sadece politika yayınlaması yetmez; bu kültürün "yürüyen" bir parçası olması gerekir.

4. Tasarım Yoluyla Önleme

Tehlikelerin henüz planlama aşamasında, ekipman ve iş akışları tasarlanırken ortadan kaldırılmasıdır. Riskleri kaynağında yok etmenin en etkili yoludur.

5. Kontrol Hiyerarşisi

Sorunları çözmede sistematik bir sıralamadır:

1. Eliminasyon (Fiziksel yok etme)

2. Değiştirme

3. Mühendislik Kontrolleri

4. İdari Kontroller 5. Kişisel Koruyucu Donanım (KKD) (En son çare).

6. Kök-Neden Analizi

Bir olayın sadece görünen nedenini değil, sistemdeki temel arızayı bulma sürecidir. Benzer kazaların tekrarlanmasını önlemek için hayati önem taşır.

7. Psikolojik Güvenlik

Çalışanların hataları, endişeleri ve güvensiz durumları çekinmeden dile getirebildiği bir ortamdır. Bu kültür, kurumsal performansı doğrudan artırır.

8. Gönüllü Mutabakat Güvenlik Standartları

Sadece yasal zorunluluklara değil, endüstrideki "en iyi uygulamalara" uyum sağlamaktır. Güvenliği bir maliyet merkezinden sürdürülebilirlik girişimine dönüştürür.

9. Operasyonel Risk Yönetimi

Sıfır riskin imkansız olduğunu kabul ederek; riskin kabulü, hafifletilmesi veya kaçınılması süreçlerini yönetmektir. Fayda-maliyet dengesini gözeterek doğru zamanda karar vermeyi sağlar.

10. Sertifikalı Güvenlik Uzmanı

İSG uzmanı, sadece bir belge sahibi değil; mühendislik altyapısına sahip, Bakanlıkça yetkilendirilmiş ve işletmenin başarısı için çalışan stratejik bir ortaktır.

Sonuç Olarak: İş Güvenliği Uzmanlık Hizmeti, satın alma birimleri tarafından "kelle başı fiyatla" alınıp satılacak bir meslek değildir. Bu, bir mühendislik ve yönetim performansıdır.

Yazar: İbrahim OĞUR | İş Güvenliği Uzmanı, Baş İş Müfettişi