İSG Eğitimleri Kaç Saat Olmalı ve Ne Sıklıkla Tekrarlanmalı?

İş yerleri, yaptıkları işin risk durumuna göre üç gruba ayrılır. Eğitim süreleri ve yenileme periyotları bu sınıflara göre belirlenmiştir:

Not: Temel eğitimlerin tekrarı, tüm sınıflar için asgari 8 ders saati olarak düzenlenir.

Eğitim Konuları Nelerdir?

İSG eğitimleri dört ana başlık altında toplanmaktadır:

1. Genel Konular: Mevzuat, yasal haklar, iş yeri düzeni.

2. Sağlık Konuları: Meslek hastalıkları, ilk yardım, biyolojik/psikososyal riskler.

3. Teknik Konular: Kimyasal/fiziksel riskler, elle taşıma, yangın, kişisel koruyucu donanımlar.

4. Özel Konular: İşe özgü riskler ve risk değerlendirmesi.

İşe Başlama ve Diğer Özel Eğitimler

Sadece temel eğitimler yeterli değildir. Belirli durumlarda ek eğitimler zorunludur:

• İşe Başlama Eğitimi: Fiilen çalışmaya başlamadan önce, işe özgü riskleri içeren en az 2 saatlik uygulamalı eğitimdir.

• İlave Eğitim: İş kazası geçiren veya meslek hastalığına yakalanan çalışana, işe dönüşünde verilir.

• Bilgi Yenileme Eğitimi: Herhangi bir sebeple 6 aydan fazla işten uzak kalanlara, tekrar başlamadan önce verilir.

Eğitimleri Kimler Verebilir?

İSG eğitimleri her kurumdan alınamaz. Yetkili kişi ve kuruluşlar şunlardır:

• İş güvenliği uzmanları ve işyeri hekimleri,

• ÇASGEM (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Eğitim ve Araştırma Merkezi),

• Üniversiteler ve kamu kurumlarının eğitim birimleri,

• Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve ilgili vakıflar.

Önemli Detaylar ve Sınav Süreci

• Belgelendirme: Eğitimler sonunda katılım tutanakları tutulur. İşten ayrılan çalışan, talep etmesi halinde eğitim belgesini işverenden alabilir.

• Sınav Zorunluluğu: Eğitim sonunda ölçme ve değerlendirme yapılır. 100 üzerinden en az 60 puan alanlar başarılı sayılır. Başarısız olanlar en fazla iki kez daha sınava girebilir; yine başarısız olurlarsa eğitimi tekrar almaları gerekir.

• Uzaktan Eğitim: Genel sağlık ve teknik konular uzaktan eğitimle verilebilirken, tehlikeli ve çok tehlikeli iş yerlerinde özel risk konuları sadece yüz yüze verilmektedir.

Derleyen: Volkan ALTUNAY

Yapı işleri, doğası gereği yüksek risk içeren faaliyetler arasında yer alıyor. Kazı işlerinden tadilata, bina inşaatından yıkım işlerine kadar geniş bir yelpazeyi kapsayan bu süreçte, işverenlerin ve proje sorumlularının yasal yükümlülükleri her geçen gün daha sıkı denetleniyor.

Bildirim Zorunluluğu ve Planlama

Bir yapı işinin başlamasından önce belirli kriterlerin karşılanması durumunda Bakanlığa bildirim yapılması yasal bir zorunluluktur. Eğer iş 30 iş gününden fazla sürecek ve 20’den fazla çalışan istihdam edilecekse veya işin büyüklüğü 500 yevmiyeyi aşacaksa, projenin detayları ilgili müdürlüklere iletilmelidir. Bu süreçte hazırlanan Sağlık ve Güvenlik Planı, risklerin önceden belirlenmesi ve koordinasyonun sağlanması açısından projenin pusulası görevini görür.

Yüksekte Çalışmada "Sıfır Hata" Hedefi

İnşaat alanlarındaki en büyük risklerden biri olan yüksekte çalışma; seviye farkı bulunan ve düşme sonucu yaralanma ihtimali olan her alanı kapsar. Yeni standartlara göre:

• Öncelik Toplu Koruma: Korkuluklar, güvenlik ağları ve hava yastıkları gibi toplu koruma tedbirleri her zaman kişisel korunmanın önündedir

• Yaşam Hatları: Toplu korumanın yetersiz kaldığı durumlarda tam vücut kemer sistemleri ile entegre yaşam hatları (yatay veya dikey) kullanılmalıdır.

• Denetim: Yüksekte yapılan tüm çalışmalar, işveren tarafından görevlendirilen ehil bir kişinin gözetiminde gerçekleştirilmelidir.

İskele ve Platformlarda Güvenlik Kriterleri

Dış cephe işlerinde kullanılan asma iskeleler ve sütunlu çalışma platformları (SÇP) için teknik şartlar ağırlaştırılmıştır. Asma iskelelerde her çalışan için ayrı bir dikey yaşam hattı oluşturulması zorunluyken , sütunlu platformlarda platform ile yapı arasındaki açıklığın 25 cm’den fazla olması durumunda ek korkuluk sistemleri şart koşulmaktadır. Ayrıca, tüm hareketli sistemlerde güç kesilmesi durumunda otomatik devreye giren fren mekanizmaları bulunmalıdır.

Kazı ve Yer Altı İşlerinde Dikkat Edilmesi Gerekenler

150 cm’den derin kazılarda yan yüzeylerin güvenliği, vardiya öncesi ve hava değişimleri sonrası mutlaka kontrol edilmelidir. Patlayıcı madde kullanımı ise sadece yetkili ve uzman kişiler tarafından, üretici talimatlarına uygun şekilde koordine edilmelidir.

Yapı işlerinde güvenlik, sadece bir yasal zorunluluk değil, insan hayatını korumaya yönelik en temel sorumluluktur. Standartlara uygun ekipman kullanımı ve sürekli denetim, iş kazalarını asgari düzeye indirmenin tek yoludur.

Kritik Sektörlerde "Çok Tehlikeli" Sınıfı Genişliyor

Yapılan son düzenlemeye göre, özellikle inşaat ve teknik servis sektörlerinde bazı faaliyetlerin risk derecesi en üst seviyeye çekildi. Yeni tebliğe göre öne çıkan değişiklikler şunlar:

• İklimlendirme ve Havalandırma: Bina projelerinde ısıtma, soğutma ve iklimlendirme sistemlerinin hem kurulumu hem de onarım/bakımı artık "Çok Tehlikeli" sınıfında yer alacak.

• Şantiye Hazırlığı: Kazı, hafriyat ve alan temizliği gibi şantiye hazırlık işleri de "Çok Tehlikeli" kategorisine dahil edildi.

• Madencilik: Manyezit gibi başka yerde sınıflandırılmamış madencilik faaliyetleri de en yüksek risk grubunda kalmaya devam ediyor.

Yeni Eklenen Faaliyet Alanları ve Risk Grupları

Teknolojinin ve sosyal ihtiyaçların değişmesiyle birlikte, listeye ilk kez giren veya tanımı netleşen faaliyetler dikkat çekiyor:

• Gıda Takviyeleri ve Kombi İmalatı: Gıda takviyesi üretimi ile kombi ve merkezi ısıtma kazanı imalatı "Tehlikeli" olarak sınıflandırıldı.

• Sosyal Medya ve Yazılım: Kullanıcı içerikli wiki siteleri ve sosyal medya platformlarının dağıtım hizmetleri ile her türlü bilgisayar programlama faaliyeti "Az Tehlikeli" grubunda tanımlandı.

• Psikolojik Danışmanlık ve İç Tasarım: Psikolog, psikoterapist ve iç mimarların faaliyetleri de riskin en düşük olduğu "Az Tehlikeli" sınıfta yer alıyor.

• Söz ve İsteme Evleri: Son yıllarda popülerleşen "söz ve davet evleri" hizmetleri de resmi listede yerini alarak "Az Tehlikeli" olarak tescillendi.

Ev Aletleri Onarımı ve Dış Cephe Temizliği "Tehlikeli" Sınıfında

Gündelik hayatı yakından ilgilendiren ev tipi elektrikli cihazların (buzdolabı, robot süpürge, klima vb.) onarımı ile binaların dış cephelerine yönelik profesyonel temizlik işlemleri "Tehlikeli" sınıfta işlem görmeye devam edecek.

İşverenler Ne Yapmalı?

Yürürlüğe giren bu tebliğ ile birlikte, NACE kodunda değişiklik olan veya faaliyet alanı yeni tanımlanan işletmelerin;

1. İşyeri tehlike sınıfını kontrol etmesi,

2. İSG katip üzerinden güncellemelerini yapması,

3. Mevcut iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi hizmet sürelerini yeni sınıfa göre revize etmesi gerekiyor.

Tebliğ, yayımlandığı bugün (1 Nisan 2026) itibarıyla yürürlüğe girmiştir. Resmi Gazete İlan Linki İçin Tıklayınız..

İSG-1 Sınav Ücreti Ne Kadar ve Son Gün Ne Zaman?

Yazılı sınava girmeye hak kazanan adaylar için sınav katılım ücreti 2.200 TL olarak belirlendi. Ödemelerin 01-10 Nisan 2026 tarihleri arasında, saat 23:59’a kadar tamamlanması gerekiyor. Bu tarihten sonra yapılacak ödemeler geçersiz sayılacak ve başvuru ekranı kapanacaktır.

Başvuru ve Ödeme İşlemleri Nasıl Yapılır?

Sınav ücreti ödeme işlemleri Gazi Üniversitesi Aday İşlemleri Sistemi (AİS) üzerinden gerçekleştirilecek. İşte adım adım izlemeniz gereken yol:

1. Sisteme Kayıt: Eğer üyeliğiniz yoksa ais.gazi.edu.tr adresine girerek "e-Devlet ile Kayıt Ol" butonuyla kaydınızı oluşturun.

2. Giriş ve Ödeme: Sisteme giriş yaptıktan sonra Aday İşlemleri > Başvuru Sürecindekiler menüsünü takip ederek 2.200 TL'lik ücreti yatırın.

3. Onay: Ücret yatırıldıktan sonra başvurunuz sistem tarafından otomatik olarak onaylanacaktır. Ek bir işlem yapmanıza gerek yoktur.

Kritik Uyarı: Ödeme sırasında seçilen sınav ili tercihi sonradan değiştirilememektedir. Bu nedenle tercih yaparken dikkatli olunması büyük önem arz etmektedir.

Sınav Giriş Belgeleri Ne Zaman Yayınlanacak?

Ödemesini sorunsuz tamamlayan adaylar, sınav giriş belgelerine 06 Mayıs 2026 tarihinden itibaren yine aynı sistem üzerinden erişebilecekler. Sınav kitapçıkları, sonuçlar ve itiraz süreçleri de Gazi Üniversitesi AİS üzerinden takip edilecektir.

Dikkat Edilmesi Gereken Önemli Hususlar

• İade Yok: Sınava katılmama veya vazgeçme durumunda ücret iadesi yapılmayacaktır.

• Yetki Uyarısı: Sınava katılma hakkı bulunmayan adaylar sistemde "Bu sınava başvuru yetkiniz bulunmamaktadır" uyarısı alacaktır.

• Teknik Aksaklıklar: Yoğunluktan kaynaklı sorunlar yaşamamak adına işlemlerinizi son güne bırakmamanız önerilir.

• İletişim: Ödeme ile ilgili sorunlarınız için olcmedegerlendirme@gazi.edu.tr adresi üzerinden destek alabilirsiniz.

İSG sınavlarına hazırlanan adaylar için en çok zorlanılan ve en yüksek puan getiren konuların başında maden sektörü ve büyük endüstriyel kazalar geliyor. Eğitmen Volkan Altunay, 1 Mayıs itibarıyla başlayacak 14 günlük yoğun İSG son tekrar kampının duyurusunu yaparken, adaylara 90 sayfalık özel bir PDF dokümanı sunulacağını da belirtti. İşte kampta işlenecek hayati konulardan öne çıkan detaylar:

Büyük Endüstriyel Kazalar ve Bildirim Süreçleri

Kuruluş içinde veya dışında insan ve çevre sağlığı için ciddi tehlikelere yol açabilecek yayılım, yangın veya patlama olayları "Büyük Endüstriyel Kaza" olarak tanımlanıyor. Çernobil felaketinde olduğu gibi etkileri kilometrelerce uzağa yayılabilen bu kazaların önlenmesi için ciddi bir dokümantasyon süreci gerekiyor.

• Büyük Kaza Senaryo Dokümanı: İşletmeci tarafından hazırlanarak dahili ve harici tehlikeleri tanımlar.

• Güvenlik Raporu: Alt ve üst seviyeli kuruluşlarca, faaliyetler başlamadan önce hazırlanıp ilgili bakanlığa sunulmalıdır.

Olası bir kaza durumunda ise 60 gün içinde sisteme resmi bildirim yapılması yasal bir zorunluluktur. Bildirim gerektiren kritik kriterler şunlardır:

• Kuruluş içinde 1 kişinin hayatını kaybetmesi veya 6 kişinin yaralanıp 24 saat hastanede tedavi görmesi.

• Kuruluş dışında 1 kişinin yaralanıp hastanede yatması.

• Su, elektrik, gaz gibi enerji sistemlerinin 2 saatten fazla kesintiye uğraması.

• 0,5 hektar ve üzeri habitatın zarar görmesi (çevresel hasar).

Maden İşyerlerinde Hayati Tanımlar ve Operasyonel Kurallar

İSG uzmanı, hekim ve DSP sınavlarının tartışmasız en önemli bölümü olan maden işyerleri, kendi içinde özel terminolojilere ve katı operasyonel kurallara sahiptir.

Maden Terminolojisi: Üretim yapılan alanlar ocak, maden dışındaki atık topraklar pasa, eğimler şev olarak adlandırılırken; taş içinde açılan galerilere lağım, kömür içinde açılanlara ise baca deniyor. Havayla karışarak patlayıcı özellik kazanan metan gazı (grizu) ve güvenlik amacıyla bırakılan maden kütlesi (topuk) en çok dikkat edilmesi gereken unsurlar arasında yer alıyor.

Güvenlik ve Operasyon Kuralları:

• İmalat Haritaları: Yeraltı çalışma planları 3 boyutlu olarak hazırlanmalı ve ayda bir güncellenmelidir.

• Kaçış Yolları: En az 2 bağımsız çıkış yolu bulunmalı ve bu yollar arasındaki "topuk" mesafesi en az 30 metre olmalıdır.

• İnsan Nakli ve Elektrik: Galerilerde eğim 18 dereceyi aşmamalı, 42 Volt üzerindeki tüm elektrikli cihazlar mutlaka topraklanmalıdır.

• Patlayıcı Yönetimi: Patlayıcı depolarında sıcaklık sürekli olarak 8 ile 30 derece arasında tutulmalı; kontrol sondajları ise en az 25 metre derinlikten yapılmalıdır.

Yeraltında Yaşam Umudu: Hayat Hattı ve Sığınma Odaları

Maden kazalarında işçilerin hayata tutunmasını sağlayan iki temel donanım bulunuyor. 7 mm çapındaki sarı iplerden oluşan Hayat Hattı, işçilere kaçış yolunu gösteriyor. Hat üzerindeki konik göstergelerde koşarken yeşil tarafın görülmesi doğru yönde, kırmızı tarafın görülmesi ise ters yönde gidildiğini işaret ediyor. Hatta bulunan spiral şekiller sığınma odasını, iç içe geçmiş konikler ise ferdi kurtarıcı istasyonlarını gösteriyor.

Sığınma Odalarının Standartları:

• 5 PSI patlama basıncına dayanıklı olmalıdır.

• İçeridekilere en az 36 saat boyunca kesintisiz hava ve enerji sağlamalıdır.

• İç ortam sıcaklığı 35 dereceyi geçmemelidir.

• Hava değerleri; Oksijen en az %19, Karbondioksit en fazla %0.5 ve Karbonmonoksit en fazla 35 ppm seviyesinde tutulmalıdır.

Havalandırma ve Kritik Gaz Sınırları

Madenlerde hava akış hızı saniyede 0,5 metreden az, 8 metreden fazla olmamalıdır. Ortamdaki metan (grizu) oranı ise tüm faaliyetlerin kaderini belirler:

• %1 Metan: Patlatma işlemi yapılamaz.

• %1.5 Metan: Tüm elektrik akımı kesilir.

• %2 Metan: Çalışma derhal durdurulur ve alan acilen terk edilir.

Sınav Öncesi Son Düzlük: Bahane Değil, Derece Zamanı

Nisan ayının sınav hazırlığı için altın değerinde olduğunu vurgulayan Volkan Altunay, öğrencilere zamanı en verimli şekilde kullanmaları çağrısında bulundu. Özellikle depremzede veya yoğun çalışma şartlarına sahip öğrencilerin geçmişte elde ettiği dereceleri örnek gösteren Altunay, uykudan ve sosyal hayattan verilecek kısa süreli fedakarlıkların başarıya giden yolda şart olduğunun altını çizdi.

Kişisel Koruyucu Donanımlar (KKD) Hakkında Bilinmesi Gereken Her Şey

İSG'nin temel taşlarından biri olan KKD'ler, sağlık ve güvenlik risklerine karşı "son çare" olarak kullanılan donanımlardır. Eğitimin en geniş bölümünü kapsayan KKD kurallarında şu kritik bilgiler öne çıktı:

• 10 Yıl Kuralı: İmalatçılar, ürün piyasaya sürüldükten sonra teknik dosya ve AB uygunluk beyanını tam 10 yıl boyunca saklamak zorundadır.

• Kategori 0 (KKD Sayılmayanlar): Spor ekipmanları, polis kalkanları, megafonlar, askeri donanımlar ve şirket logolu standart kıyafetler KKD kapsamına girmez.

• Kategorizasyon: Güneş ışığı gibi basit riskler Kategori 1, yüksekten düşme veya 100 derece üstü sıcaklık gibi ölümcül riskler Kategori 3 olarak sınıflandırılır. Bu iki uç noktanın arasında kalanlar ise Kategori 2'dir.

• Sınav Kurtaran Kodlamalar: Yüksekte çalışmalarda emniyet kemeri kullanımı DİPÇİK (Direk, İskele, Prefabrik, Çatı); güvenlik halatlarının kullanımı ise KASK (Kule, Ambarlama, Sondaj, Kuyu) olarak kodlanıyor.

• Ayakkabı Kuralları: İnşaat ve çatı gibi yerlerde çelik tabanlı ayakkabılar zorunluyken; taş ocakları veya seramik işleri gibi alanlarda (2 Taş, 1 Düz kuralı) bu zorunluluk esnetilmektedir. Ayrıca tahta tabanlı ayakkabılar da birer KKD'dir.

Tarım İşlerinde ve Pestisit Kullanımında Güvenlik

Tarım sektöründe hayvandan insana geçen "Zoonoz" hastalıklara karşı hijyen ve koruyucu giysi kullanımı hayati önem taşıyor. Tarımsal ilaçlamalarda (Pestisit) ise kurallar net:

• İlaçlar daima kilit altında, orijinal ambalajında ve serin yerlerde depolanmalıdır.

• İlaçlama işlemi sıcakta buharlaşmayı önlemek için mutlaka sabah erken saatlerde ve güneş doğmadan yapılmalıdır. Rüzgarlı havalarda mecbur kalınırsa, rüzgar mutlaka arkaya alınmalıdır.

Traktör kullanımlarında ise devrilmelere karşı ROPS demiri veya kabin bulunması zorunludur. SRC belgelerinde Türkiye içi taşımacılık çift rakamlarla (2 ve 4), uluslararası taşımacılık ise tek rakamlarla (1 ve 3) kodlanmaktadır.

Balıkçı Gemilerinde Hayat Kurtaran İSG Kriterleri

Denizcilik sektöründe İSG kuralları gemi boyutlarına göre şekilleniyor. 18 metre ve üstü gemiler "Mevcut", 15 metre ve üstü olanlar ise "Yeni" balıkçı gemisi olarak tanımlanıyor.

• Acil Durum Enerjisi: Gemide elektrik kesildiğinde jeneratör veya akülerin haberleşme ve aydınlatmayı en az 3 saat kesintisiz sağlaması gerekiyor.

• Tatbikatlar ve Listeler: Acil durum tatbikatları her ay zorunlu olarak yapılır. 45 metre ve üstü olan veya 5'ten fazla çalışanı bulunan gemilerde acil durum listeleri asılmak zorundadır.

• Eğitim Farkı: Çalışanlara yangın söndürme ve KKD eğitimi verilirken; kaptanlara radyo kullanımı ve gemi dengesi gibi daha teknik eğitimler verilir.

1 Mayıs'ta Büyük İSG Tekrar Kampı Başlıyor!

Sınava girmeden önceki son eksikleri kapatmak isteyen adaylar için müjdeli haberi veren Volkan Altunay, 1 Mayıs itibarıyla hızlandırılmış tekrar kampının başlayacağını duyurdu. Bu kampta öğrencilere, tüm konuların nokta atışı özetlendiği 90 sayfalık özel bir PDF de eşlik edecek.

Yüksekte Çalışma Nedir?

Mevzuatımıza göre yüksekte çalışma; seviye farkı bulunan ve düşme sonucu yaralanma ihtimalinin oluşabileceği her türlü alanda yapılan faaliyettir. Rehberde, sadece birkaç metrelik iskelelerin değil, 50 cm gibi düşük seviyeli platformlardaki çalışmaların dahi bu kapsamda değerlendirildiği vurgulanıyor.

Temel Güvenlik Önlemleri ve Hiyerarşi

Yüksekte güvenliğin sağlanmasında "Kontrol Önlemleri Hiyerarşisi" esas alınmaktadır. Bu stratejiye göre öncelik sırası şöyledir:

• Yok Etme: Yüksekte çalışma ihtiyacını tamamen ortadan kaldırmak (Örn: Montajın yerde yapılması).

• Mühendislik Önlemleri: Çalışanları tehlikeden izole eden bariyerler ve kenar koruma sistemleri kullanmak.

• Kişisel Koruyucu Donanım: En son çare olarak emniyet kemerleri ve düşmeyi durdurucu sistemlere başvurmak.

Koruyucu Sistemler: Kenar Korumalar ve Ağlar

Rehberde, düşmeyi önleyici sistemlerin başında gelen Geçici Kenar Koruma Sistemleri (korkuluklar) detaylandırılmıştır. Bu sistemler statik ve dinamik yüklere dayanıklılıklarına göre Sınıf A, B ve C olarak üçe ayrılır:

• Sınıf A: Sadece statik yüklere (yaslanma, tutunma) direnç gösterir.

• Sınıf B: Düşük dinamik eylemlere ve kaymalara karşı koruma sağlar.

• Sınıf C: Dik eğimli yüzeylerden kayan kişileri durdurabilecek yüksek dinamik kuvvetlere dayanıklıdır.

Ekipman Seçimi ve Eğitim

İskeleler, merdivenler ve yükseltilebilir iş platformları gibi ekipmanların seçiminde çalışma koşulları, erişim mesafesi ve kullanım süresi gibi kriterler belirleyicidir. Ayrıca, yüksekte çalışacak personelin özel eğitim alması ve ekipman kurulumundan acil durum prosedürlerine kadar her konuda donanımlı olması yasal bir zorunluluktur.

YAPI İŞLERİNDE YÜKSEKTE ÇALIŞMALARDA İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ UYGULAMA REHBERİNİ İNDİRMEK İÇİN TIKLAYINIZ..

Tüm Yapı İşlerinde Hazırlanması Zorunlu

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde, artık herhangi bir istisna gözetilmeksizin tüm yapı işlerinde Sağlık ve Güvenlik Planı (SGP) hazırlanması zorunlu hale getirilmiştir. Bu plan, inşaat henüz hazırlık aşamasındayken oluşturulmalı ve projenin devamı süresince güncel tutulmalıdır.

Rehberin İçeriğinde Neler Var?

İşverenler ve proje sorumluları için bir yol haritası niteliği taşıyan rehber, temel olarak 6 ana başlıktan oluşmaktadır:

1. Yönetimin Taahhüdü: Firmanın İSG konusundaki hedefleri ve önleme kültürü taahhüdü.

2. Proje Bilgileri: İşveren, alt işveren ve kendi namına çalışanlara dair detaylı veriler.

3. Sağlık ve Güvenlik Organizasyonu: Görev ve sorumlulukların net bir şekilde belirlenmesi.

4. İşlerin Yönetimi: İş akış planları ve çalışma yöntemlerinin belirlenmesi.

5. Risklerin ve Kontrol Tedbirlerinin Belirlenmesi: Muhtemel tehlikelere karşı alınacak önlemler.

6. Şantiye Kuralları: Sahada uyulması gereken disiplin ve güvenlik kuralları.

Planın Amacı ve Sağladığı Avantajlar

Sağlık ve Güvenlik Planı'nın temel amacı, risklerin henüz planlama aşamasında belirlenerek iş kazalarının ve meslek hastalıklarının önüne geçilmesidir. Planlı bir yaklaşım sadece güvenliği artırmakla kalmaz; aynı zamanda daha iyi proje yönetimi, yüksek kalite, düşük maliyet ve artan verimlilik gibi avantajlar sağlar.

