İş sağlığı ve güvenliği ekosisteminin en kritik paydaşlarından biri olan işyeri hekimleri, sadece sağlık kontrolü yapan doktorlar değil, aynı zamanda işletmelerin stratejik danışmanlarıdır. Peki, 6331 sayılı İSG Kanunu'na göre bir işyeri hekiminin asıl görevleri nelerdir? Yetki sınırları nerede başlar, nerede biter? İşte işyeri hekimliği mesleğine dair merak edilen tüm detaylar.

İşyeri Hekimi: Bir Danışman mı, Yoksa Karar Verici mi?

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, işyeri hekiminin rolünü "rehberlik ve danışmanlık" olarak tanımlar. Bu yasal çerçeveye göre işyeri hekimi; eksiklikleri tespit eder, mevzuata uygun çözüm önerilerini sunar ve bunları işverene yazılı olarak bildirir.

Önemli bir ayrıntı olarak; tespit edilen aksaklıkların giderilmesinden ve tedbirlerin uygulanmasından hukuken işveren sorumludur. İşyeri hekimi, tespit ve bildirim aşamasından sonra rehberlik görevini tamamlamış sayılır.

İşyeri Hekiminin 4 Temel Görev Alanı

İlgili yönetmelikler kapsamında işyeri hekimlerinin sorumlulukları dört ana başlıkta toplanmaktadır:

1. Rehberlik ve Çalışma Ortamı Gözetimi

İşyeri hekimi; işyerinin tasarımı, kullanılan kişisel koruyucu donanımların (KKD) seçimi ve ergonomik risklerin değerlendirilmesi konularında işverene yol gösterir. Ayrıca iş kazalarının nedenlerini araştırarak önleyici tedbirler geliştirir.

2. Risk Değerlendirmesi

Risk analizi süreçlerine aktif katılım sağlar. Özellikle;

• Gebe ve emziren kadınlar,

• 18 yaş altı çalışanlar,

• Kronik hastalığı olanlar gibi özel politika gerektiren grupların takibini yapar.

3. Sağlık Gözetimi ve Periyodik Muayeneler

Bu alan, hekimin en yoğun mesai harcadığı bölümdür. İşe giriş muayeneleri, tehlike sınıfına göre belirlenen periyodik kontroller ve meslek hastalığı ön tanısı alan çalışanların uygun işe yerleştirilmesi bu kapsamdadır.

4. Eğitim ve Bilgilendirme

Çalışanlara ilkyardım, hijyen, toplu korunma yöntemleri ve İSG konularında eğitimler verilir. Yıllık değerlendirme raporlarının hazırlanması ve İSG-KATİP sistemi üzerinden bildirimlerin yapılması da bu sorumluluğun parçasıdır.

Yetkiler ve Gizlilik Yükümlülüğü

İşyeri hekimleri, hayati tehlike gördükleri durumlarda işin durdurulması için işverene başvurma yetkisine sahiptir. Ancak bu süreçte işin normal akışını aksatmamak ve meslek sırlarını/çalışanların kişisel sağlık bilgilerini gizli tutmakla yükümlüdürler.

Uygulamada Karşılaşılan Zorluklar: Yetki ve Sorumluluk Dengesi

Kağıt üzerinde kapsamlı yetkilere sahip olan işyeri hekimleri, pratikte bazı "rol çatışmaları" yaşamaktadır. İşverenlerin "kesin çözüm" beklentisi ile kanunun "tavsiye etme" rolü arasındaki ince çizgi, hekimler üzerinde baskı oluşturabilmektedir. Özellikle ekonomik kaygılar nedeniyle tıbbi tavsiyelerin göz ardı edilmesi, işyeri hekimlerinin mesleki motivasyonunu etkileyen temel sorunların başında gelmektedir.

Derleyen: Dr. Orkun DALYAN