Sektördeki tüm aktörlerin (tasarımcılar, koordinatörler, yükleniciler ve tedarikçiler) iş birliği içerisinde hazırlaması gereken bu plan, yapı sahasındaki koordinasyonun anahtarı konumundadır.

YAPI İŞLERİNDE SAĞLIK VE GÜVENLİK PLANI REHBERİNİ İNDİRMEK İÇİN TIKLAYINIZ..

Kazaların Ana Nedeni: Dikkatsizlik ve Eğitim Eksikliği

Yapılan analizler, tarım sektöründeki kazaların büyük bir kısmının operatör dikkatsizliği, teknik bilgi eksikliği ve makinelerin koruyucusuz kullanılmasından kaynaklandığını gösteriyor. Özellikle traktörler, balya makineleri ve pülverizatörler gibi hareketli aksamı olan makineler, fark edilemeyecek kadar büyük bir güçle ciddi yaralanmalara yol açabiliyor.

Hayat Kurtaran Formül: "Güvenli Durdurma"

Rehberde, makineye herhangi bir müdahale (tamir, bakım, ayar) yapılmadan önce mutlaka uygulanması gereken "Güvenli Durdurma" adımları şu şekilde sıralanıyor:

• El frenini çekin.

• Vitesin boşta olduğunu kontrol edin.

• Motoru durdurun.

• Anahtarı çıkarın ve varsa diğer güç kaynaklarını kapatın.

Güvenli Çalışma İçin Temel Kurallar

Tarım çalışanlarının güvenliğini sağlamak adına dikkat etmesi gereken diğer kritik noktalar ise şunlar:

• Kıyafet Seçimi: Hareketli parçalara takılacak bol kıyafetlerden, yüzük ve kolye gibi aksesuarlardan kaçınılmalı, mutlaka iş ayakkabısı giyilmelidir.

• Koruyucu Ekipman: Makine üzerindeki koruyucu kapaklar ve şaft muhafazaları asla çıkarılmamalı; hasarlıysa hemen tamir edilmelidir.

• Eğitim ve Yetki: Makineler sadece ilgili sürücü belgesine ve yeterli teknik eğitime sahip kişiler tarafından kullanılmalıdır.

• Bakım ve Onarım: Hidrolik sistemlerdeki yüksek basınç riskine karşı sızıntı kontrolü elle yapılmamalı, makine altında çalışırken mutlaka destekleyici metal sehpalar kullanılmalıdır.

Tüm bu önlemlerin amacı, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında tarım çalışanlarının refahını artırmak ve önlenebilir kazaların önüne geçmektir.

TARIM MAKİNELERİ İLE SAĞLIKLI VE GÜVENLİ ÇALIŞMA REHBERİNİ İNDİRMEK İÇİN TIKLAYIN..

Güvenli Bir Pestisit Deposu Nasıl Olmalı?

Rehbere göre, pestisit depolarının yer seçimi ve inşasında şu temel kurallara dikkat edilmesi gerekiyor:

• Mesafe Kuralları: Depolar; konutlardan, su kaynaklarından, kanalizasyondan ve yanıcı madde yığınlarından (saman, yakıt, gübre vb.) en az 4 metre uzakta olmalıdır.

• Yangın Dayanımı: Depo kapıları ve yapısı, yangına en az 30 dakika dayanıklı malzemeden inşa edilmelidir.

• Sızdırmazlık ve Set Sistemi: Olası dökülmelere karşı, toplam ürün miktarının %110’unu (su hassas alanlarda %185) tutabilecek sızdırmaz setler oluşturulmalıdır.

• Havalandırma ve Güvenlik: Depolar doğrudan dışarıya havalandırılmalı, yetkisiz kişilerin erişimini engellemek için her zaman kilitli tutulmalı ve dış yüzeyinde gerekli "tehlike" ile "sigara içilmez" uyarı işaretleri bulunmalıdır.

Depo Düzeninde Kritik Detaylar

Doğru istifleme, kaza riskini büyük ölçüde azaltıyor. Rehberde yer alan düzenleme kuralları şunlardır:

• Toz pestisitler, sızıntı riskine karşı her zaman sıvı pestisitlerin üzerindeki raflarda tutulmalıdır.

• Pestisitler asla orijinal ambalajları dışında saklanmamalı ve etiketleri her zaman okunabilir olmalıdır.

• Depo içerisinde aydınlatma yeterli olmalı ve su boruları yalıtılmalıdır.

Mobil Depolama ve Taşıma Güvenliği

Pestisitlerin uygulama alanına taşınması sırasında da sıkı güvenlik önlemleri şart:

• Pestisitler asla araç kabinlerinde taşınmamalı; sürücü bölümü ile yük bölümü tam olarak ayrılmalıdır.

• 24 saatten kısa süreli "mobil depolama" durumunda bile ürünler yetkisiz erişime karşı kilitli tutulmalı ve su kirliliği riski olan yerlerden uzağa park edilmelidir.

Özel Durumlar: Suyla Reaksiyona Giren Kimyasallar

Bazı özel pestisit sınıfları ek önlemler gerektiriyor. Nemle reaksiyona girerek gaz açığa çıkaran bileşikler için mutlaka ayrı, metal ve üzerinde "Su Kullanmayın" uyarısı bulunan dolaplar kullanılmalıdır.

Bakanlık, tüm tarım çalışanlarını ve işverenleri bu rehberdeki tavsiyelere uymaya ve periyodik eğitimlerle bilgilerini tazelemeye davet ediyor.

PESTİSİTLERİN GÜVENLİ DEPOLANMASI DOSYASINI İNDİRMEK İÇİN TIKLAYINIZ..

ANKARA – Madencilik sektörü, taşıdığı yüksek riskler ve "çok tehlikeli" sınıfındaki yapısı nedeniyle iş sağlığı ve güvenliği (İSG) uygulamalarının en kritik olduğu alanlardan biri olmaya devam ediyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü (İSGGM), sektör paydaşlarına yol göstermek amacıyla hazırladığı yeni rehberde, doğru KKD kullanımının iş kazalarını ve meslek hastalıklarını önlemedeki rolüne dikkat çekti.

KKD Son Savunma Hattıdır

Rehberde vurgulanan en önemli ilkelerden biri, kişisel koruyucu donanımların her zaman "en son koruma" yöntemi olmasıdır. İSG prensiplerine göre öncelik toplu koruma önlemlerinde olmalı, riskler kaynakta yok edilemediği durumlarda ek ve geçici bir tedbir olarak KKD’lere başvurulmalıdır.

Madenlerdeki Temel Riskler ve Hastalıklar

Maden ocaklarında çalışanların karşılaştığı en büyük tehlikeler arasında toz maruziyeti, metan gazı patlamaları (grizu), yüksek nem, gürültü ve ergonomik zorluklar yer alıyor. Rehber, bu risklerin yol açabileceği silikozis ve pnömokonyoz gibi ciddi meslek hastalıklarına karşı kullanılacak donanımların teknik özelliklerini detaylandırıyor.

KKD Seçiminde "CE" İşareti ve Saha Analizi Şart

İşletmelerde kullanılacak donanımların mutlaka CE (Avrupa'ya Uygunluk) işareti taşıması ve Türkçe kullanım kılavuzuna sahip olması yasal bir zorunluluktur. Bakanlığın saha analizleri, sadece standart donanım dağıtılmasının yeterli olmadığını; donanımın yapılan işe, kullanıcıya ve ortamdaki riskin derecesine (örneğin toz maskesi kategorisi) göre özel olarak seçilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.

Türkiye'nin Maden Potansiyeli ve Güvenlik

Dünya maden çeşitliliğinde 10. sırada yer alan Türkiye için madencilik, ekonomik kalkınmanın ve yerel istihdamın temel taşlarından biridir. Ancak sektörün "çok tehlikeli" kategorisinde bulunması, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında sıkı denetim ve doğru ekipman kullanımını zorunlu kılmaktadır.

MADEN SEKTÖRÜ KİŞİSEL KORUYUCU DONANIM REHBERİ İNDİRMEK İÇİN TIKLAYINIZ..

Kazı Çalışmalarında "Uzman Kişi" Denetimi Şart

Güvenli bir kazı çalışması için her aşamanın uzman bir kişi tarafından denetlenmesi ve çalışanlara gerekli güvenlik talimatlarının verilmesi hayati önem taşıyor. Uzman kişi; zemin tipini (A, B veya C tipi) belirlemek, tehlikeleri öngörmek ve gerekli koruyucu sistemleri (şev, iksa veya kalkan) seçmekle yükümlüdür.

Göçük Riskine Karşı 3 Temel Koruma Yöntemi

Rehberde, desteksiz bırakılan toprakların saniyeler içinde veya bir süre sonra mutlaka çökeceği vurgulanarak şu koruyucu tedbirler sıralanıyor:

• Şev ve Kademe Oluşturulması: Zemin yapısına uygun açılarla eğim verilerek toprağın kayması engellenir.

• İksa Sistemleri: Şev vermenin mümkün olmadığı dar alanlarda ahşap, alüminyum hidrolik veya pnömatik iksa sistemleri ile kazı duvarları desteklenmelidir.

• Kalkan (Hendek Kaplama): Kazı yüzünü desteklemekten ziyade, bir göçük anında içerisinde çalışan kişiyi korumayı amaçlayan taşınabilir çelik yapılardır.

Sadece Göçük Değil, Yeraltı Hatları ve Atmosfer de Riskli

Kazı alanlarında göçük dışında dikkat edilmesi gereken diğer tehlikeler ise şunlardır:

• Tehlikeli Atmosfer: Oksijen yetersizliği veya yanıcı gaz birikme ihtimaline karşı kazı öncesi ve sırasında mutlaka gaz ölçümleri yapılmalıdır.

• Yeraltı Hizmetleri: Elektrik, gaz, su ve telekomünikasyon hatlarının yerleri kazı öncesinde ilgili kurumlardan öğrenilmeli ve uygun cihazlarla tespit edilerek işaretlenmelidir.

• Düşme Riski: Araç ve yaya trafiğinin olduğu alanlarda kazı kenarları sağlam bariyerler ve uyarı levhaları ile çevrilmelidir.

Kazısız Teknolojilerle Sıfır Risk

İSG bakımından en güvenli yöntem, çalışan girişini asgari düzeyde tutan "kazısız teknolojiler"dir. Yatay yönlendirilebilir delgi gibi teknikler, hem göçük riskini ortadan kaldırır hem de trafiği aksatmadan ekonomik çözümler sunar

KANAL KAZISI ÇALIŞMALARINDA İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ REHBERİ DOSYASINI İNDİRMEK İÇİN TIKLAYINIZ..

Yüksekte Çalışmada Güvenlik Hiyerarşisi

İSG prensiplerine göre, yüksekte çalışma gerektiren projelerde öncelik tehlikenin ortadan kaldırılmasına (örneğin prekast beton kullanımı) verilmelidir. Tehlikenin izole edilemediği durumlarda ise düşme mesafesini ve şiddetini en aza indirmek için güvenlik ağları devreye girmektedir. Güvenlik ağları, çalışanların hareket alanını kısıtlamadan pasif koruma sağlayan sistemlerdir.

Güvenlik Ağlarında Standart ve Sınıflandırma

Bir güvenlik ağının işlevini yerine getirebilmesi için TS EN 1263-1 standardına uygun olması zorunludur. Rehberde belirtilen dört ana sistem şunlardır:

• Sistem S: Kenar ipi olan yatay kurulum ağları.

• Sistem T: Konsollara bağlanan yatay ağlar.

• Sistem U: Düşey kullanım için destek yapısına bağlanan ağlar.

• Sistem V: Sehpa tipi desteğe bağlanan kenar ipi olan ağlar.

Ağlar ayrıca enerji absorplama kapasitelerine (A ve B sınıfları) ve ağ gözü boyutlarına (1 ve 2 sınıfları) göre de sınıflandırılmaktadır.

Kurulumda Kritik Detaylar: Düşme Yüksekliği ve Yakalama Genişliği

Güvenlik ağlarının kurulumunda en önemli kriterlerden biri düşme yüksekliğidir. İdeal bir kurulumda ağ, çalışma platformuna mümkün olduğunca yakın (mümkünse 2 metre mesafe içinde) kurulmalıdır. Azami düşme yüksekliği ise 6 metreyi geçmemelidir. Ayrıca düşen kişinin ileri doğru hareketini de kapsayacak şekilde yeterli yakalama genişliği (düşme yüksekliğine bağlı olarak 2 metreden 4.5 metreye kadar) bırakılmalıdır.

Bakım ve Deneyler İhmal Edilmemeli

Güvenlik ağları hava koşullarından ve UV ışınlarından etkilenerek dayanım kaybı yaşayabilir. Bu nedenle:

• Ağlar en az 12 ayda bir UV bozulma deneyine tabi tutulmalıdır.

• Her ağın üzerinde güncel bir deney etiketi bulunmalıdır.

• Her teslimatta kullanıcının ana dilinde hazırlanmış bir talimat kitabı yer almalıdır.

İş sağlığı ve güvenliği profesyonelleri, şantiye şefleri ve işverenler için hazırlanan bu rehber, inşaat sahalarında "sıfır kaza" hedefine ulaşmak için hayati bilgiler sunmaktadır.

İnşaatlarda Hayat Kurtaran Güvenlik Ağları: Kurulum ve Bakım Rehberini indirmek için tıklayınız..

En Sık Karşılaşılan Forklift Kazaları

İş sağlığı ve güvenliği verilerine göre, forklift kazaları genellikle şu şekillerde meydana gelmektedir:

• Yayaya Çarpma: Forkliftin veya hareketli parçalarının çalışanlara çarpması.

• Devrilme Riski: Hatalı manevra veya aşırı yükleme sonucu aracın yan yatması.

• Düşen Nesneler: Yüklerin operatörün veya diğer kişilerin üzerine düşmesi.

• Ergonomik Sorunlar: Uygunsuz koltuk ve titreşim nedeniyle operatörlerde oluşan kas-iskelet sistemi hastalıkları.

Güvenli Tasarım ve Teknik Standartlar

Bir forkliftin güvenli kabul edilebilmesi için belirli yasal standartları (TS ISO 1074, TS 10201 vb.) karşılaması şarttır. İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği uyarınca forkliftlerde şu özelliklerden en az biri bulunmalıdır:

• Sürücü için koruyucu kabin.

• Devrilmeyi önleyen yapı veya devrilme anında operatörü koruyacak yeterli açıklık.

• Sürücünün parçalar arasında ezilmesini önleyen koruyucu sistemler.

Operatörler İçin Altın Kurallar

Güvenli bir operasyon için operatörlerin şu prosedürlere uyması hayati önem taşır:

1. Emniyet Kemeri Kullanımı: Operatör hareket halindeyken daima emniyet kemerini takmalıdır.

2. Hız Kontrolü: Islak ve kaygan zeminlerde yavaşlanmalı, ani dönüşlerden kaçınılmalıdır.

3. Yük Taşıma: Yükler daima zemine mümkün olan en yakın seviyede taşınmalı ve görüşü kapatıyorsa geri yönde sürüş tercih edilmelidir.

4. Çalıştırma Öncesi Kontrol: Her vardiya başında frenler, direksiyon, lastikler ve uyarı sistemleri mutlaka kontrol edilmelidir.

Periyodik Kontroller İhmale Gelmez

Yönetmeliğe göre forkliftlerin periyodik kontrolleri, ilgili standartlarda aksine bir süre belirtilmedikçe yılda en az bir kez yapılmalıdır. Bu kontroller; makine mühendisleri, teknik öğretmenler veya ilgili teknik personeller tarafından gerçekleştirilmelidir.

Unutmayın, güvenli bir çalışma ortamı sadece yasal bir zorunluluk değil, aynı zamanda çalışanların yaşam hakkının korunmasıdır.

İş Yerlerinde Forklift Güvenliği: Hayat Kurtaran İpuçları ve Yasal Zorunluluklar Dosyasını İndirmek İçin Tıklayınız

Ekranlı Araçlar Hangi Sağlık Risklerini Taşıyor?

Rehberde, ekranlı araçlarla uzun süreli ve kontrolsüz çalışmanın sadece gözleri değil, tüm vücut sistemini etkileyebileceği vurgulanıyor. Öne çıkan riskler şunlardır:

• Kas-İskelet Sistemi: Bel fıtığı, karpal tünel sendromu ve sırt ağrıları en yaygın görülen şikayetler arasındadır.

• Göz Sağlığı: Gözlerde yanma, kuruluk, bulanık görme ve baş ağrısı gibi "ekran yorgunluğu" belirtileri görülebilmektedir.

• Psikolojik Etkiler: Yoğun ekran kullanımı; stres, uykusuzluk ve zihinsel yorgunluğa neden olabilmektedir.

İdeal Çalışma İstasyonu Nasıl Olmalı?

Sağlıklı bir çalışma ortamı için ekipmanların ergonomik yerleşimi kritik önem taşıyor. Rehberdeki asgari gerekliliklere göre:

• Monitör Yerleşimi: Ekran, operatörün tam önünde, göz hizasında ve yaklaşık 50-80 cm uzaklıkta olmalıdır.

• Klavye ve Fare: Bileklerin bükülmemesi için klavye ve fare aynı yükseklikte olmalı; bilek desteği gibi yardımcı ekipmanlar kullanılmalıdır.

• Aydınlatma: Ekranda yansıma ve parlama olmaması için çalışma masası pencerelere yan gelecek şekilde konumlandırılmalı ve ayarlanabilir perdeler kullanılmalıdır.

Çalışanlara Tavsiyeler: "Ayağa Kalk, Esne, Hareket Et!"

Sadece ekipman düzenlemesi yeterli değil; çalışma alışkanlıklarının da değiştirilmesi gerekiyor. Uzmanlar şu adımları öneriyor:

• Düzenli Molalar: Sürekli aynı pozisyonda kalmamak için kısa aralar verilmeli ve bu aralarda ayağa kalkıp eklemler hareket ettirilmelidir.

• Göz Egzersizleri: Göz yorgunluğunu önlemek için belirli aralıklarla ekrandan uzaklaşıp uzağa bakarak odaklama egzersizleri yapılmalıdır.

• Ofis Egzersizleri: Masa başında yapılabilecek basit germe hareketleri, kas ve iskelet sistemi ağrılarını büyük ölçüde önlemektedir.

İşverenlerin, 6331 sayılı Kanun uyarınca çalışma merkezlerinde risk değerlendirmesi yapması ve çalışanlarına gerekli İSG eğitimlerini vermesi yasal bir zorunluluktur. Sağlıklı bir çalışma ortamı, sadece çalışanın refahını değil, iş verimliliğini de doğrudan artırmaktadır.

Ekranlı Araçlarla Sağlıklı Çalışmanın Altın Kuralları dosyasını indirmek için tıklayınız

İç Ölçülerin Tespitinde "En Büyük Vücut" Esası

Bir alanın içine girilmesi veya bir boşluğun kullanılması söz konusu olduğunda (iç ölçüler), tasarımın en iri bireyleri kapsaması gerekir. Ergonomide temel kural; insanın veya vücudun belli bir kısmının sığacağı en küçük ölçüler için en büyük vücut (%95’lik dilim) değerlerinin esas alınmasıdır.

İç ölçü kullanımına örnekler:

• Kapı Yüksekliği: Bir kapı, en uzun insanın boyundan kısa olmamalıdır. Hesaplamalara ayakkabı ve şapka gibi boyu artıran unsurlar mutlaka dahil edilir.

• Yangın Çıkışları: Acil durum tahliye kapıları, en geniş omuz yapısına sahip bireyin rahatça geçebileceği genişlikte olmalıdır.

• Kontrol Düğmeleri: Uzun boylu operatörlerin eğilmeden ulaşabilmesi için düğmeler, %95'lik dilimdeki bir kişinin parmak eklemi hizasından aşağıda olmamalıdır.

Dış Ölçülerde "Erişim" Faktörü

Dış ölçülerin tespitinde ise durum tam tersidir. Bir çalışanın bir noktaya uzanması veya bir butona basması gerekiyorsa, tasarım en küçük boyutlu kişinin (%5’lik dilim) zorlanmadan ulaşabileceği şekilde yapılmalıdır. Bu sayede kısa boylu veya kısa kol mesafesine sahip çalışanların da işlem alanına erişimi garanti altına alınır.

Günlük Hayattan Ergonomik Detaylar

Antropometri sadece endüstride değil, günlük kullandığımız araçlarda da kritik rol oynar:

1. Diş Fırçası Sapı: Ağız derinliği en fazla olan kişinin bile azı dişlerine ulaşabileceği uzunlukta tasarlanır.

2. Tekerlek Sökme Anahtarı: En zayıf insanın bile yeterli torku (gücü) oluşturup somunları gevşetebileceği bir kol uzunluğuna sahip olmalıdır.

Derleyen: Volkan ALTUNAY

Antropometri: Vücut Ölçülerinin Bilimi

Yunanca "insan" (antropos) ve "ölçü" (metikos) kelimelerinden türeyen antropometri, insan vücut ölçülerinin belirlenmesi ve bu verilerin tasarıma uygulanmasıyla ilgilenen bilim dalıdır. Çalışma veya dinlenme yeri tasarımının temelini oluşturan bu bilim dalı, makinelerden mobilyalara, elbiselerden araç-gereçlere kadar her alanda hayati bilgiler sunar.

"Tek Beden Herkese Uymaz"

İnsan vücut ölçüleri; ulus, bölge, yaş, cinsiyet ve hatta beslenme alışkanlıklarına göre büyük farklılıklar gösterir. Örneğin, bir ürün ABD’li erkeklerin %90'ına uygun tasarlanmışsa, bu ürün Japonların sadece %45’ine, Vietnamlıların ise %10’una uygun olabilmektedir. Bu durum, yerel verilere dayalı tasarımın önemini bir kez daha ortaya koyuyor. Türkiye'de yapılan araştırmalar, erkeklerde boy ortalamasının 169 cm, kadınlarda ise 155 cm olduğunu göstermektedir.

Tasarımda %5 ve %95 Kuralı

Mükemmel bir tasarım için her bireyi tek tek dikkate almak ekonomik olarak mümkün değildir. Bu nedenle antropometride istatistiksel veriler kullanılır. Genellikle toplumun en küçük %5’i ile en büyük %5’i dışarıda bırakılarak, nüfusun %90’ını kapsayan bir ölçü aralığı hedeflenir.

• İç Ölçüler (Minimum): Bir kapının yüksekliği veya bir yangın çıkışının genişliği gibi vücudun sığması gereken alanlarda, toplumun en uzun/geniş kesimini temsil eden %95’lik dilim esas alınır.

• Dış Ölçüler (Maksimum): Bir rafın yüksekliği veya bir düğmenin uzaklığı gibi erişim gerektiren durumlarda, en kısa boylu kişinin de zorlanmadan ulaşabilmesi için %5’lik dilim temel alınır.

Verimliliğin Anahtarı: Biyomekanik Uyum

Bir makine teknik olarak ne kadar kusursuz olursa olsun, eğer kullanıcının fiziksel ölçülerine ve hareket sınırlarına uygun değilse etkin kullanılamaz. Çalışanların fiziksel rahatlığı ve yeteneklerini en üst seviyede sergileyebilmesi, kullandıkları malzemenin kendi boyutlarına uygun olmasına bağlıdır.

Sonuç olarak; ergonomi ve antropometriyi temel alan bir tasarım yaklaşımı, hem iş kazalarını önlemekte hem de yorgunluğu azaltarak verimliliği maksimize etmektedir.

Derleyen: Volkan ALTUNAY

İş yerlerinde olası afet ve kazalara müdahale edecek ekiplerin sayısı tehlike sınıfına göre değişiklik göstermektedir:

• Kurtarma, Arama, Tahliye ve Yangınla Mücadele: Az tehlikeli iş yerlerinde her 50 çalışana kadar 1 kişi , tehlikeli iş yerlerinde her 40 çalışana kadar 1 kişi ve çok tehlikeli iş yerlerinde her 30 çalışana kadar 1 kişi destek elemanı olarak görevlendirilmelidir.

• İlk Yardım Uzmanı: İlk yardımcı sayısı az tehlikeli sınıfta her 20 çalışan için 1 kişi , tehlikeli sınıfta her 15 çalışana kadar 1 kişi ve çok tehlikeli sınıfta her 10 çalışana kadar 1 kişi olmalıdır.

Çalışan Temsilcisi Kaç Kişi Olmalı?

Çalışanların İSG süreçlerine katılımını sağlayan çalışan temsilcisi sayıları, mevcut çalışan sayısına göre şu şekilde listelenmektedir:

• 2-50 çalışan arası: 1 temsilci

• 51-100 çalışan arası: 2 temsilci

• 101-500 çalışan arası: 3 temsilci

• 501-1000 çalışan arası: 4 temsilci

• 1001-2000 çalışan arası: 5 temsilci

• 2001 ve üzeri çalışan: 6 temsilci

İş Güvenliği Uzmanı ve İşyeri Hekimi Çalışma Süreleri

İSG profesyonellerinin çalışan başına ayırması gereken süreler, işletmenin risk durumuna göre kısmi veya tam süreli olarak farklılık gösterir.

Kısmi Süreli Görevlendirmeler

• İş Güvenliği Uzmanı: Ayda çalışan başına az tehlikeli sınıfta 10 dakika , tehlikeli sınıfta 20 dakika ve çok tehlikeli sınıfta 40 dakika ayrılmalıdır.

• İşyeri Hekimi : Ayda çalışan başına az tehlikeli sınıfta 5 dakika , tehlikeli sınıfta 10 dakika ve çok tehlikeli sınıfta 15 dakika hizmet verilmelidir.

Tam Süreli Görevlendirmeler

• İş Güvenliği Uzmanı: Az tehlikeli sınıfta 1000 ve daha fazla çalışanı olan yerlerde her 1000 çalışan için 1 uzman , tehlikeli sınıfta 500 ve daha fazla çalışanı olan yerlerde her 500 çalışan için 1 uzman , çok tehlikeli sınıfta ise 250 ve daha fazla çalışanı olan yerlerde her 250 çalışan için 1 uzman görev yapmalıdır.

• İşyeri Hekimi : Az tehlikeli sınıfta 2000 ve daha fazla çalışanı olan yerlerde 1 işyeri hekimi , tehlikeli sınıfta 1000 ve daha fazla çalışanı olan yerlerde her 1000 çalışan için 1 işyeri hekimi atanmalıdır. Çok tehlikeli sınıfta yer alan 750 ve daha fazla çalışanı olan işyerlerinde ise her 750 çalışan için 1 işyeri hekimi zorunludur.

Temel İSG Eğitimleri ve Belge Yenileme Süreleri

Çalışanların güvenliği için alınan eğitimlerin ve hazırlanan evrakların periyodik olarak güncellenmesi gerekmektedir.

• Temel İSG Eğitim Süreleri: Çok tehlikeli sınıfta 1 yılda 16 saat , tehlikeli sınıfta 2 yılda 12 saat , az tehlikeli sınıfta ise 3 yılda 8 saat temel eğitim verilmelidir.

• İşe Başlama Eğitimi: 2 saat olarak belirlenmiştir. İşveren, işveren vekili ya da İş Güvenliği Uzmanı'nın kendisinin bu eğitimi vermesi durumunda çalışan başına ayda 10 dakika ayrılır.

• Periyodik Yenilemeler:

  • Çok Tehlikeli Sınıf: Eğitim ve sağlık taramaları 1 yılda , risk değerlendirmesi ve acil eylem planı 2 yılda bir yenilenir.

  • Tehlikeli Sınıf: Eğitim 3 yılda, sağlık taramaları 2 yılda , risk değerlendirmesi ve acil eylem planı 4 yılda bir yenilenir.

Derleyen Volkan ALTUNAY

1. Ergonomi: İşin İnsana Uyumu

Ergonomi, en basit tanımıyla "insanın işe, işin insana uyumunu" hedefleyen bir disiplindir. İnsan, Makine ve Çevre (İMÇ) arasındaki dengeyi kuran bu bilim dalı, fiziksel, bilişsel ve örgütsel olmak üzere üç ana başlığa ayrılır.

• Fiziksel Ergonomi: Duruş bozuklukları ve kas-iskelet sistemini korumayı amaçlar.

• Bilişsel Ergonomi: İnsan beyninin karar verme süreçlerini ve dijital arayüzlerle etkileşimini (örneğin joystick tasarımı) inceler.

• Antropometri: İnsan vücut ölçülerini baz alarak çalışma alanlarını şekillendirir. Unutulmamalıdır ki, hareketli işlerde kullanılan dinamik antropometri, vücudun erişim alanlarını belirleyerek yorgunluğu en aza indirir.

2. Ekran Başında Sağlıklı Kalmanın Yolları

Gününün büyük kısmını bilgisayar karşısında geçirenler için "Ekranlı Araçlar Yönetmeliği" kritik öneme sahip. İşverenlerin, çalışanları işe başlamadan önce ve düzenli aralıklarla göz muayenesinden geçirmesi yasal bir zorunluluktur.

İdeal Bir Çalışma İstasyonu Nasıl Olmalı?

• Monitör: Titrememeli, mat olmalı ve göz hizasına göre ayarlanabilmelidir.

• Sandalye: Beş ayaklı, yüksekliği ayarlanabilir ve bel desteğine sahip olmalıdır.

• Ortam: Nem oranı %30-%80 arasında tutulmalı, yansımaları önlemek için uygun perdeler kullanılmalıdır.

• Not: Fare (mouse), mevzuatta asgari zorunlu ekipman listesinde yer almazken; klavyenin ekrandan ayrı ve mat olması şarttır.

3. Elle Taşıma İşlerinde Gizli Tehlikeler

Yük kaldırma, itme veya çekme işlemleri iş kazalarının en büyük sebeplerinden biridir. Uzmanlar, statik (sabit) kasılmaların kan dolaşımını zorlaştırdığı konusunda uyarıyor. Bu noktada biyomekanik biliminden yararlanılan doğru Kişisel Koruyucu Donanımlar (baret, eldiven vb.) kullanımı ve mekanik taşıma yöntemlerinin önceliklendirilmesi gerekiyor.

4. Görünmez Tehlike: Toksikoloji ve Gazlar

Sanayide kullanılan kimyasallar, doğru yönetilmediğinde ciddi hastalıklara davetiye çıkarıyor.

• Benzen: Eritici olarak bilinir ancak lösemi riskini artırır.

• Kurşun: Kemiklerde birikir ve sinir sistemine zarar verir.

• Sessiz Katiller: Karbonmonoksit (havadan hafif, kokusuz), Hidrojen Sülfür (çürük yumurta kokulu) ve Hidrojen Siyanür (acı badem kokulu) gibi gazlar, yüksek hayati risk taşır.

Özellikle enerji sektöründe kullanılan LPG'nin havadan ağır olup yerde biriktiği, Doğalgazın ise %95 oranında Metan içerdiği unutulmamalıdır.

Kurumsal Yapı ve Tarihsel Dönüşüm

İSGGM, ilk olarak 4947 sayılı Kanun ile Sosyal Güvenlik Kurumu bünyesinde yeniden yapılandırılmıştır. Zaman içerisinde 5763 ve 6009 sayılı kanunlarla günün ihtiyaçlarına adapte edilen kurum, son halini 10 Temmuz 2018 tarihli ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile almıştır. Bugün Genel Müdürlük; bir Genel Müdür, üç Genel Müdür Yardımcısı ve sekiz ayrı Daire Başkanlığı ile hizmet vermektedir.

İSGGM'nin Temel Görev ve Yetkileri

Genel Müdürlük, sadece denetim değil, aynı zamanda eğitim, standart belirleme ve AR-GE faaliyetlerini de yürütmektedir. İşte öne çıkan görev başlıkları:

• Risk Önleme ve Araştırma: İş kazaları ve meslek hastalıklarını önlemek amacıyla bilimsel araştırma ve inceleme çalışmalarını planlar ve uygular.

• KKD Denetimi: Piyasaya arz edilen Kişisel Koruyucu Donanımların (KKD) denetimini ve gözetimini yaparak, standartlara uygun olmayan ürünlerin kullanımını engeller.

• Eğitim ve Belgelendirme: İşyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ve diğer sağlık personellerinin eğitim süreçlerini yönetir, sınavlarını yapar ve sertifikalarını onaylar.

• Yetkilendirme ve Denetim: Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimleri (OSGB) ile eğitim kurumlarına yetki verir; bu kurumların hizmet kalitesini periyodik olarak denetler.

• Özel Grupların Korunması: Rehabilite edilenler, mesleki eğitim görenler ve özel risk grubundaki çalışanların korunması için gerekli tedbirleri alır.

• Uluslararası İş Birliği: İş sağlığı ve güvenliği alanında dünyadaki gelişmeleri takip ederek uluslararası kurumlarla koordinasyonu sağlar.

İSGÜM ve Laboratuvar Yönetimi

Genel Müdürlük bünyesinde faaliyet gösteren İş Sağlığı ve Güvenliği Araştırma ve Geliştirme Enstitüsü Başkanlığı (İSGÜM), teknik ölçüm ve analizlerin merkezidir. Bölge laboratuvarları aracılığıyla işyerlerindeki fiziksel, kimyasal ve biyolojik riskler kontrol altında tutulmaktadır.

Önemli Not: İSGGM, sadece özel sektörü değil, kamu hizmetlerinde çalışan tüm personeli kapsayan koruyucu politikalar geliştirmekle yükümlüdür.

Yangın ve Bina Güvenliğinde Temel Kavramlar

Yangın anında doğru müdahale ve tahliye için bazı temel tanımların iyi bilinmesi gerekiyor:

• Güvenlik Bölgesi: Binadan tahliye edilen şahısların, bina dışında güvenli bir şekilde bekleyecekleri alandır. (Acil durumlardaki "toplanma alanı" ile benzer bir işlev görür).

• Yangın Kapısı: Yangın merdivenlerinde bulunan; kapalı tutulduğunda duman, ısı ve alev geçişine belirli bir süre direnen kapılardır. Unutulmamalıdır ki yangın kapıları yanmaz değildir; beton ve demirin bile yandığı bir ortamda kapılar da yanar, ancak belirli bir süre dayanarak kaçış için zaman kazandırır.

• Yangın Perdesi: Korunması gereken nesnelerin veya altyapının yangına karşı korunmasını sağlayan, ısının yatay ve düşey yayılmasını engelleyen düşey bariyerlerdir.

• Yangın Yükü: Bir yapı bölümündeki yanıcı maddelerin kütleleri ile alt ısıl değerleri çarpımları toplamının, plandaki toplam alana bölünmesiyle (MJ/m²) ifade edilen büyüklüktür.

Bina Yüksekliği ile Yapı Yüksekliği Aynı Şey Mi?

Yönetmelikte en çok karıştırılan konulardan biri yükseklik tanımlarıdır:

• Bina Yüksekliği: Sadece dışarıdan gördüğünüz, 0 noktasından (zeminden) başlayıp en üst kata kadar olan kısımdır.

• Yapı Yüksekliği: Bodrum katlar, asma katlar ve çatı arası piyesler dahil olmak üzere, binanın toprağa bastığı yer ile çatıdaki baca da dahil inşa edilen tüm kısımların toplam yüksekliğidir.

Yüksek Bina Nedir? Bina yüksekliği 21,5 metreden (yaklaşık 7 kat) veya yapı yüksekliği 30,5 metreden (yaklaşık 10 kat) fazla olan binalar "Yüksek Bina" olarak sınıflandırılır.

Acil Durum Ekipleri ve Kurulma Şartları

Acil durumlarda görev alacak ekipler dörde ayrılır. Harf sayısı uzun olan ekipler en az 3, kısa olanlar en az 2 kişiden oluşur:

1. Söndürme Ekibi: En az 3 kişi

2. Kurtarma Ekibi: En az 3 kişi

3. Koruma Ekibi: En az 2 kişi

4. İlk Yardım Ekibi: En az 2 kişi

Bu ekiplerin kurulması ve yılda bir kez söndürme tatbikatı yapılması için binanın şu üç şarttan birini sağlaması gerekir: Yapı yüksekliğinin 30,5 metreden fazla olması, içinde 50'den fazla insan bulunan konut dışı yapı olması veya 200'den fazla kişinin barındığı bir site olması.

Yangın Donanımları: Asansörler, Uyarılar ve İşaretler

• Acil Durum Asansörü (İtfaiye Asansörü): Yapı yüksekliği 51,5 metreden fazla (yaklaşık 17 kat) olan binalarda zorunludur. Asansör önünde 6 ila 10 metrekare arasında, boyutu 2 metreden az olmayan güvenli bir "Yangın Güvenlik Holü" oluşturulmalıdır. Bu asansörlerin jeneratöre bağlı olarak 60 dakika çalışabilmesi ve kuyusunun duman almaması için basınçlandırılması şarttır.

• Acil Durum Aydınlatması: Genel olarak 60 dakika enerji sağlamalıdır. Ancak kullanıcı sayısı 200'ü geçiyorsa bu süre 120 dakika olmak zorundadır.

• Yönlendirme İşaretleri: Baş üstü hizasında, yüksekliği en az 15 cm olacak şekilde, zeminden 200 cm ile 240 cm arasına asılmalıdır.

• Yangın Uyarı Butonları: Zeminden 110 ile 130 cm yüksekliğe (Eski itfaiye numarası 110'dan akılda kalabilir) asılmalı ve iki buton arası mesafe en fazla 60 metre olmalıdır.

• Sesli Uyarı Sistemleri: Alarmlar 3 metre uzaklıktan 75 ile 120 desibel arasında duyulabilmelidir.

Kaçış Yolları ve Yangın Merdiveni Standartları

Kaçış yolları, güvenli dış ortama ulaşana kadar geçilen engelsiz güzergahtır (asansörler kaçış yolu sayılmaz).

• Genişlik: 50-500 kişi için 100 cm, 501-2000 kişi için 150 cm, 2001 ve üzeri için 200 cm'den az olamaz. Yüksek binalarda genel kural en az 120 cm'dir.

• Çıkış Kapısı Sayısı: 500 kişiye kadar en az 2, 501-1000 arası en az 3, 1000 üzerinde ise en az 4 çıkış kapısı bulunmalıdır.

• Basamak Standartları: Kaçış merdivenlerinde basamak sayısı 4'ten az, 17'den çok olmamalıdır. Basamak yüksekliği maksimum 17.5 cm, genişliği ise minimum 25 cm olmalıdır.

Yangın Sınıfları, Söndürücüler ve Yangının Evreleri

Yangının oluşabilmesi için Oksijen, Isı ve Yanıcı Madde bir araya gelmelidir.

Söndürme prensipleri ise bu üçgeni bozmaya (soğutma, yakıtı giderme, boğma, zincirleme reaksiyonu kesme) dayanır.

Yangın Sınıfları:

• A Sınıfı: Katı maddeler (Odun, kağıt). Su veya Kuru Kimyevi Toz (KKT) ile söndürülür.

• B Sınıfı: Sıvı maddeler (Benzin, yağ). KKT, Köpük ve CO2 ile söndürülür.

• C Sınıfı: Gaz maddeler. KKT ve CO2 ile söndürülür.

• D Sınıfı: Metaller ve radyoaktif malzemeler. Yalnızca Kuru Metal Tozu (KMT) ile söndürülür.

Yangın Tüpleri ve Bakımı: 4-12 kg arası tüpler, yerden en fazla 90 cm yükseğe asılmalı ve erişim mesafesi 25 metreyi geçmemelidir. Yılda bir kontrol edilmeli, 4 yılın sonunda içindeki gaz değiştirilip hidrostatik teste tabi tutulmalıdır.

Yangının Evreleri:

1. Başlangıç Evresi (Flameover): Yangının ilk tutuşma anıdır.

2. Gelişme Evresi (Flashover): Ortamın yaklaşık 600 dereceye ulaştığı ve her şeyin birden tutuştuğu evredir.

3. Sönme Evresi: Oksijenin azalmasıyla sönmenin başladığı evredir. Ancak bu evrede kapı veya pencere açılırsa içeri giren ani oksijen Backdraft (Geri Tepme Patlaması) adı verilen şiddetli patlamaya sebep olur.

Sosyal Güvenlikte Temel Kavramlar: Kim, Nedir?

Sosyal güvenlik sistemi iki ana koldan oluşur: Kısa vadeli (iş kazası, hastalık) ve uzun vadeli (emeklilik, ölüm) sigorta kolları.

• Sigortalı: Prim ödenen veya ödenmesi gereken kişidir.

• Hak Sahibi: Sigortalının vefatı durumunda eş, çocuk, anne ve babayı kapsar.

• Ücret: Çalışana ödenen brüt tutardır.

İş Kazası ve Meslek Hastalığında Sağlanan Haklar

Bir iş kazası veya meslek hastalığı durumunda SGK, sigortalıyı ve ailesini koruma altına alır. Bu kapsamda sunulan haklar şunlardır:

• Geçici İş Göremezlik Ödeneği: İstirahat süresince ödenen günlük tutar.

• Sürekli İş Göremezlik Geliri: Meslekte kazanma gücü kaybı yaşayanlara bağlanır.

• Cenaze ve Evlenme Ödeneği: Hak sahiplerine ve evlenen kız çocuklarına verilen desteklerdir.

• Ölüm Aylığı: Sigortalının vefatı halinde geride kalanlara bağlanan düzenli gelirdir.

Rapor Parası (Geçici İş Göremezlik) Nasıl Alınır?

Halk arasında "rapor parası" olarak bilinen ödenek için belirli şartlar mevcuttur. İş kazası veya meslek hastalığında gün şartı aranmazken, hastalık ve analık durumunda son bir yıl içinde en az 90 gün prim bildirilmiş olması gerekir.

Önemli Not: Ödenek miktarı, yatarak tedavilerde günlük kazancın yarısı ($1/2$), ayaktan tedavilerde ise üçte ikisidir ($2/3$).

Analık Sigortası Detayları

Sigortalı kadına doğumdan önce 8 ve sonra 8 hafta olmak üzere toplam 16 haftalık süre için ödeme yapılır. Çoğul gebeliklerde bu süreye 2 hafta daha eklenir.

Sürekli İş Göremezlik: %10 Kuralına Dikkat!

Eğer iş kazası sonucu meslekte kazanma gücü en az %10 oranında azalmışsa, sigortalıya sürekli iş göremezlik geliri bağlanır.

• Tam iş göremezlikte oran %70'tir.

• Eğer kişi başka birinin sürekli bakımına muhtaçsa bu oran %100'e çıkar.

İşyeri Bildirimleri ve Kritik Süreler

İşverenlerin ve sigortalıların yasal süreleri kaçırmaması hak kaybını önler:

• İşyeri Nakli: İşyerinin başka bir ile nakli durumunda en geç 10 gün içinde bildirim yapılmalıdır.

• Miras Yoluyla İntikal: İşverenin vefatı halinde mirasçılar 3 ay içinde bildirge vermelidir.

• İstisnai Sektörler: Balıkçılık, inşaat ve tarım işlerinde işe giriş bildirgeleri en geç çalışmaya başlanılan gün kuruma verilmelidir.

Sağlık Kurulu Raporları Nereden Alınır?

Meslekte kazanma gücü kaybı oranlarını belirlemek için SGK tarafından yetkilendirilen hastanelerden rapor alınması şarttır. Bunlar genellikle:

1. Sağlık Bakanlığı Eğitim ve Araştırma Hastaneleri

2. Devlet Üniversitesi Hastaneleri

3. Meslek hastalıkları için özel dal hastaneleri

Derleyen: Volkan ALTUNAY

1. Renklerin Dili: Sağlık ve Güvenlik İşaretleri

Çalışma alanlarında gördüğünüz her renk ve sembol (piktogram), aslında hayati bir mesaj taşır. Güvenlik levhaları sadece birer görsel değil, uyulması gereken yasal zorunluluklardır.

• Mavi (Emredici İşaretler): Mavi zemin üzerine beyaz piktogramlar, "Bunu yapmalısın!" der. (Örneğin: Baret tak, gözlük kullan).

• Sarı (Uyarı İşaretleri): Üçgen formundaki bu işaretler, siyah piktogramlarla potansiyel tehlikelere karşı uyarır.

• Kırmızı (Yasak ve Yangın): Beyaz zemin üzerine kırmızı çerçeve yasakları belirtirken; kırmızı zemin üzerine beyaz piktogramlar yangınla mücadele ekipmanlarının yerini gösterir.

• Yeşil (Acil Durum): Güvenli çıkış yollarını ve ilk yardım noktalarını temsil eder.

2. Şantiyelerin Devleri: İş Makineleri ve Görevleri

İş makineleri, insan gücünün yetmediği noktalarda devreye girer. Ancak her makinenin uzmanlık alanı farklıdır:

• Ekskavatör: 360 derece dönebilen yapısıyla en güçlü kazı operatörüdür.

• Beko Loder: Hem kazıcı hem de yükleyici olmasıyla "çok yönlü" bir yardımcıdır.

• Forklift: Depolama alanlarının vazgeçilmezidir; sadece yük taşır, asla insan taşımak için kullanılmaz.

• Greyder: Yol yapımında ve karla mücadelede yüzeyi düzleme (tesviye) görevini üstlenir.

3. Hassas İşlerin Mimarı: El Aletleri

Büyük makineler kadar, ince işçilik gerektiren noktalarda kullanılan el aletleri de kritik öneme sahiptir. Ölçüm için kullanılan kumpas, hassas yüzey işlemleri için raspa veya elektronik montajların anahtarı olan havya, usta ellerin en büyük destekçisidir. Özellikle parçaları sabitlemek için kullanılan mengene (sabit) ve işkence (taşınabilir), iş güvenliğinin temelini oluşturan "sabit çalışma" disiplinini sağlar.

1. Patlayıcı Ortamların Yönetimi ve PKD Zorunluluğu

Patlayıcı atmosfer oluşma riski bulunan işletmelerde, işe başlamadan önce Patlamadan Korunma Dokümanı (PKD) hazırlanması zorunludur. Bu doküman, iş organizasyonundaki köklü değişikliklerde güncellenmelidir.

Bölgelerin Sınıflandırılması (Zone Sistemi): Patlayıcı ortamlar, tehlikenin sürekliliğine göre 6 bölgeye ayrılır:

• Gaz ve Buharlar için: Bölge 0 (Sürekli), Bölge 1 (Ara sıra), Bölge 2 (Anlık).

• Tozlar için: Bölge 20 (Sürekli), Bölge 21 (Ara sıra), Bölge 22 (Anlık).

Bu alanlarda kullanılacak ekipmanlar, bölge riskine göre Kategori 1, 2 veya 3 olarak seçilmelidir. Ortamda mutlaka sarı zemin üzerine siyah kenarlı "EX" uyarı işareti bulunmalıdır.

2. Tozla Mücadele ve Meslek Hastalıkları

İş yerlerinde solunan tozlar, akciğer sağlığını doğrudan tehdit eder. Özellikle 0.5 ile 5 mikron arasındaki tozlar, akciğerlere yapışarak pnomokonyoz riskini artırır.

• Toz Türleri: İnert tozlar vücutta kalıcı hasar bırakmazken; kristal yapıdaki (kuvars) ve lifsi (asbest) tozlar ciddi hastalıklara yol açar.

• Sağlık Gözetimi: Riskli işlerde periyodik kontroller en geç 2 yılda bir yapılmalı ve sağlık kayıtları 15 yıl boyunca saklanmalıdır.

• Bilinen Meslek Hastalıkları: Silikozis (silis), Asbestozis (asbest), Siderozis (demir), Bisinoz (pamuk) ve Bagazozis (şeker kamışı) bu kategorideki en yaygın hastalıklardır.

3. Acil Durum Yönetimi ve Destek Elemanları

Acil durum planları; belirleme, tedbir, görevlendirme, müdahale ve tahliye aşamalarından oluşur. Planın başarısı ise düzenli tatbikatlara bağlıdır. Genel iş yerlerinde yılda bir kez, madenlerde ise 6 ayda bir tatbikat yapılması şarttır.

Destek Elemanı ve İlkyardımcı Sayıları: İş yerlerinde söndürme, kurtarma ve koruma ekipleri için çalışan sayısına göre görevlendirme yapılır:

• Çok Tehlikeli: Her 30 çalışana 1 destek elemanı.

• Tehlikeli: Her 40 çalışana 1 destek elemanı.

• Az Tehlikeli: Her 50 çalışana 1 destek elemanı.

İlkyardımcı sayılarında ise oranlar daha sıktır; Çok tehlikeli sınıfta her 10 çalışanda bir ilkyardımcı bulundurulması gerekir. Unutulmamalıdır ki, 10'dan az çalışanı olan işletmelerde tek bir kişi tüm ekiplerden sorumlu olabilir.

Kanserojen ve Mutajen Maddelere Karşı "İkame" Formülü

Çalışma ortamında solunan veya deri yoluyla vücuda nüfuz eden kanserojen ve mutajen maddeler, telafisi olmayan genetik hasarlara yol açabiliyor. Mevzuata göre işverenlerin bu risklere karşı öncelikli stratejisi ikame (tehlikeli olanı daha az tehlikeliyle değiştirme) olmalıdır.

Kapalı sistem kullanımı ve yerel havalandırma sistemlerinin yanı sıra, bu maddelerle çalışılan alanlarda hijyen standartları en üst seviyede tutulmalıdır. Benzen (1 ppm) ve Sert Ağaç Tozu (5 mg/m³) gibi kritik limit değerlerin aşılmaması hayati önem taşırken, bu maddelere dair kayıtların 40 yıl boyunca saklanması zorunluluğu bulunuyor.

Asbest Sökümünde "533 Kuralı" ve Sağlık Gözetimi

Türkiye’de üretimi ve kullanımı yasak olan asbest, özellikle eski binaların kentsel dönüşüm süreçlerinde büyük bir risk olarak karşımıza çıkıyor. Asbestle mücadelede ölçüm kriterleri, liflerin boyutu ve yoğunluğu üzerinden belirleniyor.

• Sınır Değer: 0,1 lif/cm³

• Ölçüm Kriteri (533 Kuralı): Uzunluğu 5 mikrondan büyük, eni 3 mikrondan küçük ve boyu eninin 3 katından büyük olan lifler hesaba katılır.

Asbest söküm işleri mutlaka yetkilendirilmiş Asbest Söküm Uzmanları ve eğitimli çalışanlar tarafından yürütülmelidir. Çalışanların sağlık gözetimi kapsamında akciğer radyografileri en geç 2 yılda bir tekrarlanmalıdır.

İSG Mevzuatında Bilinmesi Gereken Süreler ve Haklar

İş sağlığı ve güvenliği disiplini, sadece teknik önlemleri değil, hukuki süreçleri de kapsıyor. 6331 Sayılı Kanun ve İş Kanunu çerçevesinde bazı kritik süreler şöyle sıralanıyor:

• İş Kazası Bildirimi: İşveren, kazayı 3 iş günü içinde SGK’ya bildirmekle yükümlüdür. Sağlık kuruluşları ise kendilerine gelen vakaları 10 gün içinde raporlamalıdır.

• İstihdam Kotaları: Engelli çalıştırma kotası özel sektörde %3, kamu sektöründe ise %4 olarak uygulanmaktadır.

• İş Güvenliği Uzmanı Hakları: Eksiklikleri işverene bildirdiği için işten çıkarılan bir uzman, 1 yıllık ücreti tutarında tazminat hakkına sahiptir.

Küçük İşletmelere İSG Desteği

Devlet, iş güvenliği kültürünü yaygınlaştırmak amacıyla 10’dan az çalışanı olan tehlikeli ve çok tehlikeli sınıftaki iş yerlerine İSG desteği sağlamaktadır. Bu ödemeler, iş yerlerinin yükünü hafifletmek adına 3 aylık dönemler halinde gerçekleştirilmektedir.

Nöbetçi Eczane Aramak Artık Çok Daha Kolay

Büyükşehirlerin karmaşasında veya yabancısı olduğunuz bir şehirde açık eczane aramak, özellikle acil durumlarda stresli bir sürece dönüşebilir. Bana En Yakın Eczane platformu, bu stresi ortadan kaldırarak size en yakın şifa noktasını saniyeler içinde bulmanızı sağlıyor.

Neden Bu Platformu Tercih Etmelisiniz?

• Akıllı Konum Algılama: Sistem, bulunduğunuz konumu otomatik olarak tespit eder ve size en kısa mesafedeki seçenekleri listeler.

• %100 Güncel Veri: Resmi kaynaklarla entegre çalışan sistem sayesinde, "kapalı eczane" sürpriziyle karşılaşmazsınız. Hafta sonu, resmi tatil ve gece nöbetleri anlık olarak güncellenir.

• Tek Tıkla Yol Tarifi: Eczaneyi bulduktan sonra adres aramakla uğraşmayın. Google Haritalar ve Apple Haritalar entegrasyonu ile en hızlı rotayı hemen çizin.

• Doğrudan İletişim: İlacın stok durumunu sormak veya bilgi almak için eczane telefon numaralarına anında erişim sağlayın.

Türkiye'nin Her Yerinde Kesintisiz Hizmet

İstanbul'dan Ankara'ya, İzmir'den en uzak ilçelere kadar Türkiye genelinde geniş bir veri ağı sunan platform, kullanıcı dostu arayüzüyle dikkat çekiyor. İster mobil cihazınızdan ister bilgisayarınızdan giriş yapın; karmaşık menülerle uğraşmadan, aradığınız nöbetçi eczane bilgisine ulaşmak sadece birkaç saniye sürüyor.

Sağlık Bekletilmez! Siz de acil ihtiyaçlarınızda veya rutin sağlık alışverişlerinizde vakit kaybetmek istemiyorsanız, banaenyakineczane.com adresini yer imlerinize eklemeyi unutmayın. Size en yakın eczane, her an elinizin altında.

Çalışan Eğitimleri: Kaç Saat ve Ne Sıklıkla Verilmeli?

İş yerinin tehlike sınıfına göre çalışanlara verilmesi gereken temel eğitimlerin süresi ve yenilenme sıklığı değişkenlik gösteriyor:

• Çok Tehlikeli Sınıf: Yılda en az bir kez ve toplamda 16 saat eğitim.

• Tehlikeli Sınıf: İki yılda en az bir kez ve toplamda 12 saat eğitim.

• Az Tehlikeli Sınıf: Üç yılda en az bir kez ve toplamda 8 saat eğitim.

Ayrıca, işe başlamadan önce her çalışana en az iki saatlik "İşe Başlama Eğitimi" verilmesi zorunludur. İş kazası geçiren veya meslek hastalığına yakalanan çalışanlara ise dönüşte mutlaka ilave eğitim verilmesi gerekmektedir. Herhangi bir sebeple 6 aydan fazla işten uzak kalanlar için de bilgi yenileme eğitimi şarttır.

Uzmanların Çalışma Süreleri ve Görev Dağılımı

İş yerlerinde görev yapan profesyonellerin (İş Güvenliği Uzmanı, İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personeli) çalışan başına ayırması gereken minimum süreler şu şekildedir:

• İş Güvenliği Uzmanı: Çok tehlikeli sınıfta çalışan başına ayda 40 dakika, tehlikeli sınıfta 20 dakika, az tehlikeli sınıfta ise 10 dakika.

• İşyeri Hekimi: Çok tehlikeli sınıfta çalışan başına ayda 15 dakika, tehlikeli sınıfta 10 dakika, az tehlikeli sınıfta 5 dakika.

• Diğer Sağlık Personeli: Çok tehlikeli sınıfta; 10-49 çalışan için 10 dakika, 50-249 çalışan için 15 dakika, 250 ve üzeri çalışan için 20 dakika.

Çalışanın "Çalışmaktan Kaçınma Hakkı" Nedir?

Ciddi ve yakın bir tehlike ile karşı karşıya kalan çalışanlar, iş sağlığı ve güvenliği kuruluna (kurul yoksa işverene) başvurarak durumun tespitini ve gerekli tedbirlerin alınmasını talep edebilir. Kurul veya işveren karar verene kadar çalışan, çalışmaktan kaçınma hakkına sahiptir. Bu dönemdeki ücreti ve diğer hakları saklıdır. Eğer tehlike önlenemez boyuttaysa, çalışan iş yerini terk ederek güvenli yere gitme hakkına da sahiptir.

İş Kazası ve Meslek Hastalıklarının Bildirimi

İşverenler, meydana gelen iş kazalarını kazadan sonraki 3 iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) bildirmekle yükümlüdür. Meslek hastalıklarında ise bu süre, hastalığın öğrenildiği tarihten itibaren yine 3 iş günüdür. Sağlık hizmeti sunucuları ise kendilerine intikal eden iş kazalarını ve tanı koydukları meslek hastalıklarını en geç 10 gün içinde SGK'ya iletmelidir.

Uzaktan Eğitim ve Dijital Dönüşüm

Yeni yönetmeliklerle birlikte iş sağlığı eğitimleri belirli şartlar dahilinde uzaktan eğitim yöntemiyle de verilebilmektedir. Az tehlikeli sınıftaki iş yerleri ve kamu kurumlarında temel eğitimler uzaktan verilebilirken; tehlikeli ve çok tehlikeli sınıflarda tekrarlanacak eğitimlerin "senkron" (eş zamanlı) yapıda olması şart koşulmaktadır.

Derleyen: Volkan ALTUNAY

Çalışma Süreleri ve Yasal Bildirim Yükümlülükleri

İş sağlığı ve güvenliği mevzuatına göre, bazı ağır ve tehlikeli işlerde çalışma süreleri sağlık risklerini minimize etmek amacıyla sınırlandırılmıştır.

• Azami 7,5 Saat Çalışılacak İşler: Cam, çimento, demir-çelik ve maden gibi sanayi kollarında günlük çalışma süresi 7,5 saati aşamaz.

• Özel Sınırlandırmalar: Bazı işlerde riskin yoğunluğuna göre süreler daha da düşmektedir:

  • Su altı ve basınçlı işler: Derinlik arttıkça süre kısalır (Örn: 40 metrede max. 4 saat).

  • Civa izabe fırınları: Günlük 6 saat.

  • Kurşun izabe fırınları: Günlük 4 saat (En kritik sürelerden biridir).

Önemli Not: Bu kapsamdaki işlerde çalışacak personel sayısı, cinsiyet dağılımı ve işin niteliği, işe başlamadan önce yazılı olarak İŞKUR’a bildirilmelidir.

Kaza Oluşum Teorileri: Domino Etkisine Dikkat!

İş kazalarının nedenlerini açıklayan teoriler arasında Heinrich’in Domino (Zincir) Teorisi başı çekmektedir. Bu teoriye göre kaza, beş temel taşın art arda devrilmesiyle oluşur:

1. Kalıtsal Yapı

2. Kişisel Kusur

3. Tehlikeli Hareket/Durum

4. Kaza

5. Yaralanma

Teorinin temel mantığı; aradan bir taşı (genellikle "Tehlikeli Hareket/Durum") çekerek zinciri kırmak ve kazayı önlemektir.

Kimyasal Maruziyet: Sınır Değerler ve Yasaklar

Kimyasallarla çalışırken maruziyet seviyelerini belirleyen üç temel tanım sınavların vazgeçilmezidir:

Kurşun (Pb) Özelinde: Biyolojik sınır değer 70 µg/100 ml kan olarak belirlenmiştir. Havadaki sınır değer ise 40 saatlik çalışma haftası için 0,075 mg/m³'tür.

Güvenlik Bilgi Formları (GBF/SDS) ve Etkileşimler

Kimyasalların kimlik kartı sayılan GBF’ler 16 maddeden oluşur ve Türkiye'de Türkçe hazırlanması zorunludur. Formlarda yer alan kodlar hayati önem taşır:

• H İbareleri (Hazard): Zararlılık ifadeleri (H200 Fiziksel, H300 Sağlık).

• P İbareleri (Precautionary): Önlem ifadeleri (P200 Tedbir, P400 Depolama).

Kimyasalların Birbirleriyle Etkileşimi

Kimyasallar bir araya geldiğinde farklı reaksiyonlar gösterebilir:

• Sinerjik Etki: 1+1=5 (Birlikte daha güçlü etki).

• Antagonizma: Birinin diğerini nötrlemesi.

• Potansiyalizasyon: 0+1=5 (Zararsız bir maddenin diğerinin etkisini patlatması).

Korunma Düzeyleri: Proaktif Yaklaşım

İSG profesyonellerinin kaza ve hastalıkları önleme stratejisi üç aşamalıdır:

1. Birincil (Primer) Koruma: Hastalık oluşmadan önce yapılan aşı, eğitim ve KKD kullanımı gibi önleyici faaliyetler.

2. İkincil (Sekonder) Koruma: Erken teşhis amacıyla yapılan periyodik muayeneler.

3. Üçüncül (Tersiyer) Koruma: Hastalık sonrası rehabilitasyon ve tedavi süreci.

İSG sınav sürecinin en belirleyici konularından biri olan risk etmenleri, İSG Sınav Okulu'nun güncel eğitim programıyla detaylandırıldı. Eğitmen Volkan Altunay liderliğinde gerçekleştirilen derslerde, hem teknik bilgi paylaşımı yapıldı hem de adayların sınavda zaman kazanmasını sağlayacak ipuçları verildi.

İSG Sınav Okulu'ndan Soru Çözüm Kampı Müjdesi

Dersin başlangıcında yeni dönem hazırlıklarına değinen Altunay, haftanın üç günü (Pazartesi, Çarşamba, Cuma) düzenlenen Soru Çözüm Kampı hakkında bilgi verdi. Her derste yaklaşık 100 sorunun analiz edildiği kampta, adaylara PDF kaynak desteği de sunuluyor. Kitap stoklarının güncellendiğini belirten Altunay, hazırlık sürecinin kesintisiz devam ettiğini vurguladı.

Fiziksel Risk Etmenleri: Aydınlatmadan Radyasyona Tam Liste

Sınavda sıkça karşımıza çıkan fiziksel risk etmenleri, belirli standartlar ve birimler üzerinden detaylandırıldı:

Aydınlatma ve Teknik Birimler

İş yerlerinde önceliğin her zaman doğal ışık (gün ışığı) olması gerektiğini belirten Altunay, suni aydınlatmanın ancak yetersiz durumlarda devreye girmesi gerektiğini hatırlattı.

• Işık Akısı: Lümen

• Aydınlatma Şiddeti: Lüks (Lüks değerleri işin hassasiyetine göre 200 ile 2000 arasında değişir.)

Radyasyon ve Maruziyet Sınırları

Radyasyon konusu, iyonlaştırıcı türler ve doz sınırları üzerinden ele alındı. Çalışanlar için yıllık doz sınırının 50 mSv’yi geçemeyeceği, toplum üyeleri için ise bu sınırın 1 mSv olduğu belirtildi. Korunma için "Zaman, Engel ve Uzaklık" formülünün altı çizildi.

Termal Konfor ve Basınç

Çalışma ortamındaki bağıl nemin %30-%80 arasında olması, hava akım hızının ise 0,5 m/s değerini aşmaması gerektiği ifade edildi. Sualtı çalışmalarında ise her 10 metrede basıncın 1 atmosfer arttığı ve vurgun (dekompresyon) riskine karşı Helyum gazı kullanımının önemi vurgulandı.

Biyolojik Risk Etmenleri ve Kayıt Tutma Süreleri

Biyolojik riskler, mikroorganizmaların hastalık yapma potansiyeline göre dört gruba ayrılıyor:

• Grup 1: Zararsız kabul edilenler.

• Grup 2: Topluma yayılma olasılığı düşük, tedavisi olanlar.

• Grup 3: Ağır hastalık yapan, topluma yayılabilen ancak tedavisi bulunanlar (Örn: COVID-19, Şarbon).

• Grup 4: Çok ağır hastalık yapan, topluma yayılma riski yüksek ve tedavisi olmayanlar (Örn: Ebola).

Kritik Süreler ve Filtreleme

Biyolojik risklere maruziyet kayıtlarının genel olarak 15 yıl, kalıcı enfeksiyon risklerinde ise 40 yıl saklanması yasal bir zorunluluktur. Ayrıca, 0,3 mikron büyüklüğündeki partikülleri %99,97 oranında tutan HEPA filtrelerin kullanımı hayati önem taşımaktadır. İş yeri kapandığında bu kayıtların İşkur’a devredilmesi gerektiği de önemli bir sınav notu olarak paylaşıldı.

İş Güvenliği Uzmanlarının Sınıflandırılması ve Yetkileri

İş güvenliği uzmanları, aldıkları eğitim ve sahip oldukları sertifika sınıflarına göre farklı tehlike seviyesindeki işyerlerinde görev alabilirler:

• C Sınıfı Belge: Az tehlikeli sınıftaki işyerlerinde,

• B Sınıfı Belge: Az tehlikeli ve tehlikeli sınıflardaki işyerlerinde,

• A Sınıfı Belge: Tüm tehlike sınıflarındaki (çok tehlikeli dahil) işyerlerinde çalışabilmektedir.

Ayrıca, tam süreli görevlendirilen uzmanlardan sadece birinin işyerinin tehlike sınıfına uygun belgeye sahip olması yeterli kabul edilmektedir.

Hayati Tehlike Durumunda "Bildirim" Yükümlülüğü

İş güvenliği uzmanları ve işyeri hekimleri, işyerinde tespit ettikleri acil durdurma gerektiren halleri (yangın, patlama, göçme, kimyasal sızıntı vb.) işverene yazılı olarak bildirmek zorundadır. Eğer işveren bu önlemleri makul bir sürede almazsa, durumun Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü’ne bildirilmesi yasal bir yükümlülüktür.

Önemli Not: Bildirim yaptığı için iş sözleşmesi feshedilen uzman veya hekime, işveren tarafından bir yıllık sözleşme ücretinden az olmamak üzere tazminat ödenmesi hükme bağlanmıştır.

İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Rolü

İşyeri hekimleri, çalışanların sağlık gözetiminden sorumludur. Sadece hekimler değil; hemşire, sağlık memuru ve acil tıp teknisyenleri de "Diğer Sağlık Personeli" kapsamında bu süreçte görev almaktadır. İşyeri hekimleri, meslek hastalığı ön tanısı koyduğu vakaları Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından yetkilendirilmiş sağlık sunucularına sevk etmekle görevlidir.

Eğitim ve Mesleki Gelişim Hakları

Tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan İSG profesyonellerinin mesleki gelişim hakları yasayla korunmaktadır. Uzmanlar ve hekimler, mesleki gelişimlerini sağlamak amacıyla yılda toplam beş iş günü kadar eğitim, seminer ve panel gibi organizasyonlara katılma hakkına sahiptir. Bu süreler çalışma süresinden sayılır ve ücretlerinden herhangi bir kesinti yapılamaz.

Ortak Görev: Rehberlik ve Risk Değerlendirmesi

Hem iş güvenliği uzmanları hem de işyeri hekimleri; risk değerlendirmesi yapılması, iş kazalarının nedenlerinin araştırılması ve eğitim faaliyetlerinin planlanması konularında işverene rehberlik etmekle yükümlüdür. Özellikle 18 yaşından küçükler, gebe kadınlar ve engelli çalışanlar gibi özel politika gerektiren grupların takibi, işyeri hekiminin öncelikli görevleri arasında yer alır.

Derleyen: Volkan ALTUNAY

Mekanik El Aletlerinde Güvenli Çalışma Yöntemleri

Mekanik el aletleri, basit görünseler de dikkatsizlik sonucu yaralanmalara neden olabilir. İşte bazı temel aletler için güvenlik yönergeleri:

• Keskiler: Keski başlarında oluşan çapaklar zımpara veya eğe ile düzenli olarak temizlenmelidir. Parça sıçramalarına karşı mutlaka koruyucu gözlük kullanılmalı, keski ve çekiç yüzeylerinin yağlı olmamasına dikkat edilmelidir.

• Raspalar: Sapsız raspa kullanılmamalı ve raspalama işlemi her zaman vücut dışına doğru yapılmalıdır. İş parçası elle tutulmak yerine mutlaka bir mengeneye bağlanmalıdır.

• Manivelalar: Yapılacak işe uygun manivela seçilmeli, destek olarak yumuşak malzemeler (tahta, plastik vb.) kullanılmalıdır.

• Havyalar: Havya kullanılmadığı zamanlarda mutlaka prizden çekilmeli ve ortamda uygun havalandırma sağlanmalıdır. Ayrıca bu alanda çalışanların periyodik olarak kanda kurşun tahlili yaptırması önerilmektedir.

Elektrikli El Aletlerinde Dikkat Edilmesi Gerekenler

Elektrikli aletler, hem mekanik hem de elektriksel riskler barındırır. Bu aletlerle çalışırken şu kurallara uyulmalıdır:

• Zımpara Tezgahları: Seyyar zımpara makinelerinde kablo sağlamlığı kontrol edilmeli, koruyucu muhafazalar ve camlar her zaman takılı olmalıdır. Zımparalama esnasında kıvılcımların yere doğru yönlenmesine özen gösterilmelidir.

• Matkaplar: Delinecek yer önceden merkezlenmeli ve işlem sırasında oluşan spiral talaşlar el ile değil, bir fırça veya tahta parçası yardımıyla temizlenmelidir.

• Genel Güvenlik: Seyyar elektrikli el aletlerinin çift izolasyonlu olması ve düşük gerilimle çalışan uygun ekipmanların tercih edilmesi gerekmektedir.

Kaldırma Araçları: Kriko ve Ceraskal Güvenliği

Ağır yüklerin kaldırılmasında kullanılan araçlar, mekanik hatalara karşı tolerans göstermez:

• Krikolar: Krikonun kullanılacağı zemin düz ve sağlam olmalı, yük krikonun kafasına tam merkezlenmelidir. Üretici tarafından belirlenen kapasite asla aşılmamalıdır.

• Ceraskallar: Zincir baklalarının birbirine tam oturduğundan emin olunmalı ve kaldırma işlemi esnasında zincirin asma noktası ile yükün bağlandığı nokta düşey düzlemde açısız olmalıdır.

İş güvenliği bir kültürdür ve el aletlerinin doğru bakımı, uygun ekipman seçimi ve kişisel koruyucu donanım kullanımı bu kültürün temel taşlarını oluşturur.

Derleyen: Yusuf Yılmaz - Ktün İSG Yüksek Lisans MEKANİK İŞLERDE GÜVENLİK 2. ders Özeti

El Aletlerinde Görünmez Tehlikeler ve Kazaların Nedenleri

El aletlerinden kaynaklanan kazaların arkasında genellikle bakımsızlık, yanlış kullanım ve koruyucu ekipman eksikliği yatar. En sık karşılaşılan tehlikeler arasında gürültü, keskin kenarlar, elektrik şokları ve sıçrayan parçacıklar bulunmaktadır.

Kazaların temel nedenleri şunlardır:

• El aletlerinin arızalı veya bakımsız olması.

• Aletlerin tasarım amacı dışında kullanılması (Örneğin; tornavidanın keski olarak kullanılması).

• Kişisel Koruyucu Donanım (KKD) kullanılmaması.

• Yanlış kullanım yöntemlerinin tercih edilmesi.

Güvenli Çalışma İçin Genel Tedbirler

İş sağlığı ve güvenliği (İSG) standartlarına göre, her çalışan el aletini kullanmadan önce mutlaka kontrol etmelidir.

• Uygun Alet Seçimi: Yapılacak işe en uygun ve teknik ömrünü tamamlamamış aletler seçilmelidir.

• Bakım ve Onarım: Arızalı aletler derhal "DİKKAT ARIZALIDIR" etiketi ile işaretlenmeli ve ehil kişilerce onarılmalıdır.

• Taşıma ve Saklama: Keskin ve sivri uçlu aletler asla cepte taşınmamalı, kullanım dışındayken takım çantalarında veya özel standlarda tutulmalıdır.

Elektrikli ve Havalı (Pnömatik) Aletlerde Güvenlik

Elektrikli el aletlerinde kablo yalıtımı ve topraklama hayati önem taşır. Pnömatik aletlerde ise basınçlı hava hortumlarının sağlamlığı ve bağlantı kelepçelerinin uygunluğu her çalışma öncesi kontrol edilmelidir. Ayrıca, basınçlı hava asla elbise temizliği amacıyla kullanılmamalıdır.

Mekanik El Aletleri İçin Pratik İpuçları

• Çekiçler: Sapları budaksız ve kıymıksız olmalı; çekiç başı malzemeye tam paralel şekilde vurulmalıdır.

• Tornavidalar: Vida başına uygun uç seçilmeli; malzeme asla el veya bacak üzerinde tutularak vidalanmamalıdır.

• Anahtarlar: Ağzı bozulmuş anahtarlar kullanılmamalı; anahtar iterek değil, çekerek kullanılmalıdır.

• Eğeler: Talaşlar el ile değil, fırça ile temizlenmelidir.

Sonuç olarak; el aleti ne kadar basit görünürse görünsün, güvenlik kurallarına uymak hayati bir zorunluluktur. Güvenli bir çalışma ortamı, doğru ekipman ve bilinçli kullanıcı ile başlar.

Derleyen: Yusuf Yılmaz - Ktün İSG Yüksek Lisans MEKANİK İŞLERDE GÜVENLİK 1. ders Özeti

1. Askeri İş Yerlerinde Denetim Kimin Yetkisinde?

Askeri iş yerleri denildiğinde sadece kışlalar akla gelmemeli. Milli Savunma Bakanlığı (MSB) kadrosundaki kurumlar, ASFAT A.Ş. ve bağlı iş yerleri, Genelkurmay, Kuvvet Komutanlıkları ve Harita Genel Müdürlüğü bu kapsamda yer alıyor.

• Teftiş Yetkisi: Genel teftişler MSB müfettişleri tarafından yürütülür.

• İstisnalar: Yurt güvenliği için kritik üretim yapan yerlerin denetimi ise ÇSGB (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı) müfettişlerince gerçekleştirilir.

• Özel Prosedür: ÇSGB müfettişleri, denetimden önce MSB’ye bilgi vermek ve kendilerine tahsis edilen özel kimlik kartını ibraz etmekle yükümlüdür.

2. İş Hijyeni ve Laboratuvar Standartları

İş hijyeni, sanılanın aksine mutfak temizliği değil; gürültü, toz ve gaz gibi ortam ölçümlerini ifade eder. Bir İSG laboratuvarının hizmet verebilmesi için belirli fiziksel ve personel standartlarını karşılaması şarttır.

Laboratuvar Alan Gereksinimleri

Unutulmaması Gereken Süreler: Laboratuvar yeterlik belgeleri 4 yıl geçerlidir. Yenileme başvurusu bitişten 180 gün önce yapılmalı, eksikliklerin giderilmesi için ise işletmeye 60 gün süre tanınmaktadır.

3. Görünmez Tehlike: Psikososyal Riskler ve "Karoshi"

İş yerindeki riskler sadece fiziksel değildir. Monotonluk, aşırı iş yükü ve vardiyalı çalışma düzeni çalışanı "stres" kıskacına sokabilir.

• Stres Süreci: Vücut önce Alarm (savaş veya kaç) verir, ardından Direnme aşamasına geçer. Eğer kaynaklar tükenirse Tükenme kronik rahatsızlıklarla başlar.

• Mobbing: Sanılanın aksine sadece yöneticiden değil, işçiden işçiye de (yatay) uygulanabilir.

• Karoshi: Japonya’dan dünyaya yayılan bu terim, aşırı çalışma sonucu meydana gelen iş yeri intiharlarını veya ani ölümleri tanımlar.

4. Gürültü ve Titreşim: Sınır Değerler Neler?

Fiziksel risk etmenleri arasında yer alan gürültü ve titreşim, kalıcı meslek hastalıklarına yol açabilir. Bu noktada "eylem" ve "sınır" değerleri arasındaki fark kritiktir.

Gürültü Maruziyeti (dB)

• 80 dB(A): En düşük maruziyet eylem değeri. Koruyucu hazır bulundurulur.

• 85 dB(A): En yüksek maruziyet eylem değeri. Koruyucu kullanılması zorunludur.

• 87 dB(A): Kesinlikle aşılamaz sınır değerdir.

Titreşim Limitleri

Titreşim ölçümleri kişiseldir ve en yüksek değer baz alınır.

• El-Kol Titreşimi: Sınır değer 5 m/s² (Önemli hastalıklar: Beyaz Parmak, Karpal Tünel).

• Bütün Vücut Titreşimi: Sınır değer 1,15 m/s² (Önemli hastalıklar: Bel fıtığı, Siyatik).

Hijyen Eğitimi: Kimler Almalı, Kapsamı Nedir?

Hizmet sektöründe çalışanların ve halk sağlığının korunması adına hijyen eğitimi, yasal mevzuatın en önemli maddelerinden biridir. Hijyen; her iş kolunun özelliğine göre, personelin kendisini ve toplumu riske atmayacak şekilde temizlik önlemlerini alması sürecidir.

E-devlet üzerinden görüntülenebilen ve genellikle 8 saat süren bu eğitimler; gıda üretimi, perakende, su üretimi, kaplıca, hamam, kuaför ve dövmeci gibi alanlarda çalışanlar için zorunludur. Ancak veterinerlik ve bitki sağlığı gibi özel alanlar bu yönetmeliğin kapsamı dışında tutulmaktadır.

Türkiye’de İSG’nin Lokomotif Kuruluşları: İSKÜM, İSGGM ve ÇASGEM

Türkiye’de iş sağlığı ve güvenliği, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na bağlı üç ana birim üzerinden yürütülmektedir:

• İSKÜM (İş Sağlığı ve Güvenliği Araştırma ve Geliştirme Enstitüsü): İsmail Topuzoğlu tarafından temelleri atılan enstitü; sahada ölçüm, analiz ve testler yapar. Özellikle Kişisel Koruyucu Donanım (KKD) testleri konusunda yetkili merciidir.

• İSG Genel Müdürlüğü: Mevzuat hazırlama, İSG sınavlarını düzenleme ve piyasadaki KKD’lerin denetimini yapma görevlerini üstlenir.

• ÇASGEM: Bakanlığın eğitim üssüdür. İşçi ve işverenlere yönelik seminerler ve sertifika programları düzenleyerek bilinç düzeyini artırır.

Küresel Standartlar: ILO, WHO ve Seveso Direktifi

İş sağlığı sadece yerel değil, uluslararası bir vizyon gerektirir. Bu noktada üç önemli yapı öne çıkar:

1. ILO (Uluslararası Çalışma Örgütü): 1919’da kurulan ve Türkiye’nin 1932’de üye olduğu örgüt; devlet, işçi ve işveren temsilcilerinden oluşan "üçlü yapı" ile küresel çalışma standartlarını belirler.

2. WHO (Dünya Sağlık Örgütü): 1948’de kurulan örgüt, sağlık odaklı projeler yürütür. Her yıl 7 Nisan Dünya Sağlık Günü olarak kutlanarak küresel farkındalık yaratılır.

3. Seveso Direktifi: İtalya’da yaşanan bir endüstriyel kazadan doğan bu direktif, büyük endüstriyel kazaların önlenmesi ve etkilerinin azaltılması konusunda uluslararası bir rehberdir.

Tehlikeli İşlerde Mesleki Eğitim ve MYK Zorunluluğu

Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işlerde çalışacak personelin, işe başlamadan önce mutlaka mesleki eğitim almış olması gerekir. Mesleki Yeterlilik Kurumu (MYK), bu yeterlilikleri belgelendiren ana kuruluştur.

Eğer bir çalışanın yaptığı işle doğrudan ilgili diploması, kalfalık veya ustalık belgesi varsa MYK belgesi şartı aranmayabilir. Ancak bu belgelere sahip olmayanlar için MYK belgesi zorunludur ve genellikle 5 yıl geçerlilik süresine sahiptir.

1. Hizmet Süresine Göre Yıllık Ücretli İzin Hakkı

Çalışanların en çok merak ettiği konuların başında yıllık izin süreleri geliyor. Deneme süresi de dâhil olmak üzere, iş yerinde en az bir yıl çalışmış olan işçiler yıllık ücretli izne hak kazanır. Hizmet süresine göre izin günleri şu şekildedir:

• 1 - 5 yıl arası (5 yıl dahil): En az 14 gün

• 5 - 15 yıl arası: En az 20 gün

• 15 yıl ve daha fazla olanlar: En az 26 gün

Önemli Detaylar:

• Genç ve Kıdemli Çalışanlar: 18 ve daha küçük yaştaki işçiler ile 50 ve daha yukarı yaştaki işçilerin yıllık izin süresi 20 günden az olamaz.

• Yol İzni: Yıllık iznini iş yerinin bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek olanlara, talep etmeleri ve belgelemeleri halinde toplam 4 güne kadar ücretsiz yol izni verilmek zorundadır.

• Yer Altı İşçileri: Yer altı işlerinde çalışanların izin süreleri dörder gün arttırılarak uygulanır.

2. Fazla Mesai ve Ücret Hesaplaması

Haftalık 45 saati aşan çalışmalar "Fazla Çalışma" olarak adlandırılırken, sözleşmeyle 45 saatin altında belirlenen durumlarda 45 saate kadar yapılan çalışmalar "Fazla Sürelerle Çalışma" olarak tanımlanır.

• Fazla Çalışma Ücreti: Her bir saat için verilecek ücret, normal saatlik ücretin %50 yükseltilmesiyle ödenir. (Veya 1 saat 30 dakika serbest zaman).

• Fazla Sürelerle Çalışma Ücreti: Her bir saat için ücret, %25 yükseltilerek ödenir. (Veya 1 saat 15 dakika serbest zaman).

3. Evlilik, Ölüm ve Doğum: Mazeret İzinleri

Çalışanın özel hayatındaki önemli olaylarda ücretli mazeret izni hakkı bulunmaktadır:

• Evlilik: 3 gün ücretli izin.

• Evlat Edinme: 3 gün ücretli izin.

• Ölüm (Anne, baba, eş, çocuk, kardeş): 3 gün ücretli izin.

• Babalık İzni (Eşin doğum yapması): 5 gün ücretli izin.

• Engelli Çocuk Tedavisi: Çocuğun tedavisi için ebeveynlerden sadece biri tarafından kullanılması kaydıyla bir yıl içinde 10 güne kadar ücretli izin verilebilir.

4. Kadın Çalışanlar ve Analık İzni Hakları

Kadın çalışanlar için gebelik ve doğum sürecinde özel korumalar mevcuttur:

• Doğum İzni: Doğumdan önce 8 ve doğumdan sonra 8 hafta olmak üzere toplam 16 hafta çalıştırılmamaları esastır. Çoğul gebelikte (ikiz vb.) doğum öncesi süreye 2 hafta eklenir.

• Gece Çalışması Yasağı: Yeni doğum yapmış çalışan, doğumu izleyen bir yıl boyunca gece çalıştırılamaz. Gebe çalışanlar ise sağlık raporuyla tespit tarihinden doğuma kadar gece çalışmaya zorlanamaz.

• Yarım Çalışma Ödeneği: Analık izni bitiminden itibaren, birinci doğumda 60, ikincide 120, sonraki doğumlarda 180 gün süreyle haftalık çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izin kullanılabilir.

5. Yeni İş Arama İzni

İş sözleşmesi feshedilen çalışana, ihbar süresi içinde yeni bir iş bulması için gerekli olan izin verilmelidir.

• Süre: Günde 2 saatten az olamaz.

• Kullanım: İşçi isterse bu saatleri birleştirip toplu olarak kullanabilir.

• Ücret: İşveren iş arama iznini vermez ve işçiyi çalıştırırsa, çalıştığı sürenin ücretini yüzde yüz zamlı öder.

6. Askerlik ve Kanuni Ödevler

Muvazzaf askerlik veya kanuni bir ödev nedeniyle işten ayrılan işçiler, bu ödevin bitiminden itibaren 2 ay içinde eski işlerine dönmek isterlerse; işveren boş yer varsa derhal, yoksa boşalacak ilk yere o işçiyi almak zorundadır. İşveren işe almazsa eski işçiye 3 aylık ücret tutarında tazminat öder.

Derleyen: Volkan ALTUNAY

İSG Dünyasında Hukuki Farkındalık Artıyor

13 Şubat 2026 Cuma günü NOSAB Yalçın Aras Konferans Salonu’nda gerçekleşen seminere, 50’den fazla iş güvenliği uzmanı, işveren ve İSG profesyoneli katıldı. "İş Kazalarında İş Sağlığı ve Güvenliği Profesyonellerinin Hukuki ve Cezai Sorumlulukları" başlıklı programda, profesyonellerin sahada karşılaştığı risklerin hukuki boyutu güncel mevzuat ve yargı kararları ışığında değerlendirildi.

Uzman İsimlerden Kritik Değerlendirmeler

Yaklaşık üç saat süren yoğun programda, alanında yetkin isimler tecrübelerini paylaştı:

• Tunay ÖZBUDAK: Yüksek Maden Mühendisi ve A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı

• Elif TÜRK: Avukat ve Uzman Arabulucu

• Aşkın DORU: Avukat, Maden Mühendisi ve İş Güvenliği Uzmanı

Bilirkişi Süreçleri ve Kusur Oranları Mercek Altında

Konuşmacılar, iş kazası sonrası başlayan savcılık ve mahkeme aşamalarında İSG profesyonellerinin dikkat etmesi gereken noktaları vurguladı. Seminerde öne çıkan başlıklar şunlar oldu:

• Bilirkişi Raporları: Teknik raporların hazırlanmasında dikkat edilmesi gereken kritik hususlar.

• Kusur Tespiti: Mahkeme aşamasında kusur oranlarının nasıl belirlendiği.

• Savunma Stratejileri: İSG profesyonellerinin yasal hakları ve sorumluluk sınırları.

Soru-cevap bölümünde katılımcılar, gerçek vakalar üzerinden uzmanlara sorular yönelterek interaktif bir bilgi alışverişinde bulundu. Organizasyon yetkilileri, iş sağlığı ve güvenliği kültürünü pekiştirmek ve mesleki dayanışmayı artırmak adına bu tür eğitim ve seminerlerin devam edeceğini belirtti.

Kurumsal Kapasite ve Tecrübe Paylaşımı Hedefleniyor

2025–2026 Eylem Planı kapsamında düzenlenen bu ziyaret, iki ülke arasındaki bilgi ve iyi uygulama paylaşımını zirveye taşımayı amaçlıyor. Programın açılışında konuşan Özbekistan Bakan Yardımcısı Alisher Muratov, sürdürülebilir ortaklık vurgusu yaparken; Türkiye heyeti adına Genel Müdür Yardımcısı Eylül Aydın Kutlu, çalışmaların somut çıktılara dönüştürülmesinin altını çizdi.

Teknik Oturumlarda Öne Çıkan Başlıklar

Dört gün süren program boyunca uzman isimler, İSG dünyasının geleceğini şekillendiren şu konularda sunumlar gerçekleştirdi:

• Mevzuat ve Politika: Çalışma Uzmanı Ahmet Esat Korkut ve Özbek mevkidaşı Shukurullo Mavlyanov, ulusal gereklilikler ve koordinasyon mekanizmalarını masaya yatırdı.

• Dijital Dönüşüm ve İSG-KATİP: Gökhan Tuncay, Türkiye’nin dijitalleşme başarısı olan İSG-KATİP sisteminin denetim ve veri yönetimindeki rolünü aktardı.

• İş Kazaları Analizi: İSGÜM Başkanı Şehmus Ünverdi, iş kazalarından korunma prensipleri ve istatistiksel analiz yöntemlerini paylaştı.

• İş Hijyeni ve Laboratuvar: Mühendis Kağan Yücel, asbestle çalışma ve maruziyet ölçüm yöntemleri hakkında teknik detaylar sundu.

• KKD ve Piyasa Denetimi: Nasip Gül Erçoban, kişisel koruyucu donanımların (KKD) denetimi ve piyasa gözetimi süreçlerini anlattı.

Teoriden Pratiğe: Semerkant Saha Ziyareti

Toplantıların ardından heyet, Semerkant’ta saha incelemelerinde bulundu. Bölgesel projelerin ve denetim süreçlerinin yerinde incelendiği bu ziyaret, teorik bilgilerin pratik uygulamalarla desteklenmesini sağladı.

Sonuç: Bu stratejik ziyaret, Türkiye ve Özbekistan arasında İSG alanında kurumsal iş birliği zeminini sağlamlaştırırken, bölgedeki çalışma standartlarının yükseltilmesine katkı sağladı.

Başvuru Sürecinde Dikkat Edilmesi Gerekenler

Sınava katılacak adayların, Genel Müdürlük tarafından belirlenen prosedürlere tam uyum sağlaması kritik önem taşıyor. Başvuru aşamaları, evrak teslimleri ve sınav ücreti ödemeleri gibi tüm detaylar resmi duyuru metninde yer alıyor.

Gazi Üniversitesi Sınav Takvimi Değişti mi?

Adayların merak ettiği bir diğer konu olan Gazi Üniversitesi ile ilgili süreçler ise netlik kazandı. Kurumdan yapılan açıklamaya göre; Gazi Üniversitesi bünyesindeki işlemler, daha önce ilan edilen sınav takvimine sadık kalınarak yürütülecek. Herhangi bir takvim değişikliği öngörülmezken, adayların duyurulan tarihler içerisinde işlemlerini tamamlaması gerekiyor.

Önemli Hatırlatma: Sınav başvurusu yapacak adayların, İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü'nün resmi internet sitesi üzerinden yayımlanan kılavuzu dikkatle incelemesi önerilmektedir.

Kontrol Belgesi Düzenlemesinde Yeni Dönem

Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan ve "İş Sağlığı ve Güvenliğini Etkileyen Bazı Maddelerin İthaline İlişkin Tebliğ (İthalat: 2026/13)" başlığıyla yürürlüğe giren düzenleme, ithalat süreçlerinde önemli bir teknik değişikliği beraberinde getirdi. Tebliğin 3. maddesinde yer alan (1) numaralı dipnotta yapılan güncelleme, analiz süreçlerini doğrudan etkiliyor.

Yeni düzenlemeye göre öne çıkan detaylar şunlar:

• Analiz Zorunluluğu: Kontrol Belgesi, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın kendi laboratuvarlarında yapacağı analizler veya Bakanlık gözetimindeki kamu laboratuvarlarından alınacak sonuçlara göre verilecek.

• Standart Malzeme İstisnası: Laboratuvar analizleri sırasında kullanılan "referans standart malzemeler" bu zorunlu analiz kapsamının dışında tutularak ithalat süreçlerinde kolaylık sağlandı.

Yürürlük ve Uygulama

Yayımlandığı andan itibaren yürürlüğe giren tebliğ hükümleri, Ticaret Bakanı tarafından yürütülecek. Bu adımın, ithal edilen kimyasal ve teknik maddelerin İSG standartlarına uygunluğunu daha sıkı denetlemek amacıyla atıldığı belirtiliyor.

İşte 5510 sayılı kanuna göre çalışan hakları, teknik tanımlar ve sınavda hayat kurtaracak kodlamalarla hazırladığımız kapsamlı rehber.

1. Sosyal Sigorta Kolları: Kısa ve Uzun Vade Ayrımı

Sosyal güvenlik sistemimiz, sigorta kollarını "Kısa Vade" ve "Uzun Vade" olmak üzere iki ana kategoriye ayırmaktadır. Sınavlara hazırlananlar için bu ayrımlar şu akılda kalıcı kodlamalarla ifade edilmektedir:

• Kısa Vade Sigorta Kolları (Kodlama: İMHA):

  • İş Kazası

  • Meslek Hastalığı

  • Hastalık

  • Analık

• Uzun Vade Sigorta Kolları (Kodlama: YÖM):

  • Yaşlılık

  • Ölüm

  • Maluliyet

Sigortalı Kimdir? Kısa veya uzun vade sigorta kollarından adına prim ödenen veya kendi adına prim ödeyen (çalışan) kişidir.

2. Maaş, Aylık ve Gelir Arasındaki Farklar Nedir?

Halk arasında hepsi "maaş" olarak bilinse de kanunda bu terimler farklı anlamlar taşır:

• Ücret (Maaş): Sigortalı çalışanlara saatlik, günlük veya aylık olarak ödenen brüt tutardır.

• Aylık: Uzun vadeli sigorta kollarından (Yaşlılık, Maluliyet, Ölüm) yapılan sürekli ödemedir. (Örnek: Emekli maaşı).

• Gelir: İş kazası veya meslek hastalığı (Kısa vade) sonucunda sigortalıya veya hak sahiplerine bağlanan sürekli ödemedir.

3. İş Kazası Sayılma Şartları ve Bildirim Süreleri

5510 sayılı kanuna göre bir olayın "İş Kazası" sayılabilmesi için şu 5 durumdan birinde gerçekleşmesi gerekir:

1. Sigortalının iş yerinde bulunduğu sırada,

2. İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle,

3. Sigortalının görevli olarak başka bir yere gönderildiği sürede,

4. Emziren kadının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,

5. İşverence sağlanan serviste geçen sürelerde.

Bildirim Süreleri:

• İşveren: Kazadan sonraki 3 iş günü içinde SGK'ya bildirmelidir.

• Sağlık Hizmet Sunucuları: 10 gün içinde bildirmelidir.

• Kolluk Kuvvetleri: Derhal bildirmelidir.

4. Ödenek ve Gelir Bağlanma Şartları

Çalışanların sağlık raporu parası veya sürekli gelir alabilmesi için belirli prim gün sayılarını doldurmuş olması gerekir:

• Geçici İş Göremezlik Ödeneği: İş kazası ve meslek hastalığında ilk günden itibaren, hastalık halinde ise 3. günden itibaren ödenir.

• Hastalık Sigortası: Ödenek alabilmek için son 1 yılda en az 90 gün prim ödenmiş olmalıdır.

• Emzirme Ödeneği: Doğumdan önceki 1 yıl içinde en az 120 gün kısa vade primi bildirilmiş olmalıdır.

• Sürekli İş Göremezlik Geliri: Meslekte kazanma gücünün en az %10 azalmış olması gerekir.

• Maluliyet Aylığı: Çalışma gücünün en az %60'ının kaybedilmiş olması, 10 yıllık sigortalılık süresi ve 1800 gün prim şartı aranır.

5. Meslek Hastalıkları Gruplandırması ve Yükümlülük Süreleri

Meslek hastalıkları mevzuata göre 5 ana grupta sınıflandırılır:

• A Grubu: Kimyasal maddelerle olan hastalıklar

• B Grubu: Cilt (Deri) hastalıkları

• C Grubu: Pnömokonyozlar ve solunum sistemi hastalıkları

• D Grubu: Bulaşıcı hastalıklar

• E Grubu: Fiziksel etkenlerle olan hastalıklar

Dikkat Edilmesi Gereken Yükümlülük Süreleri: Meslek hastalığının, işten ayrıldıktan sonra ne kadar süre içinde ortaya çıkabileceğini ifade eder:

• Gürültü: Yükümlülük süresi 6 aydır. (Meslek hastalığı sayılması için gürültülü işte en az 2 yıl, son 30 gün 85 dB üzeri çalışma şartı vardır).

• Asbest ve Pnömokonyoz: Yükümlülük süresi 10 yıldır.

• Titreşim: 2 yıldır.

Kanser Sınıflandırması (Kanserojen Maddeler)

• Grup 1: İnsanda kesin kanserojen (Örn: Asbest, Benzen, Arsenik).

• Grup 2A: Muhtemel kanserojen.

• Grup 2B: Şüpheli kanserojen.

İşçi ücretleri en geç ayda bir ödenmek zorundadır; ancak sözleşmelerle bu süre bir haftaya kadar düşürülebilir. İşçinin maaşının korunması adına, aylık ücretin dörtte birinden fazlası haczedilemez veya başkasına devredilemez (nafaka borçları hariç).

Ayrıca, ücretini ödeme gününden itibaren 20 gün içinde (mücbir neden dışında) alamayan işçi, iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir. Unutulmamalıdır ki ücret alacaklarında zaman aşımı süresi 5 yıldır.

2. Çalışma Saatleri ve Dinlenme Hakları

Türkiye’de genel bakımdan haftalık çalışma süresi en çok 45 saattir. Günlük çalışma süresi ise her ne sebeple olursa olsun 11 saati aşamaz. Yer altı maden işçileri için bu sınır günlük 7,5, haftalık ise 37,5 saat olarak belirlenmiştir.

Ara Dinlenme Süreleri:

Çalışma süresine göre belirlenen yasal ara dinlenme süreleri şu şekildedir:

Önemli Not: Ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmaz ve işçilere haftada en az kesintisiz 24 saat hafta tatili verilmesi zorunludur.

3. Engelli ve Eski Hükümlü Çalıştırma Zorunluluğu

50 veya daha fazla işçi çalıştıran iş yerlerinde belirli oranlarda engelli ve eski hükümlü istihdamı zorunludur:

• Özel Sektör: %3 Engelli

• Kamu Sektörü: %4 Engelli + %2 Eski Hükümlü

Bu kapsamda yer altı ve su altı işlerinde engelli işçi çalıştırılamayacağı kanunla sabitlenmiştir.

4. Toplu İşten Çıkarma ve Telafi Çalışması

Ekonomik veya teknolojik nedenlerle toplu işten çıkarma yapılacağı durumlarda, işverenin en az 30 gün önceden ilgili kurumlara (İŞKUR vb.) bildirim yapması gerekir. Toplu çıkarma sonrası 6 ay içinde aynı nitelikte işçi alınacaksa, işten çıkarılan eski işçiler tercihen çağrılmalıdır.

Zorunlu nedenlerle işin durması halinde ise telafi çalışması yaptırılabilir. Bu çalışmalar, günlük 3 saati ve toplamda günlük 11 saatlik çalışma sınırını aşamaz. Telafi çalışması için yasal süre, nedenin ortadan kalkmasından itibaren 4 aydır.

Derleyen: VOLKAN ALTUNAY

???? Kritik Uyarı: Sınav Başvurularını Kaçırmayın!

İlk defa sınava girecek adaylar veya yüksek lisansını tamamlayıp ilk kez İSG sınavına katılacaklar için son başvuru tarihi yaklaşıyor.

• Son Tarih: 15 Mart

• Başvuru Yeri: İSG-KATİP sistemi üzerinden başvuru yapılmalı, ardından ödeme işlemleri Gazi Üniversitesi sayfasından tamamlanmalıdır.

1. Çalışan Temsilcisi: Seçim, Sayılar ve Nitelikler

İş güvenliği uzmanı, iş yeri hekimi ve diğer sağlık personelini ilgilendiren ortak konulardan biri olan "Çalışan Temsilcisi", sınavın vazgeçilmez konularındandır.

• Belirlenme Süreci: İşveren tarafından seçimle belirlenir, seçimle mümkün olmazsa atama yapılır. Sendika yetkili temsilcisi varsa, o kişi doğrudan çalışan temsilcisi olur; seçim yapılmaz.

• Görev Süresi: Seçimler 5 yıl geçerlidir.

• Aday Nitelikleri: İş yerinin tam süreli çalışanı olmak, en az 3 yıl deneyim ve en az ortaokul mezunu olmak gerekir. (Yetkili sendika temsilcisinde bu şartlar aranmaz).

Çalışan Sayısına Göre Temsilci Sayıları (Ezberlenmeli):

• 2 - 50 çalışan: 1 Temsilci

• 51 - 100 çalışan: 2 Temsilci

• 101 - 500 çalışan: 3 Temsilci

• 501 - 1000 çalışan: 4 Temsilci

• 1001 - 2000 çalışan: 5 Temsilci

• 2001 ve üzeri çalışan: 6 Temsilci

Not: Birden fazla temsilci varsa kendi aralarında "Baş Temsilci" seçerler. Oylar eşitse kura çekilir.

2. İşin Durdurulması Süreci ve Cezai Yaptırımlar

İş yerinde hayati tehlike arz eden durumlarda işin durdurulması prosedürü titizlikle uygulanır.

• Süreç: Müfettiş tespiti -> Heyet Raporu -> Kurul -> Mülki İdare Amiri (Valilik/Kaymakamlık).

• Acil Durumlar: Hayati tehlike anında müfettiş heyeti beklemeden doğrudan Kurul Başkanlığına bildirim yapabilir.

• Uygulama: Karar mülki idare amirine ulaştıktan sonra 24 saat içinde kolluk kuvvetlerince uygulanır.

• Yeniden Açılma: İşveren eksiklikleri giderdiğinde, yetkililer en geç 7 gün içinde inceleme yapıp karar verir.

• Mühür Bozma Cezası: Mühürlerin izinsiz sökülmesi 3 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası gerektirir.

• Çalışan Hakları: İşin durduğu sürede çalışanların maaşlarından kesinti yapılamaz.

3. İSG Kurulları ve Çalışma Prensipleri

50 ve daha fazla çalışanın olduğu, işin 6 aydan uzun sürdüğü tüm iş yerlerinde İSG kurulu kurulması zorunludur.

• Asıl-Alt İşveren İlişkisi: Her ikisi de şartları sağlıyorsa ayrı kurul kurarlar. Biri sağlıyorsa o kurar, diğeri vekil gönderir. Toplam sayı 50'yi geçiyorsa ortak kurul kurulur.

• Toplanma Sıklığı:

  • Çok Tehlikeli: Ayda 1

  • Tehlikeli: 2 ayda 1 (Kararlaştırılabilir)

  • Az Tehlikeli: 3 ayda 1 (Kararlaştırılabilir)

• Karar Alma: Salt çoğunlukla toplanılır ve karar alınır. Eşitlikte başkanın oyu belirleyicidir.

4. Risk Değerlendirmesi Yöntemleri

Sınavda sıkça karıştırılan kalitatif ve kantitatif yöntemler şu şekilde sınıflandırılmaktadır:

• Kalitatif (Sözel): HAZOP, Ön Tehlike Analizi (PHA), Çeklist (Checklist).

• Kantitatif (Sayısal): L Tipi Matris, X Tipi Matris, Fine Kinney. (FMEA genelde sayısal veriler içerdiği için bu grupta değerlendirilir).

• Karma Yöntemler: Hata Ağacı, Olay Ağacı, Neden-Sonuç Analizi.

Risk Hesaplama Formülleri:

• L Tipi Matris: Olasılık x Şiddet (5x5 Matris)

• Fine Kinney: Olasılık x Frekans x Şiddet

İş Kanunu Kapsamı ve İstisnalar

Sınavlarda adayların karşısına çıkan ilk temel konu, kanunun kapsamıdır. 4857 sayılı kanun hükümleri; deniz ve hava taşıma işlerinde veya 50'den az işçi çalıştırılan tarım işyerlerinde kural olarak uygulanmazken, 50'den fazla işçi çalıştıran tarım ve orman işletmeleri kanun kapsamındadır. Adayların bu ayrımları net bilmesi, kapsam dışı işleri (örneğin ev hizmetleri veya sporcular) ayırt edebilmesi büyük önem taşır.

Sözleşme Türleri ve Fesih Süreçleri

İş sözleşmeleri, sınavın belkemiğini oluşturur. Özellikle "Belirli Süreli İş Sözleşmesi" ile "Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi" arasındaki farklar sıkça sorgulanır. Objektif koşullara bağlı olarak yapılan belirli süreli sözleşmelerin, esaslı bir neden olmadıkça zincirleme yapılamayacağı, aksi halde belirsiz süreli sayılacağı unutulmamalıdır.

Ayrıca iş güvencesi kapsamına girebilmek için işyerinde en az 30 işçi çalışması ve işçinin en az 6 aylık kıdeminin bulunması gerektiği gibi sayısal veriler, adayların ezberinde olması gereken bilgilerdendir.

Çalışma Süreleri ve Fazla Mesai Ücretleri

İş hukuku sorularında "matematiksel" bilgiler de öne çıkmaktadır:

• Fazla Çalışma: Haftalık 45 saati aşan çalışmalardır ve saat başına ücret %50 zamlı ödenir.

• Yeraltı/Maden İşleri: Yeraltında çalışan işçiler için haftalık çalışma süresi farklıdır ve fazla mesai ücreti %100 zamlı uygulanır.

• Ara Dinlenmeleri: 4 saatten kısa işlerde 15 dakika, 7.5 saati aşan işlerde ise en az 1 saat ara dinlenmesi zorunludur.

Kadın Çalışanlar ve Analık İzni

İSG sınavlarının vazgeçilmez konularından biri de özel politika gerektiren gruplardır. Kadın işçilerin doğumdan önce ve sonra 8'er hafta olmak üzere toplam 16 hafta analık izni bulunmaktadır. Çoğul gebeliklerde doğum öncesi süreye 2 hafta daha eklenir. Ayrıca, kadın işçilere çocukları 1 yaşını doldurana kadar günde toplam 1.5 saat süt izni verilir.

Engelli ve Eski Hükümlü Çalıştırma Zorunluluğu

İstihdam kotaları da sınavda potansiyel soru adaylarındandır. Özel sektör işyerlerinde %3 engelli çalıştırma zorunluluğu bulunurken, kamu işyerlerinde bu oran %4 engelli ve %2 eski hükümlü olarak uygulanmaktadır.

Sınavda Başarı İçin İpuçları

Uzmanlar, adayların sadece kanun maddelerini ezberlemek yerine, "İş Arttırımı", "Telafi Çalışması" ve "Deneme Süresi (en çok 2 ay)" gibi kavramların mantığını kavramalarını öneriyor. Mazeret izinleri (evlilik, ölüm vb. durumlarda verilen ücretli izinler) de yine sınavlarda puan getiren detaylar arasındadır.

Derleyen: Volkan ALTUNAY

Sınava hazırlananlar için Volkan ALTUNAY'ın hazırladığı  4857 İŞ KANUNU VE İLGİLİ YÖNETMELİKLER 212 Adet Test Soruları dosyasını indirmek için tıklayınız

İş Dünyasında Temel Tanımlar ve Sözleşme Türleri

İş hayatına adım atarken yapılan sözleşmenin türü, sahip olduğunuz hakları doğrudan etkiler. Kanuna göre temel tanımlar şu şekildedir:

• İşçi: Bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişidir.

• Sürekli ve Süreksiz İş: Nitelikleri bakımından en çok 30 iş günü süren işler "süreksiz", bu süreden fazla süren işler ise "sürekli iş" olarak kabul edilir.

• Belirli ve Belirsiz Süreli İş: İş ilişkisi bir süreye bağlı değilse "belirsiz süreli", belli bir işin tamamlanması gibi objektif koşullara bağlıysa "belirli süreli" sözleşme söz konusudur. Belirli süreli sözleşmeler, esaslı bir neden olmadıkça üst üste (zincirleme) yapılamaz.

• Deneme Süreli İş: Taraflar sözleşmeye deneme kaydı koyabilir. Bu süre en fazla 2 ay olabilir; ancak toplu iş sözleşmeleri ile 4 aya kadar uzatılabilir.

Eşit Davranma İlkesi ve Ayrımcılık Yasağı

İş ilişkisinde dil, ırk, renk, cinsiyet, engellilik, siyasal düşünce ve din gibi nedenlerle ayrımcılık yapılamaz. İşveren, esaslı sebepler olmadıkça tam süreli çalışan ile kısmi süreli çalışan arasında farklı işlem yapamaz.

Önemli: Eşit davranma ilkesine aykırı davranılması durumunda işçi, dört aya kadar ücreti tutarındaki uygun bir tazminatın yanı sıra yoksun bırakıldığı haklarını da talep edebilir.

Kısmi Süreli Çalışma ve Geçici İş İlişkisi

Haftalık çalışma süresinin, emsal bir işçiye göre önemli ölçüde az belirlendiği durumlara kısmi süreli iş denir. Kısmi süreli çalışanlar, ücret ve diğer haklardan çalıştıkları süreyle orantılı olarak yararlanır.

Geçici iş ilişkisi ise özel istihdam büroları aracılığıyla veya holding bünyesinde kurulabilir. Bu ilişki; askerlik hizmeti, ev hizmetleri veya mevsimlik tarım işleri gibi durumlarda kurulabilir. İşletmenin günlük olmayan işlerinde süre en fazla 4 aydır ve toplamda 8 ayı geçmeyecek şekilde yenilenebilir.

İşten Çıkarma ve Fesih Bildirim Süreleri

İş sözleşmesinin feshinde, çalışanın kıdemine (çalışma süresine) göre belirli bildirim sürelerine uyulması zorunludur.

• 0 - 6 ay arası çalışanlar için: 2 hafta önce

• 6 ay - 1,5 yıl arası çalışanlar için: 4 hafta önce

• 1,5 yıl - 3 yıl arası çalışanlar için: 6 hafta önce

• 3 yıldan fazla çalışanlar için: 8 hafta önce bildirim yapılmalıdır.

Bildirim şartına uymayan taraf, ihbar tazminatı ödemekle yükümlüdür. Ayrıca; sendikal faaliyetlere katılmak, hamilelik, doğum, ırk veya din gibi nedenler fesih için geçerli sebep oluşturmaz.

Derleyen: Volkan ALTUNAY

Sektör Profesyonelleri ve Akademisyenlerle Buluşma Fırsatı

Yeni dönemde açılacak olan İletişim ve Kariyer Modülleri, teorik bilginin ötesine geçerek tamamen uygulamaya dayalı bir süreç sunuyor. Program kapsamında katılımcılar; alanında uzman akademisyenler ve önde gelen sektör temsilcileri ile bir araya gelme şansı yakalayacak. Bu buluşmalarda etkili iletişim teknikleri deneyimlenerek, iş dünyasında kendini doğru ifade etmenin incelikleri aktarılacak.

Mühendishane 2026 Bahar Dönemi Katılımcılara Neler Kazandıracak?

Mühendislik öğrencileri ve yeni mezunlar için tasarlanan program, sadece teknik gelişimi değil, aynı zamanda kişisel farkındalığı da merkeze alıyor. Programın öne çıkan kazanımları şunlar:

• Kendini Keşfetme: Güçlü yönleri belirleme ve gelişim alanlarını fark ederek kariyer rotasını buna göre çizme imkanı.

• Profesyonel CV Hazırlama: İnsan Kaynakları uzmanlarının dikkatini çekecek, etkili ve sonuç odaklı özgeçmiş (CV) hazırlama eğitimi.

• Mülakat Simülasyonları: İş görüşmelerinde heyecanı yenme, kendini güvenle ifade etme ve zorlu soruları yanıtlama becerisi.

• Networking: Sektörün önde gelen isimleriyle tanışma ve iletişim ağı kurma fırsatı.

Son Başvuru Tarihi: 27 Şubat 2026

Kariyerini bilinçli adımlarla şekillendirmek ve mühendislik yolculuğunda doğru rotayı çizmek isteyen adaylar için son başvuru tarihi 27 Şubat 2026 olarak belirlendi. Kontenjanların sınırlı olduğu bu özel programa başvurmak ve detaylı bilgi almak isteyenler, kurumun resmi web sitesini ziyaret edebilirler.

• Detaylı Bilgi: muhendishane.org.tr

• Başvuru Formu: Mühendishane 2026 Başvuru Sayfası

Afet Yönetiminde Altın Kural: Afet Öncesi Hazırlık

Afetle mücadelenin en kritik evresi, henüz olay yaşanmadan atılan adımlardır. Şener Mengene’ye göre, afet bilinci anaokulundan itibaren toplumun her kesimine aşılanmalı. Sadece kamu kurumları değil; konutlar, okullar ve sanayi tesisleri de kendi "Afet Müdahale Planlarını" hazırlamalıdır.

Kritik Eksiklik: BAP ve MAP Modelleri

Türkiye’de halihazırda uygulanan TAMP (Türkiye Afet Müdahale Planı) ve İRAP (İl Risk Azaltma Planı) hayati öneme sahip olsa da, 6 Şubat depremleri bölgesel koordinasyonun önemini bir kez daha gösterdi. Uzmanlar şu iki yeni plan türüne dikkat çekiyor:

• Bölgesel Afet Planı (BAP): Birden fazla ili etkileyen büyük ölçekli afetlerde lojistik ve müdahale karmaşasını önlemek için bölgesel çalışma grupları kurulmalıdır.

• Mevsimsel Afet Planı (MAP): Özellikle yaz aylarında Ege ve Akdeniz’de yoğunlaşan orman yangınlarına karşı dönemsel ve kalıcı stratejiler geliştirilmelidir.

Afet Anında ve Sonrasında "İlk 72 Saat"

Afet anında paniği önlemenin tek yolu, daha önce yapılmış olan tatbikatlar ve hazırlıklardır. Deprem anında "Çök-Kapan-Tutun" yöntemiyle yaşam üçgeni oluşturmak bireysel güvenliğin anahtarıdır.

Afet sonrası süreçte ise profesyonel ekipler ulaşana kadar geçen "Altın 72 Saat" hayati önem taşır. Bu süreçte bireylerin kendi hazırladıkları afet çantaları ve acil durum dolaplarıyla yaşamlarını idame ettirmeleri gerekmektedir.

Bölgesel Riskler ve Çözüm Önerileri

Türkiye’nin her bölgesinin afet karakteristiği farklılık göstermektedir:

• Karadeniz: Heyelan ve sel baskınları için drenaj ve yerleşim düzenlemeleri.

• Doğu Anadolu: Çığ felaketlerine karşı erken uyarı sistemleri.

• İç Anadolu: Kuraklık ve su yönetimi planları.

• Marmara: Sanayinin güvenli bölgelere kaydırılması ve fay hatlarındaki yapıların tahliyesi.

Stratejik Sonuç ve Eylem Planı

1. Eğitim: Afet bilinci ömür boyu sürecek bir müfredat haline getirilmelidir.

2. Caydırıcılık: Orman yangınlarına sebep olanlara karşı ağır ve caydırıcı yasal düzenlemeler yapılmalıdır.

3. Ekonomik Güvenlik: Marmara Bölgesi’ndeki sanayi yoğunluğu, olası bir İstanbul depremine karşı Anadolu’nun güvenli bölgelerine dezentralize edilmelidir.

4. Denetim: Her binada afet dolabı, yangın tüpü ve güncel afet ekipleri listesi bulunması zorunlu hale getirilmelidir.

Şener Mengene
Afet Acil Durum Uzmanı – Araştırmacı-Yazar
Strateji Enstitüsü | Stratejik Araştırmalar Merkezi

C Sınıfı Uzmanlık Testinde Soru Değişikliği

Yapılan resmi açıklamada, 2024-İSG/1 sınavı kapsamında uygulanan C Sınıfı İş Güvenliği Uzmanlığı Testi Temel Soru Kitapçığı’ndaki 35 numaralı sorunun yargı kararı gereği incelendiği belirtildi. Mahkeme sonucuna göre, söz konusu sorunun doğru cevabı "C" seçeneği olarak tescil edildi.

Bu gelişme üzerine ÖSYM, ilgili testteki puanlama işlemlerini tüm adaylar için yeniden gerçekleştirdi.

2024-İSG/1 Yeniden Değerlendirme Sonuçları Açıklandı

Yeniden yapılan değerlendirme işlemleri tamamlanarak adayların erişimine açıldı. Adaylar, mahkeme kararı sonrası güncellenen yeni sınav sonuçlarını 06 Şubat 2026 tarihi itibarıyla saat 11.30'dan itibaren öğrenebilecekler.

İSG Sınav Sonuçları Nasıl Sorgulanır?

Adaylar, güncel puanlarını ve başarı durumlarını ÖSYM’nin resmi sonuç açıklama platformu üzerinden takip edebilirler. Sorgulama için aşağıdaki adımlar izlenmelidir:

1. https://sonuc.osym.gov.tr adresine gidin.

2. T.C. Kimlik Numaranız ve aday şifrenizle giriş yapın.

3. "2024-İSG/1 Yeniden Değerlendirme Sonuçları" sekmesine tıklayın.

ÖSYM Başkanlığı, konuya ilişkin tüm adayları ve kamuoyunu bilgilendirirken, güncellenen sonuçların sisteme işlendiğini teyit etti.

İş Güvenliği Uzmanlığı, İşyeri Hekimliği ve Diğer Sağlık Personeli (DSP) sınavlarına girecek adaylar için mevzuat bilgisi hayati önem taşıyor. Özellikle 2026 müfredatına uygun olarak derlediğimiz bu özet, sınav öncesi adayların en büyük yardımcısı olacak. İşte A, B, C sınıfı uzmanlıktan, kafa karıştıran çalışma sürelerine kadar tüm detaylar.

1. İSG Uzmanlığında Sınıflandırma ve Yükselme Şartları

İSG kariyerine başlamak veya sınıf yükseltmek isteyenler için süreç şu şekilde işliyor:

• C Sınıfı Uzmanlık: Mühendisler, mimarlar ve teknik elemanlar (fizikçi, kimyager, biyolog, teknik öğretmenler) C sınıfı eğitimi alıp sınavdan 70 puan alarak bu unvanı kazanabilir.

• B Sınıfı Uzmanlık: C sınıfı belgesiyle 3 yıl fiilen görev yapanlar sınava girebilir. Ayrıca İSG alanında yüksek lisans yapan teknik personel doğrudan B sınıfı sınavına girme hakkına sahiptir.

• A Sınıfı Uzmanlık: B sınıfı ile 4 yıl çalışanlar veya İSG alanında doktora yapanlar A sınıfı olabilir. Genel müdürlükte 10 yıl çalışanlar da bu kategoriye dahildir.

2. Eğitim Süreleri ve Sınav Puanlaması

İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi adayları toplamda 220 saatlik (180 teorik + 40 pratik) bir eğitimden geçerken, Diğer Sağlık Personeli (DSP) için bu süre 90 saattir ve staj zorunluluğu yoktur.

• Baraj Puanı: Uzman ve hekimler için 70, DSP adayları için 60'tır.

• Dikkat: Sınavda yanlış cevaplar doğruyu götürmez.

3. Adayların En Çok Zorlandığı Tablo: Çalışma Süreleri

Sınavlarda sıkça soru gelen "kişi başı aylık hizmet süreleri" aşağıdadır:

İş Güvenliği Uzmanları İçin:

• Az Tehlikeli: Çalışan başına ayda 10 dakika (1000 çalışana 1 tam zamanlı).

• Tehlikeli: Çalışan başına ayda 20 dakika (500 çalışana 1 tam zamanlı).

• Çok Tehlikeli: Çalışan başına ayda 40 dakika (250 çalışana 1 tam zamanlı).

İşyeri Hekimleri İçin:

• Az Tehlikeli: 5 dk | Tehlikeli: 10 dk | Çok Tehlikeli: 15 dk.

Diğer Sağlık Personeli (DSP) İçin: Sadece "Çok Tehlikeli" sınıfta ve 10'dan fazla çalışanı olan yerlerde zorunludur.

• 10-49 çalışan: 10 dk

• 50-249 çalışan: 15 dk

• 250 ve üzeri: 20 dk

4. İhtar Puanları ve Belge Askıya Alma Durumları

İSG profesyonelleri ve kurumlar için ceza puanı sınırları nettir. Kişiler (Uzman/Hekim) 100 ceza puanına ulaştığında belgeleri 6 ay süreyle askıya alınır. Ölümlü veya uzuv kayıplı kazalarda yargı kararıyla kusurlu bulunan uzmanın belgesi de yine 6 ay askıya alınır. Belgelerin vize süresi ise 5 yıldır.

5. İş Kazası Bildirim Sürelerine Dikkat!

Sınavın favori sorularından biri de bildirim süreleridir. İş günü hesabında resmi tatillerin sayılmadığını unutmayın.

• İşveren (İş Kazası): Kazadan sonraki 3 iş günü içinde.

• İşveren (Meslek Hastalığı): Öğrenildiği günden itibaren 3 iş günü içinde.

• Sağlık Kuruluşları: Kendilerine gelen vakaları 10 gün içinde SGK’ya bildirmelidir.

6. Çalışan Eğitimlerinde "Temel Eğitim" Periyotları

Çalışan işe başlamadan önce en az 2 saatlik pratik bir "İşe Başlama Eğitimi" almalıdır. Bunun dışında tehlike sınıfına göre yenilenmesi gereken temel eğitimler şöyledir:

• Çok Tehlikeli: Yılda bir kez, en az 16 saat.

• Tehlikeli: 2 yılda bir, en az 12 saat.

• Az Tehlikeli: 3 yılda bir, en az 8 saat.

Not: Çok tehlikeli ve tehlikeli sınıflarda ilk eğitimlerin mutlaka yüz yüze olması gerekmektedir.

7. Eğitim Konuları ve İncelikler

Eğitimler 4 ana başlıkta toplanır: Genel, Sağlık, Teknik ve Diğer konular.

• Önemli Detay: "Tütün ürünlerinin zararları" sağlık konuları başlığında yer alırken, alkol kullanımı bu başlık altında yer almaz.

• Teknik Konu: "Güvenlik Kültürü" teknik konular başlığı altında işlenir.

1. Hukukta Yaptırım Türleri Nelerdir?

Hukuk kurallarına aykırı davranılması durumunda devlet gücüyle uygulanan zorlamalara yaptırım (müeyyide) denir. Başlıca yaptırım türleri şunlardır:

• Ceza: Suç işlenmesini önlemek amacıyla toplum adına uygulanan yaptırımdır.

• Cebri İcra: Borcunu ödemeyen veya yükümlülüğünü yerine getirmeyen kişinin, devlet gücüyle bu işi yapmaya zorlanmasıdır.

• İptal: Hukuka aykırı idari işlemlerin yargı yoluyla ortadan kaldırılmasıdır.

• Tazminat: Hukuka aykırı bir fiil sonucu oluşan maddi veya manevi zararın giderilmesidir.

• Hükümsüzlük: Bir işlemin hukuken geçersiz sayılmasıdır. Yokluk (kurucu unsur eksikliği), Mutlak Butlan (emredici hükümlere aykırılık) ve Nispi Butlan (irade sakatlığı) olarak türleri bulunur.

2. Yüksek Mahkemeler ve Hukuki Merciler

Türkiye’deki yargı sistemi, farklı görev alanlarına sahip yüksek mahkemeler ve kurullar tarafından yürütülür:

• Yargıtay: Adliye mahkemelerince verilen kararların son inceleme merciidir.

• Danıştay: İdari mahkemelerin kararlarını inceleyen en üst merci olup, yönetmeliklerin yargısal denetimini de yapar.

• Sayıştay: Kamu idarelerinin gelir ve giderlerini TBMM adına denetler.

• Anayasa Mahkemesi (AYM): 15 üyeden oluşur. Kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasa'ya uygunluğunu denetler, bireysel başvuruları karara bağlar.

• HSK (Hâkimler ve Savcılar Kurulu): 13 üyeden oluşur; hâkim ve savcıların mesleğe kabul, atama ve disiplin işlemlerini yürütür. Başkanı Adalet Bakanı'dır.

• AİHM (Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi): İç hukuk yolları tüketildikten sonra, kesin karardan itibaren 4 ay içinde başvurulabilen uluslararası bir merciidir.

3. Yasama ve Yürütme: TBMM ve Cumhurbaşkanlığı

Devletin yönetim mekanizması TBMM ve Cumhurbaşkanı arasındaki dengeye dayanır.

• TBMM (Türkiye Büyük Millet Meclisi): Halk tarafından seçilen 600 milletvekilinden oluşur. Kanun koymak, değiştirmek, bütçeyi görüşmek ve savaş ilanına karar vermek temel görevleridir. Anayasa değişikliği için en az 1/3 teklif ve 2/3 (400 MV) kabul oyu gerekir.

• Cumhurbaşkanı (CB): 40 yaşını doldurmuş, yükseköğrenim yapmış Türk vatandaşları arasından seçilir. Görev süresi 5 yıldır. Kanunları yayımlar, yönetmelik çıkarır, TSK’nın Başkomutanlığını temsil eder ve OHAL ilan edebilir.

4. Hukuk Hiyerarşisinde Kanunlar ve Uluslararası Antlaşmalar

Kanunlar TBMM tarafından yapılır ve Cumhurbaşkanı tarafından 15 gün içinde Resmi Gazete'de yayımlanır. Bir kanunun tüm kişilere uygulanmasına genelliği ilkesi, ülke sınırlarındaki herkese uygulanmasına mülkilik, vatandaşın ülke dışındaki eylemlerine uygulanmasına ise şahsilik denir. Önemli Not: Temel haklara ilişkin uluslararası antlaşmalar ile kanunlar çakışırsa, uluslararası antlaşma hükümleri esas alınır.

5. Temel Haklar ve Statüler

Hukukta "Hak", kişilere tanınan ve korunan yetkidir. Haklar üç ana grupta toplanır:

1. Negatif Statü Hakları (Koruyucu Haklar): Konut dokunulmazlığı, vicdan ve düşünce hürriyeti gibi devletin müdahale edemeyeceği alanlardır.

2. Pozitif Statü Hakları (İsteme Hakları): Sağlık hakkı, eğitim hakkı gibi devletten hizmet talep edilen haklardır.

3. Aktif Statü Hakları (Katılma Hakları): Seçme ve seçilme, siyasi parti kurma gibi yönetime katılma haklarıdır.

Derleyen: Volkan ALTUNAY

1. İSG Katip Üzerinden Sınav Başvuruları Nasıl Yapılır?

İSG alanında kariyer yapmak isteyen yüksek lisans mezunları veya 4 yıllık İSG lisans mezunları için başvuru süreci netleşti. İlk kez sınava girecek adayların başvurularını İSG Katip sistemi üzerinden tamamlamaları gerekiyor. Daha önce sınav tecrübesi olan adayların bilgileri ise sistemde kayıtlı bulunuyor; bu adayların Nisan ayındaki genel başvuru dönemini takip etmeleri önem arz ediyor.

2. Az Tehlikeli İş Yerlerinde İşveren Dönemi

Çalışan sayısı 50’den az olan ve Az Tehlikeli sınıfta yer alan işletmelerde, İSG hizmetlerinin yürütülmesi konusunda önemli bir kolaylık sağlandı. Artık işverenler veya işveren vekilleri, gerekli eğitimleri alarak İSG hizmetlerini bizzat üstlenebiliyor.

• Eğitim Şartı: Protokol dahilindeki üniversiteler veya kamu kurumlarından eğitim almak yeterli.

• Sınav Zorunluluğu Kalktı: Bu kapsamdaki işverenler için sınav şartı aranmıyor.

• Kritik İstisna: İşverenler sağlık gözetimi ve periyodik muayene yapamazlar. Bu hizmetin aile hekimi veya toplum sağlığı merkezlerinden alınması yasal bir zorunluluktur.

3. Küçük İşletmelere Maddi Destek: %1.6’ya Varan Prim Avantajı

Devlet, iş sağlığı ve güvenliğini teşvik etmek amacıyla 10’dan az çalışanı olan "Tehlikeli" ve "Çok Tehlikeli" sınıftaki iş yerlerine maddi destek sağlıyor.

• Destek Oranları: Çok tehlikeli sınıfa %1.6, tehlikeli sınıfa ise %1.4 oranında prim desteği veriliyor.

• Ödeme Takvimi: Üçer aylık dönemlerle yapılan başvurular sonrasında ödemeler gerçekleştiriliyor.

• Dikkat: Kayıt dışı işçi çalıştırdığı tespit edilen işletmeler, bu destekten 3 yıl boyunca mahrum bırakılıyor.

4. İş Güvenliği Uzmanı ve Hekimlerin Kritik Sorumlulukları

İş sağlığı profesyonellerinin rehberlik görevi, yasal olarak "Onaylı Defter" üzerinden yürütülüyor. Hayati tehlike (yangın, patlama, göçme vb.) arz eden durumların işveren tarafından düzeltilmemesi durumunda uzmanların bakanlığa bildirim yapması zorunlu. Bildirim yapılmaması durumunda uzmanlık belgelerinin askıya alınması (3 ila 6 ay) gibi ağır yaptırımlar uygulanabiliyor.

Periyodik Muayene Takvimi:

• Çok Tehlikeli: Yılda 1

• Tehlikeli: 3 Yılda 1

• Az Tehlikeli: 5 Yılda 1

5. Gezici İSG Sağlık Araçlarında Yeni Standartlar

Mobil sağlık hizmetlerinde kullanılan araçların 15 yaşından büyük olmaması ve üzerinde "Gezici İş Sağlığı Aracı" ibaresinin bulunması gerekiyor. Alınan numunelerin 48 saat içinde analiz edilmesi ve sonuçların en geç 20 gün içinde işyeri hekimine ulaştırılması, sürecin sağlıklı işlemesi açısından kritik bir kural olarak öne çıkıyor.

6. Korunma Hiyerarşisi: Önce Kaynak, Sonra Kişi

İSG uygulamalarında tehlikelerle mücadele ederken belirli bir hiyerarşi izlenmelidir:

1. Kaynağa Yönelik: Bertaraf etme veya ikame (tehlikeliyi daha az tehlikeliyle değiştirme).

2. Ortama Yönelik: Havalandırma ve tecrit işlemleri.

3. Kişiye Yönelik: En son çare olarak Kişisel Koruyucu Donanım (KKD) kullanımı.

1. Hukuk Çeşitleri Nelerdir?

Hukuk, uygulanma biçimine ve kaynağına göre dört ana başlıkta incelenir:

• Pozitif Hukuk (Müspet Hukuk): Bir ülkede belirli bir dönemde yürürlükte olan, yazılı ve yazısız hukuk kurallarının tamamıdır.

• Mevzu Hukuk: Yetkili makamlar tarafından konulmuş, yürürlükteki sadece yazılı hukuk kurallarını (Kanun, Yönetmelik vb.) kapsar.

• Tarihi Hukuk: Artık yürürlükte olmayan, uygulanma kabiliyetini yitirmiş hukuk kurallarıdır.

• İdeal (Doğal) Hukuk: Olması gereken, adaleti en üst seviyede hedefleyen ve toplumun vicdanındaki adalet duygusuna dayanan hukuk türüdür.

2. Hak Kavramı ve Tanımı

Hak, hukuksal ilişkinin birinci ve en temel öğesidir. En geniş anlamıyla hak; hukukun kişilere tanıdığı, koruma altına aldığı ve kişilere kullanma yetkisi verdiği menfaatlerdir. Haklar, bireylerin devlet ve diğer bireyler karşısındaki sınırlarını çizer.

3. Hakların Sınıflandırılması: Jellinek’in Üçlü Statü Ayrımı

Hukuk literatüründe haklar, bireyin devletle olan ilişkisine göre üç ana grupta toplanır:

Negatif Statü Hakları (Koruyucu Haklar)

Bireyin devlet tarafından müdahale edilemeyecek özel alanını koruyan haklardır. Bu haklar, devletin "gölge etmemesini" ister.

• Örnekler: Konut dokunulmazlığı, özel hayatın gizliliği, vicdan ve düşünce hürriyeti.

Pozitif Statü Hakları (İsteme Hakları)

Bireylerin devletten belirli bir hizmet, davranış veya yardım isteme hakkını ifade eder. Bu haklar devlete sosyal alanda ödevler yükler.

• Örnekler: Çalışma hakkı, sağlık hakkı, eğitim hakkı ve sosyal güvenlik hakkı.

Aktif Statü Hakları (Katılma Hakları)

Kişilerin içinde bulundukları siyasi sisteme, yönetime ve devlet iradesine katılmasına olanak tanıyan haklardır.

• Örnekler: Seçme ve seçilme hakkı, siyasi parti kurma hakkı, kamu hizmetine girme hakkı.

Özet Tablo: Hukuk ve Hak Grupları

Cumhuriyet Öncesi Dönem: İlk Adımlar ve Nizamnameler

Osmanlı İmparatorluğu döneminde iş hayatı, "Orta Sandığı" ve "Teavün Sandığı" gibi yardımlaşma sandıklarıyla Lonca Sistemi üzerinden yürütülüyordu. Bu sistem, esnaf dayanışmasının ve çalışma koşullarının belirlenmesinin ilk örneğiydi.

Fincancılar Sözleşmesi (1766)

İSG tarihinin en önemli belgelerinden biri olan Fincancılar Sözleşmesi, 13 Temmuz 1766’da Kütahya’da imzalandı. Devlet hakemliğinde yapılan bu sözleşme, Türkiye tarihindeki ilk toplu sözleşme olma özelliğini taşır. Ücret seviyeleri ve satın alma gücü gibi kritik ekonomik dengeleri de gözetmiştir.

Dilaver Paşa ve Maadin Nizamnameleri

1800’lü yılların ikinci yarısı, işçi sağlığına dair yasal belgelerin somutlaştığı dönemdir:

• Dilaver Paşa Nizamnamesi (1867): Padişah onayından geçmediği için tüzük niteliği kazanamasa da, 100 maddeden oluşan bu belge İSG ile ilgili ilk yasal metindir. Madenlerde hekim bulundurulması, çalışma süresinin 10 saatle sınırlandırılması ve işçi ücretlerinin öncelikli ödenmesi gibi devrim niteliğinde maddeler içermiştir.

• Maadin Nizamnamesi (1869): Madenlerde zorla çalıştırmayı tamamen yasaklayan bu nizamname, iş kazalarına karşı işvereni sorumlu tutmuştur. İş kazası durumunda tazminat ödenmesi ve maden sahalarında eczane/hekim bulundurma zorunluluğu bu dönemde getirilmiştir.

Kurtuluş Savaşı ve Geçiş Dönemi (1919-1923)

Milli Mücadele yıllarında dahi işçi hakları göz ardı edilmedi. Özellikle kömür havzalarındaki işçiler için çıkarılan kanunlar dikkat çekicidir:

• Amele Menafii Umumiyesine Dair Kanun (1921): Kömür tozlarının satışından elde edilen gelirin işçi ihtiyaçlarına ayrılmasını sağladı.

• Ereğli Havza-i Fahmiye Kanunu (1921): Maden işçilerinin çalışma koşullarını hukuki bir zemine oturtarak iyileştirmeyi hedefledi.

Cumhuriyet Sonrası Dönem: Modern İş Hukukunun İnşası

Cumhuriyetin ilanıyla birlikte sosyal devlet anlayışı İSG alanında da kendini gösterdi.

• İzmir İktisat Kongresi (1923): Hasta işçilere 3 ay ücretli izin ve günlük 8 saat çalışma süresi gibi modern standartlar ilk kez bu kongrede gündeme geldi.

• Hafta Tatili Yasası (1924): Nüfusu 10 binin üzerindeki yerlerde haftada bir gün tatil zorunlu kılındı.

• Umumi Hıfzıssıhha Kanunu (1930): Kadın ve çocuk işçiler için koruyucu hükümler getirildi. Ayrıca, 50 ve üzeri çalışanı olan iş yerlerinde iş yeri hekimi bulundurma zorunluluğu bu yasayla yürürlüğe girdi.

Türkiye’nin İSG serüveni, yüzyıllar içinde dayanışmadan yasal zorunluluğa evrilerek bugün işçi güvenliğinin en temel güvencesi haline gelmiştir.

Derleyen: Volkan ALTUNAY

Türkiye’de İSG’nin Mimarları

Türkiye'de iş sağlığı ve güvenliği bilincinin yerleşmesinde yerli bilim insanlarının katkısı büyüktür:

• Prof. Dr. Muzaffer Aksoy: Benzenin lösemiye yol açtığını kanıtlayarak tıp literatüründe devrim yapmıştır. Bu çalışmasıyla ABD’de benzenin yasal değerinin 1 ppm'e düşürülmesini sağlamış, thalessemia ve hemoglobin üzerine çalışmalarıyla dünya çapında tanınmıştır.

• Prof. Dr. İsmail Topuzoğlu: Türkiye’nin ilk işyeri hekimi olarak bilinir. 1947-1951 yılları arasında ABD’de İSG eğitimi almış ve yurda dönüşünde İSGÜM’ün (İş Sağlığı ve Güvenliği Araştırma ve Geliştirme Enstitüsü Başkanlığı) kurulmasında kilit rol oynamıştır.

• Haldun Sirer: Meslek hastalıkları alanında uzmanlaşan Sirer, 1976 yılında İstanbul Eyüp Hastanesi bünyesinde 30 yataklı ilk Meslek Hastalıkları Kliniğini kurmuş ve uzun yıllar başhekimliğini yapmıştır.

• Prof. Dr. Ahmet Fahri Özok: Türkiye’de "Ergonomi" kavramının babasıdır. 1992 yılında Türk Ergonomi Derneğini kurarak, çalışma ortamlarının insan yapısına uygun hale getirilmesi sürecini başlatmıştır.

Dünya Tarihinde İlk Adımlar ve Klasik Dönem

İş sağlığına dair ilk yazılı eserler ve temel yaklaşımalar Avrupa kökenli bilim insanlarından gelmiştir:

• Georgius Agricola: Yazdığı "De Re Metallica" adlı eserle madencilikte iş kazalarına dikkat çekmiş ve dünyanın ilk mineraloji bilgini olarak kabul edilmiştir.

• Paracelsus: "De Morbis Metallicis" isimli dünyanın ilk iş hekimliği kitabını kaleme almıştır. Toksikolojinin kurucusu kabul edilen Paracelsus, zehirlerin dozu ile organizma arasındaki ilişkiyi ilk saptayan isimdir.

• Bernardino Ramazzini: İSG’nin babası sayılır. "De Morbis Artificum Diatriba" eserinde, hekimlere hastalarına "Ne iş yapıyorsunuz?" sorusunu sormalarını öğütlemiştir. Ergonominin ilkelerini ortaya koymuş ve iş yerlerinde koruyucu önlemleri savunmuştur.

Sanayi Devrimi ve Yasal Düzenlemelerin Öncüleri

Sanayi Devrimi ile birlikte çocuk işçiliği ve ağır çalışma koşullarına karşı duran isimler şunlardır:

• Michael Sadler: 1833 yılında yürürlüğe giren **"Fabrikalar Yasası"**nın mimarıdır. 9 yaş altı çocukların çalıştırılmasını yasaklamış ve iş müfettişliği kurumunu zorunlu kılmıştır.

• Robert Owen: İskoçya’daki fabrikasında çocuk işçi çalıştırmayı reddetmiş, çalışma saatlerini azaltmış ve işçiler için eğitim programları ile çevre düzenlemeleri yapmıştır.

• Sir Robert Peel: 1802 yılında İngiltere'de "Çıraklık Sağlık ve Ahlakı Kanunu"nu çıkararak çalışma saatlerini günde 12 saat ile sınırlandıran ilk düzenlemeyi yapmıştır.

• Antony Ashly Cooper: Maden ocaklarında ve fabrikalarda sömürülen kadın ve çocukların korunması için yasal mücadeleler vermiştir.

Tarihin İlginç Notları: Plini ve Percivall Pott

• Plini (Plinius): Antik Roma döneminde, tehlikeli tozlara karşı korunmak amacıyla işçilerin başlarına torba geçirmelerini önererek ilk maske benzeri koruyucunun temelini atmıştır.

• Percivall Pott: Baca temizleyicilerinde görülen skrotum kanserinin nedenleri üzerine eğilmiş ve mesleki kanser araştırmalarının öncüsü olmuştur.

İş sağlığı ve güvenliği, bu bilim insanlarının mirası üzerine inşa edilmeye devam ediyor. Bugün aldığımız her güvenlik önlemi, geçmişin bu titiz çalışmalarının bir meyvesidir.

Derleyen: Volkan ALTUNAY

​Yarışmacılardan Kazım Bey’in "E" harfini seçmesiyle ekrana gelen soru, sektörün temel taşlarından birini hedefliyordu:

​“Çalıştığı yerin tehlike sınıfına göre belgesi olan, risk analizi, gözetim ve eğitim gibi görevleri üstlenen kişidir.”

​"İş Güvenlik Uzmanı" mı, "İş Güvenliği Uzmanı" mı?

​Soru sorulduğunda kısa süreli bir duraksama yaşandı. Diğer yarışmacı Engin Bey, "İş Güvenlik Uzmanı" yanıtını vererek hamle yaptı. Ancak bu cevap, mevzuat ve mesleki literatürde kullanılan resmi tanım olan "İş Güvenliği Uzmanı" ifadesinden ufak bir farkla ayrıldığı için tam karşılığını bulamadı.

​Söz hakkını tekrar alan Kazım Bey, doğru terminolojiyi kullanarak "İş Güvenliği Uzmanı" yanıtını verdi ve 150 puanın sahibi oldu.

​Medyada Doğru İSG Terminolojisinin Önemi

​Bu küçük ama anlamlı fark, İSG kültürünün toplumda doğru şekilde yerleşmesi açısından büyük önem taşıyor. İş sağlığı ve güvenliği profesyonelleri, medyadaki bu tarz detayların mesleki saygınlık ve kamuoyu bilinci için kritik olduğunu vurguluyor.

​Neden Doğru Terminoloji Kullanmalıyız?

• ​Mevzuata Uygunluk: 6331 sayılı İSG Kanunu'nda meslek "İş Güvenliği Uzmanı" olarak tanımlanmıştır.
• ​Mesleki Saygınlık: Ünvanların doğru telaffuzu, uzmanlık alanının ciddiyetini yansıtır.
• ​Toplumsal Bilinç: Medya, İSG kültürünün geniş kitlelere hatasız ulaşmasında en güçlü araçtır.

Einstein Yanılıyor Olamaz: Balıklar Ağaca Tırmanamaz

Video, Albert Einstein'a atfedilen meşhur bir sözle açılıyor: "Aslında herkes dahidir. Ama siz kalkıp bir balığı, ağaca tırmanma yeteneğine göre yargılarsanız, tüm hayatını aptal olduğuna inanarak geçirecektir." Özcan, okul hayatındaki başarısızlıkların zeka eksikliğinden değil, zekanın yanlış alanda aranmasından kaynaklanabileceğine dikkat çekti.

Videoda detaylandırılan ve her biri farklı bir yeteneği temsil eden 7 temel zeka türü ise şöyle sıralandı:

• 1. Sözel - Dilsel Zeka (Kelime Sihirbazları): Dili etkili kullanma, okuma, yazma ve konuşma becerilerini kapsar. Özcan, bu zeka türüne örnek olarak William Shakespeare ve Cem Yılmaz’ı gösteriyor. Bu kişiler kelimelerle oynayarak insanları etkileme konusunda ustalaşmışlardır.

• 2. Mantıksal - Matematiksel Zeka (Neden-Sonuç Ustaları): Sayılar, örüntüler ve mantıksal çıkarımlarla düşünenlerin alanıdır. Bilim insanları ve matematikçiler bu gruptadır. Aziz Sancar ve Albert Einstein bu zeka türünün en parlak temsilcileri olarak videoda yer aldı.

• 3. Görsel - Uzamsal Zeka (Gözüyle Düşünenler): Dünyayı üç boyutlu algılayabilme, yön bulma ve zihinde resim çizebilme yeteneğidir. Mimarlar, ressamlar ve denizcilerde baskındır. Mimar Sinan ve Picasso, bu zeka türünün zirvesindeki isimler olarak tanımlandı.

• 4. Müziksel - Ritmik Zeka (Seslerin Dili): Melodileri, ritimleri ve tonları ayırt etme becerisidir. Bu zeka türüne sahip olanlar dünyayı seslerle algılar. Mozart ve Aşık Veysel, müziksel zekanın en güçlü örnekleri olarak sunuldu.

• 5. Bedensel - Kinestetik Zeka (Hareket Dehaları): Vücudunu bir ifade biçimi olarak kullanma ve fiziksel koordinasyon yeteneğidir. Sporcular, dansçılar ve cerrahlar bu gruba girer. Naim Süleymanoğlu ve Lionel Messi gibi isimler, bedenlerini kusursuz kontrol edebilmeleriyle bu zekanın simgeleri haline gelmiştir.

• 6. Sosyal - Kişilerarası Zeka (İnsan Sarrafları): İnsanları anlama, empati kurma ve etkili iletişim becerisini kapsar. Liderler ve öğretmenlerde sıkça görülür. Mustafa Kemal Atatürk, insanları organize etme ve anlama konusundaki dehasıyla bu alanda örnek gösterildi.

• 7. İçsel - Öze Dönük Zeka (Filozoflar): Kişinin kendini tanıması, ne istediğini bilmesi ve iç dünyasını yönetebilmesiyle ilgilidir. Sokrates ve Mevlana gibi düşünürler, "Kendini Bil" felsefesiyle bu zeka türünü temsil etmektedir.

"Süper Gücünü Keşfet"

Özcan, izleyicilere önemli bir mesaj verdi: Hiç kimse bu zeka türlerinden sadece birine sahip değildir; ancak genellikle bir veya iki tanesi diğerlerinden daha baskındır. Önemli olanın, kişinin kendi baskın zeka türünü (süper gücünü) keşfedip hayatını bu yönde şekillendirmesi olduğunu vurguladı.

Haberin detaylarında, modern dünyanın artık sadece IQ skoruna değil, kişinin hangi alanda parladığına odaklandığı ve eğitimin de bu çeşitliliğe göre evrilmesi gerektiği belirtildi.

İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) profesyonelleri, insan kaynakları birimleri ve işverenlerin dikkat etmesi gereken düzenlemenin detayları haberimizde.

1. Alt İşverenlere Kıdem Tazminatı Rücu Düzenlemesi (Af Niteliğinde Karar)

İş Kanunu’na eklenen Geçici Madde 12 ile kamu ihaleleri kapsamında çalışan alt işverenler için kritik bir adım atıldı. 11 Eylül 2014 ile 15 Ekim 2019 tarihleri arasında, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında imzalanan sözleşmelerde;

• Kamu kurumları tarafından işçilere ödenen kıdem tazminatları nedeniyle alt işverenlere yapılan rücu işlemlerinden (paranın geri istenmesi) vazgeçilecek.

• Bu tarih aralığındaki sözleşmeler kapsamında alt işverenlerden tahsil edilmesi gereken tutarlar silinecek.

2. Devam Eden Dava ve İcra Takiplerinin Akıbeti Ne Olacak?

Düzenleme, hali hazırda mahkemelerde görülen davaları ve icra dairelerindeki dosyaları doğrudan etkiliyor. Kanunun yürürlüğe girdiği an itibarıyla süreç şu şekilde işleyecek:

• Davalar: Kamu kurumlarının alt işverenlere açtığı rücu davalarında, tahsilinden vazgeçilen kısımlar için mahkemeler "esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına" hükmedecek.

• Yargılama Giderleri: Vekâlet ücretleri ve yargılama giderleri tarafların üzerinde bırakılacak (kamu kurumu masraf talep etmeyecek).

• İcra Takibi: Devam eden icra takiplerinde, tahsilinden vazgeçilen tutarlar için harç alınmaksızın düşme kararı verilecek.

⚠️ Önemli Uyarı: Düzenleme geçmişe dönük iade hakkı tanımıyor. Kanun yürürlüğe girmeden önce alt işverenlerden tahsil edilmiş olan tutarlar iade edilmeyecek ve bu konuda herhangi bir alacak hakkı doğmayacak.

3. SGK Ek Ödeme Tutarında Artış: Sınır 20 Bin TL Oldu

Torba yasa niteliğindeki düzenlemenin bir diğer ayağı ise Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ödemeleriyle ilgili. 5510 sayılı Kanun’un Ek 19. maddesinde yapılan değişiklikle:

• Daha önce 16.881 TL olarak uygulanan parasal sınır,

• Yeni düzenleme ile 20.000 TL’ye yükseltildi.

Bu artışın, emekli ödemeleri, devlet katkıları ve SGK teşvik/destek uygulamalarındaki üst sınır hesaplamalarında belirleyici olması bekleniyor.

İSG ve İK Profesyonelleri İçin Ne Anlama Geliyor?

Özellikle kamuda taşeron (alt işveren) olarak hizmet veren şirketlerin mali yükünü hafifletecek bu karar, işçilik alacakları ve kıdem tazminatı fonlaması süreçlerini yeniden şekillendiriyor. İSG profesyonelleri ve İK yöneticilerinin, güncellenen SGK limitlerini bordrolama ve bütçe süreçlerine entegre etmesi büyük önem taşıyor.

İnşaat ve hafriyat sahalarında meydana gelen iş kazalarının önemli bir bölümünü, döküm sırasındaki damper devrilmeleri oluşturuyor. Bu kazaların ana sebebi ise dikkatsizlik, eğimli zemin ve kontrolsüz damper kaldırma işlemleri olarak öne çıkıyor. Tüm şantiye çalışanlarını ilgilendiren bu risklere karşı, güvenli döküm prosedürleri ve hayati kurallar yeniden gündemde.

1. Döküm Alanında Eğim Sınırı: %3

Güvenli bir döküm işlemi için en önemli parametre zemindir. Uzmanlar, döküm yapılacak alanın eğiminin kesinlikle %3’ten fazla olmaması gerektiğini vurguluyor. Bu sınırın üzerindeki eğimler, aracın ağırlık merkezini bozarak damper kaldırıldığında kamyonun yan yatmasına neden olabiliyor. Şoförlerin, %3 sınırını aşan hiçbir alanda damper kaldırmaması, kazaların önüne geçmek için ilk kural.

2. Kamyon Şoförü Yalnız Değildir

Geri manevra ve döküm işlemleri, asla sadece şoförün inisiyatifine bırakılmamalıdır. Kamyon döküm sahasına geri geri yanaşırken, mutlaka bir manevracı (işaretçi) ve ustabaşının gözetiminde hareket edilmelidir.

Burada iletişim hayati önem taşır:

• El işaretleri net olmalı,

• "Dur" ve "Devam" talimatları gecikmeksizin uygulanmalı,

• Manevracı olmadan asla geri yanaşma yapılmamalıdır.

3. Yük Akmıyorsa Zorlamayın: Piston Kırılma Riski

Damper kaldırıldığında yükün aşağıya akmaması durumunda yapılan en büyük hata, işlemi zorlamaktır. Yük damperde asılı kaldığında, aracın bütün ağırlığı hidrolik pistona biner. Bu durum, pistonun kırılmasına ve saniyeler içinde kamyonun devrilmesine yol açar. Yük akmıyorsa işlem derhal durdurulmalı ve güvenli çözüm yöntemleri aranmalıdır.

Özetle: Güvenli Döküm İçin Yapılması ve Yapılmaması Gerekenler

Şantiyelerde "bir seferlik" diyerek alınan riskler, telafisi olmayan sonuçlar doğurabilir. İşte güvenli dökümün kontrol listesi:

Bunları Mutlaka Yapın:

• Zemin eğimini kontrol edin (Maksimum %3).

• Geri yanaşırken manevracı ve ustabaşından onay alın.

• Damperi yavaş, kontrollü ve sarsmadan kaldırın.

• Yük akışında sorun varsa operasyonu hemen durdurun.

Bunları Asla Yapmayın:

• Eğimi %3’ten fazla olan bozuk zeminlerde döküm yapmayın.

• Manevracı veya işaretçi olmadan körleme geri gitmeyin.

• Ustabaşı talimatının dışına çıkmayın.

• Yük akmıyorken damperi yukarı itmeye veya aracı sallamaya çalışmayın.

Teknolojinin gelişmesiyle birlikte hayatımızın her alanına giren lityum-iyon bataryalar, geleneksel yangın söndürme yöntemlerinin yetersiz kaldığı yeni riskleri de beraberinde getirdi. Yangın güvenliği uzmanları ve sektör liderlerinin uzun süredir beklediği adım ISO'dan geldi.

L Sınıfı Nedir?

Yeni yayınlanan ISO 3941:2026 standardı, giderek artan batarya yangını risklerini ele almak için yeni bir kategori oluşturdu. Standartta yapılan tanımlamaya göre L Sınıfı:

"Lityum metalinin bulunmadığı, lityum-iyon hücre ve bataryalarını kapsayan yangınlar" olarak tescillendi.

Bu tanım, içinde metalik lityum barındıran piller ile şarj edilebilir lityum-iyon piller arasındaki ayrımı netleştirerek müdahale yöntemlerinin özelleşmesine olanak tanıyor.

Geleneksel Yangınlardan Farkı Ne?

Standart, L Sınıfı yangınların odun, kağıt (A Sınıfı) veya akaryakıt (B Sınıfı) gibi geleneksel yakıt kaynaklarından temelden farklı olduğunu vurguluyor.

• Termal Kaçak Riski: Lityum-iyon batarya yangınları, kendi oksijenini üretebilen ve sönse bile tekrar alevlenebilen kimyasal reaksiyonlar içerir.

• Özel Müdahale Gerekliliği: Geleneksel söndürücüler bu sınıfta yetersiz kalabilir veya riski artırabilir. Yeni standart, bu farkındalığı küresel ölçekte zorunlu kılıyor.

Sektör Liderleri Ne Yapmalı?

Bu güncelleme, yangın güvenliği ekipmanı üreticileri, iş güvenliği uzmanları ve tesis yöneticileri için acil aksiyon planı gerektiriyor. Yangın risk analizlerinin, söndürme sistemlerinin ve acil durum prosedürlerinin ISO 3941:2026 L Sınıfı gerekliliklerine göre revize edilmesi büyük önem taşıyor.

Ritmik Sayma Neden Önemli?

Ritmik sayma, sadece sayıları ardı ardına dizmek değil; sayıların arasındaki mantıksal bağı kavramaktır. Öğrenciler 2’şer, 3’er, 4’er ve 5’er saymayı öğrendiklerinde, aslında farkında olmadan çarpım tablosunun da temellerini atmış oluyorlar.

Adım Adım Sayıların Dünyası

Eğitici videolarda da vurgulandığı üzere, her sayı dizisinin kendine has bir ritmi bulunuyor:

• İkişer (2’şer) Sayma: Hayatın içindeki çiftlerle (ayakkabılar, eller, gözler) ilişkilendirilerek sayıların "çift" doğası kavranıyor.

• Üçer (3’er) Sayma: Geometrik şekiller ve üçlü gruplarla ritim duygusu geliştiriliyor.

• Dörder (4’er) Sayma: Nesneleri dörderli gruplara ayırarak bölme işlemine hazırlık yapılıyor.

• Beşer (5’er) Sayma: Parmak hesabı ve saat okuma gibi pratik becerilerle birleştirilerek en hızlı öğrenilen dizi haline geliyor.

Uzmanlardan Tavsiyeler

Eğitimciler, çocukların bu dizileri ezberlemek yerine görsel kartlar veya ritmik şarkılar eşliğinde öğrenmelerini öneriyor. Bu yöntemle matematik, korkulan bir ders olmaktan çıkıp keyifli bir oyuna dönüşüyor.

Kritik Başlık: İş Kanunu Kapsamı ve İstisnalar

Sınavın en "tuzak" soruları genellikle kanun kapsamı dışındaki işlerden geliyor. Adayların şu ayrımı çok iyi yapması gerekiyor:

• Kapsam Dışı: 50’den az işçi çalıştıran tarım işleri ve ev hizmetleri.

• Kapsam İçi: Kıyılarda yapılan yükleme ve boşaltma işleri ile tarım sanatları.

Sözleşme ve Deneme Sürelerinde "Süre" Tuzağı

İş sözleşmelerinde sürelere dair net bilgi sahibi olmak puan kazandırıyor. Bir yıl ve daha fazla süreli sözleşmelerin yazılı yapılması zorunluluğu ve deneme süresinin standart olarak 2 ay, toplu iş sözleşmeleriyle 4 aya kadar çıkabildiği bilgisi, sınavın vazgeçilmezleri arasında.

Sınavda Çıkması Muhtemel "Hap Bilgiler"

Volkan Altunay’ın analizlerine göre, adayların şu tablolara gözü kapalı hakim olması şart:

1. İhbar Süreleri (Bildirim Şartları)

Çalışma süresi 3 yılı aşan bir personelin bildirim süresinin 8 hafta olduğunu bilmek, hesaplama sorularında hayat kurtarıyor. 6 aydan az kıdemi olanlar için bu süre 2 hafta olarak uygulanıyor.

2. Yıllık İzin Hakları ve Yaş Kriteri

Yıllık ücretli izinlerde kıdem yılına göre 14, 20 ve 26 günlük periyotlar bulunuyor. Ancak burada bir "İSG Sınav Okulu" uyarısı var: 18 yaşından küçük ve 50 yaşından büyük çalışanlar için izin süresi kıdemi ne olursa olsun 20 günden az olamaz.

3. Çalışma Saatleri ve Gece Mesaisi

Haftalık 45 saatlik genel çalışma süresi, yer altı maden işlerinde 37,5 saate düşüyor. Ayrıca gece çalışmalarının (bazı sektörler hariç) 7,5 saati geçemeyeceği kuralı, sınavda öncüllü soru olarak karşımıza çıkabilir.

Uzman Görüşü: "Soru Kökünü Doğru Okuyun"

Volkan Altunay, adaylara sadece bilgi ezberlemeyi değil, "Değildir", "Yanlıştır" ve "En az/En çok" gibi vurgulara dikkat etmeyi öneriyor. Sınav stresiyle en çok hata yapılan noktanın soruyu yanlış anlamak olduğunu belirten Altunay, bol soru pratiğinin önemine dikkat çekiyor.

İş Sağlığı ve Güvenliği sınavlarına hazırlanan adaylar için mevzuat bilgisi, başarının en önemli anahtarıdır. Özellikle 4857 Sayılı İş Kanunu, sınav sorularının önemli bir kısmını oluşturmaktadır. Adayların ve çalışanların haklarını detaylandıran bu kanunun temel maddelerini, sınavda çıkabilecek kritik noktalarıyla birlikte sizler için derledik.

İşte maddeler halinde 4857 Sayılı İş Kanunu özeti:

1. İş Kanunu Kimleri Kapsamaz? (İstisnalar)

Kural olarak tüm işyerlerini kapsayan kanun, 4. maddesi gereğince bazı alanları dışarıda tutar. İSG sınavlarında sıkça sorulan bu istisnalar şunlardır:

• Deniz ve hava taşıma işleri (Ancak kıyı tesisleri ve yer hizmetleri kapsamdadır).

• 50’den az (50 hariç) işçi çalıştıran tarım ve orman işleri.

• Ev hizmetleri, sporcular ve rehabilite edilenler.

• Çıraklar.

• Esnaf ve Sanatkarlar Kanunu’na tabi, 3 kişinin çalıştığı işyerleri.

2. Çalışma Hayatının Temel Tanımları

Sınav sorularında kavram kargaşası yaşamamak için şu tanımlara dikkat edilmelidir:

• İşveren Vekili: İşveren adına hareket eden yönetimden sorumlu kişidir. İşveren vekilinin hatasından doğrudan işveren sorumludur.

• Alt İşveren (Taşeron): Asıl işverenden işin bir bölümünü alarak kendi işçisiyle yürüten kişidir. Asıl işveren, taşeron işçilerine karşı da müteselsilen (zincirleme) sorumludur.

3. Sözleşme Türleri ve Deneme Süresi

İş hukukunda asıl olan "Belirsiz Süreli" sözleşmedir. Belirli süreli sözleşmeler ancak objektif koşullar (işin bitimi vb.) varsa yapılır.

• Zincirleme Sözleşme: Esaslı neden olmadıkça belirli süreli sözleşme üst üste yapılamaz; yapılırsa belirsiz süreliye dönüşür.

• Deneme Süresi: En çok 2 aydır. Ancak toplu iş sözleşmeleriyle bu süre 4 aya kadar uzatılabilir. Bu sürede tazminatsız fesih mümkündür.

4. İhbar Süreleri (Fesih Bildirim Zamanları)

Belirsiz süreli sözleşmelerde işten çıkarma veya istifa öncesi bildirim şarttır. Kıdeme göre ihbar süreleri şöyledir:

• 0 - 6 Ay arası: 2 Hafta

• 6 Ay - 1.5 Yıl arası: 4 Hafta

• 1.5 Yıl - 3 Yıl arası: 6 Hafta

• 3 Yıldan fazla: 8 Hafta

Not: Bildirim süresi içinde işçiye günde en az 2 saat yeni iş arama izni verilmesi zorunludur.

5. Çalışma Süreleri ve Molalar

Genel haftalık çalışma süresi en çok 45 saattir. Yeraltı maden işlerinde ise bu süre haftalık 37.5, günlük 7.5 saattir.

Ara Dinlenmesi (Mola) Süreleri:

• 4 saat veya daha kısa işlerde: 15 dakika

• 4 - 7.5 saat arası işlerde: 30 dakika

• 7.5 saatten fazla işlerde: 1 saat (Ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmaz.)

Gece Çalışması: 20.00 - 06.00 arasıdır. İşçiler gece 7.5 saatten fazla çalıştırılamaz.

6. Fazla Mesai Ücretleri ve Sınırları

• Fazla Çalışma (>45 Saat): Saat başına ücret %50 zamlı ödenir.

• Fazla Sürelerle Çalışma (<45 Saat): Sözleşme 45 saatin altındaysa, 45'e kadar yapılan çalışma için ücret %25 zamlı ödenir.

• Yıllık Sınır: Fazla çalışma yılda 270 saati geçemez.

• Yasaklar: 18 yaş altı, gebeler, emzirenler ve yeraltı işlerinde çalışanlara fazla mesai yaptırılamaz.

7. Yıllık Ücretli İzin Hakkı

İşe girişten itibaren (deneme süresi dahil) en az 1 yıl çalışan işçi izne hak kazanır.

• 1 - 5 Yıl (dahil): 14 Gün

• 5 - 15 Yıl: 20 Gün

• 15 Yıl ve üzeri: 26 Gün

Önemli Sınav Notu: 18 yaş ve altı ile 50 yaş ve üstü çalışanlara verilecek yıllık izin 20 günden az olamaz. Yeraltı işçilerine süreler +4 gün eklenerek uygulanır.

8. Uzaktan ve Çağrı Üzerine Çalışma

Günümüzün popüler çalışma modellerinden Uzaktan Çalışma sözleşmesinin yazılı yapılması şarttır. Çağrı Üzerine Çalışma modelinde ise süre belirlenmemişse haftalık 20 saat çalışılacağı varsayılır ve çağrı en az 4 gün önceden yapılmalıdır.

Kaza, İnegöl’ün Süleymaniye Mahallesi Babacan Caddesi üzerinde faaliyet gösteren bir inşaat malzemeleri firmasının deposunda meydana geldi. Edinilen bilgilere göre, depoda görevli olan 61 yaşındaki Ali K., çalışma esnasında henüz belirlenemeyen bir nedenle devrilen demir yığınlarının altında kaldı.

Mesai Arkadaşları Seferber Oldu

Tonlarca ağırlıktaki demirlerin altında sıkışan Ali K.'yi gören iş arkadaşları hemen yardıma koştu. Kendi imkanlarıyla işçiyi sıkıştığı yerden çıkaran çalışanlar, durumu 112 Acil Servis ekiplerine bildirdi.

• İlk Müdahale: Olay yerinde yapılan ilk müdahalenin ardından yaralı işçi İnegöl Devlet Hastanesi’ne sevk edildi.

• Sağlık Durumu: Hastanede tedavi altına alınan Ali K.’nin bacaklarında ciddi kırıklar olduğu ve tedavisinin sürdüğü öğrenildi.

İş Güvenliği ve İleri Yaş Tartışması

61 yaşındaki bir işçinin, yüksek fiziksel güç ve dikkat gerektiren ağır metal depolama alanında çalışıyor olması, iş sağlığı ve güvenliği (İSG) standartlarını gündeme getirdi. Uzmanlar, bu tür riskli iş kollarında:

1. İstifleme güvenliğinin yetersizliği,

2. Yaşa uygun olmayan iş dağılımı,

3. Depolama alanlarındaki denetim eksikliği, gibi faktörlerin kazaya davetiye çıkardığını belirtiyor.

Soruşturma Başlatıldı

Polis ekipleri olay yerinde incelemelerde bulunurken, kazanın meydana gelmesinde herhangi bir ihmal olup olmadığını belirlemek adına geniş çaplı bir soruşturma başlatıldı.

İş güvenliği uzmanlığından işyeri hekimliğine, mevzuat analizlerinden teknolojik gelişmelere kadar geniş bir yelpazede içerik üreten OSGB Haber, sektörel tecrübesini yazıya dökmek isteyenlere profesyonel bir zemin sunuyor. Sitede yer alacak yazarlar; güncel İSG haberleri, mevzuat değişiklikleri ve uygulama örnekleri ile on binlerce profesyonele ulaşma fırsatı yakalayacak.

OSGB Haber Yazarı Olmanın Avantajları

OSGB Haber bünyesinde içerik üretmek, sadece bir yazı paylaşmak değil, aynı zamanda dijital dünyada bir otorite kurmak anlamına geliyor:

• Kişisel Marka Bilinirliği: Sektörün en prestijli platformlarından birinde adınızı duyurun.

• Geniş Erişim Ağı: Yazılarınız binlerce İSG uzmanı, OSGB sahibi ve işveren tarafından okunsun.

• Dijital Ayak İzi: SEO uyumlu içeriklerle arama motorlarında (Google) uzmanlık alanınızla öne çıkın.

Hangi Konularda Yazabilirsiniz?

OSGB Haber, özellikle şu kategorilerde derinlikli ve güncel içerikler bekliyor:

1. Mevzuat ve Hukuk: Yeni yönetmelikler ve yargı kararlarının analizi.

2. Teknoloji ve İnovasyon: İSG alanındaki yeni yazılımlar, ekipmanlar ve yapay zeka çözümleri.

3. Sağlık ve Güvenlik Kültürü: İş yerlerinde güvenlik bilincini artıracak rehber içerikler.

4. Sektörel Röportajlar: Alanında öncü isimlerle yapılacak özel görüşmeler.

Nasıl Başvuru Yapılır? Siz de OSGB Haber ailesine katılmak ve kaleminizle sektöre değer katmak istiyorsanız; özgeçmişiniz ve örnek yazılarınızla birlikte 0543 408 00 00

 

Olay, Gaziantep’in Şahinbey ilçesine bağlı Alaybey Mahallesi’nde faaliyet gösteren bir iş yerinde meydana geldi. Henüz belirlenemeyen bir sebeple yükselen alevler, kısa sürede tüm binayı sardı. Yoğun dumanın çevreye yayılması üzerine vatandaşlar durumu 112 Acil Çağrı Merkezi’ne bildirdi.

6 İşçi Hastaneye Kaldırıldı

İhbar üzerine bölgeye çok sayıda itfaiye ve sağlık ekibi sevk edildi. İtfaiye ekiplerinin yoğun müdahalesiyle yangın kontrol altına alınırken, içeride mahsur kalan ve dumandan etkilenen 6 işçi ambulanslarla çevredeki hastanelere taşındı. Hastaneden alınan son bilgilere göre, tedavi altındaki işçilerden 2'sinin durumunun ciddiyetini koruduğu öğrenildi.

İnceleme ve Soğutma Çalışmaları Devam Ediyor

Yangının tamamen söndürülmesinin ardından ekipler iş yerinde soğutma çalışmalarına başladı. Yangının çıkış nedenini belirlemek amacıyla olay yeri inceleme ekipleri ve itfaiye birimleri tarafından geniş çaplı bir soruşturma başlatıldı.

Yeni Nesil Çalışma Modelleri: Uzaktan ve Çağrı Üzerine Çalışma

Teknolojinin gelişmesiyle hayatımıza giren uzaktan çalışma, işçinin edimini evinden veya teknolojik araçlarla iş yeri dışından yerine getirmesi olarak tanımlanıyor. Bu sistemde sözleşmenin yazılı yapılması zorunluyken; deprem ve salgın gibi zorlayıcı nedenlerde işçinin onayı aranmadan bu modele geçilebiliyor.

Çağrı üzerine çalışma sisteminde ise "4-4-20 kuralı" dikkat çekiyor. İşçiye en az 4 gün önceden haber verilmeli, günde en az 4 saat çalıştırılmalı ve aksi kararlaştırılmadıkça haftalık çalışma süresi 20 saat kabul edilmelidir.

Kısmi Süreli Çalışma ve Ebeveyn Hakları

Haftalık 45 saatlik tam süreli çalışmanın en fazla 2/3'ü (genellikle 30 saat ve altı) kısmi süreli çalışma sayılır. Bu çalışanlara salt bu durumdan dolayı ayrımcılık yapılamaz. Özellikle ebeveynler için getirilen düzenlemeye göre, eşlerden birinin çalışmadığı durumlarda diğeri kısmi çalışma talebinde bulunamaz.

İşten Ayrılma ve İhbar Tazminatı Süreleri

İş sözleşmelerinin feshinde çalışma süresine göre belirli bildirim sürelerine uyulması gerekir:

• 0-6 ay arası: 2 hafta

• 6 ay-1,5 yıl arası: 4 hafta

• 1,5-3 yıl arası: 6 hafta

• 3 yıldan fazla: 8 hafta İşverenin bu sürelere uymaması durumunda, bildirim süresinin 3 katı tutarında kötüniyet tazminatı gündeme gelebilir.

Haksız Fesih ve İşe İade Süreci

Haksız bir şekilde işten çıkarılan işçinin, 1 ay içinde arabulucuya başvurması gerekir. Arabuluculuk aşamasında sonuç alınamazsa, 2 hafta içinde iş mahkemesine dava açılabilir. Davayı kazanan işçinin 10 iş günü içinde başvuru yapması şarttır. İşveren işçiyi 1 ay içinde başlatmazsa, 4-8 ay arası tazminat ve 4 aya kadar boşta geçen süre ücretini ödemekle yükümlüdür.

Haklı Nedenle Fesih ve Devamsızlık Kuralları

İş Kanunu’nda "3-5 Kuralı" olarak bilinen sağlık nedenli fesihlerde; işçinin kendi kusuruyla bir ayda ardarda 3 gün veya toplam 5 gün devamsızlık yapması tazminatsız fesih sebebidir. Ayrıca mazeretsiz olarak ardarda 2 iş günü veya bir ayda 3 farklı iş günü işe gelmemek de işten çıkarma gerekçesidir.

Çalışma Saatleri, Ücret ve İzinler

Haftalık çalışma süresi genel olarak 45 saat, günlük ise en fazla 11 saattir. Yer altında çalışan maden işçileri için bu süre haftalık 37,5 saatle sınırlıdır. Gece çalışmaları ise 7,5 saati aşamaz. İş arama izni ise ihbar süresi boyunca günde en az 2 saat olarak verilir; eğer işçi bu sürede çalıştırılırsa ücreti %100 zamlı ödenir.

Engelli İstihdamı ve Toplu Çıkarma

50 ve üzeri çalışanı olan özel sektör iş yerlerinde %3, kamu kurumlarında ise %4 oranında engelli personel çalıştırma zorunluluğu bulunmaktadır. İşçi sayısına bağlı olarak yapılan toplu çıkarmalarda ise 30 gün önceden ilgili resmi makamlara bildirim yapılması yasal bir zorunluluktur.

Kaynak ve Detaylı Anlatım: https://www.youtube.com/watch?v=Mr4kQleOLyg

Teknoloji ve Analiz Bir Arada: SPSS ve AMOS Kullanımı

Araştırma süreçlerinde nicel verilerin çözümlenmesi için dünya standartlarında kabul gören SPSS 25.0 programı tercih edilirken, karmaşık yapıların doğrulanması (DFA) için AMOS 24.0 gibi ileri seviye yazılımlardan yararlanılıyor. Bu araçlar, hipotezlerin bilimsel bir temelde test edilmesine olanak sağlıyor.

Veri Temizliği: Analizin Temel Taşı

Bir araştırmanın sonuçlarının "tesadüf" olmaması için veri setinin kusursuz olması gerekiyor. Uzmanlar, analize başlamadan önce kayıp veri analizi ve aykırı değer kontrolü (Z-skor) yapılması gerektiğine dikkat çekiyor. Veri setindeki uç değerlerin temizlenmesi, elde edilen istatistiksel sonuçların gerçekliği yansıtması açısından hayati bir adım olarak görülüyor.

Normal Dağılım ve Parametrik Testler

Verilerin analize uygun olup olmadığını belirlemek için Shapiro-Wilk ve Kolmogorov-Smirnov gibi normallik testleri uygulanıyor. Eğer veriler normal dağılım gösteriyorsa, daha güçlü sonuçlar veren parametrik analiz yöntemleri devreye giriyor.

İlişkiler ve Etki Büyüklüğü: Sadece "Anlamlı" Olması Yetmez

Araştırmalarda sadece bir sonucun anlamlı çıkması (p<0,05) artık yeterli görülmüyor. Cohen’s d ve eta-kare gibi katsayılarla "etki büyüklüğü"nün hesaplanması, bulunan farkın gerçek dünyada ne kadar karşılığı olduğunu ortaya koyuyor. Ayrıca, değişkenler arasındaki bağları çözmek için Pearson korelasyonu ve geleceğe dair öngörülerde bulunmak için çoklu doğrusal regresyon analizleri kullanılıyor.

Sonuçların Geçerliliği İçin Kritik Kriterler

Ölçeklerin güvenilirliği için Cronbach's Alpha katsayısının yüksek olması, gruplar arası farklarda ise varyansların homojenliğine göre Tukey veya Games-Howell gibi ileri testlerin seçilmesi, çalışmanın akademik kalitesini belirliyor.

Derleyen: Dr. Orkun DALYAN

Mesleki Memnuniyet 4 Temel Boyutta İnceleniyor

Geliştirilen 20 maddelik ölçek, profesyonellerin memnuniyet düzeyini belirlemek için dört ana kategoride analiz yapıyor:

1. Kariyer ve Gelişim Beklentileri: İSG uzmanlarının sürekli eğitim, sertifika yükseltme ve mesleki ağ kurma (networking) fırsatlarından ne kadar memnun oldukları ölçülüyor.

2. Dayanışma ve Üst Yönetim İlişkileri: İş yerindeki ekip çalışması, üst yönetimin İSG birimine verdiği destek ve profesyonellerin görüşlerinin dikkate alınma düzeyi bu bölümde değerlendiriliyor.

3. İş Faaliyetlerinden Alınan Tatmin: Günlük iş rutinlerinden duyulan keyif, iş güvenliğine katkı sağlama bilinci ve mesleğe duyulan bağlılık ön planda tutuluyor.

4. Sorunlar, Engeller ve Hukuki Süreçler: Özellikle adli makamlarca yargılanma korkusu, yetki belirsizlikleri, kaynak yetersizliği ve iş yerinde karşılaşılan direnç gibi stres faktörleri bu boyutta ele alınıyor.

Demografik Değişkenler Memnuniyeti Nasıl Etkiliyor?

Araştırma sadece genel memnuniyeti ölçmekle kalmıyor; katılımcıların cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, sertifika sınıfı (A, B, C), OSGB bünyesinde çalışma durumu ve İSG-KATİP ataması gibi değişkenlerin memnuniyet puanları üzerindeki etkisini de inceliyor. Özellikle tehlike sınıfı ve bölge farklılıklarının, profesyonellerin yaşadığı stres ve tatmin düzeyini doğrudan etkilediği görülüyor.

Ölçek Puanlaması: Sektörün Memnuniyet Karnesi

5'li Likert tipi dereceleme ile puanlanan ölçekte, 1.00 ile 5.00 arasında bir ortalama hesaplanıyor. Puanlama sistemi şu şekilde yorumlanıyor:

• 1.00 - 1.79: Çok Düşük Memnuniyet

• 2.60 - 3.39: Orta Düzey Memnuniyet

• 4.20 - 5.00: Çok Yüksek Memnuniyet

Ölçekte yer alan "İSG profesyonelliği beni ruhen zorlar" gibi negatif ifadeler ters puanlanarak, sonucun objektif ve güvenilir olması sağlanıyor. Bu yeni ölçeğin, İSG sektöründeki insan kaynakları politikalarının iyileştirilmesi ve çalışan motivasyonunun artırılması adına önemli bir yol gösterici olması bekleniyor.

Derleyen: Dr. Orkun DALYAN

,

120 Bin Profesyonel Mercek Altında

Araştırmanın temelini, Türkiye’de İSG-KÂTİP sistemine kayıtlı olan yaklaşık 120.000 İSG profesyoneli oluşturdu. Bilimsel geçerliliği en üst düzeyde tutmayı hedefleyen çalışmada, yeni geliştirilen 20 maddelik bir ölçek kullanıldı. Akademik dünyada örneklem büyüklüğü için farklı kriterler bulunsa da, bu araştırma tüm sınırları zorlayarak en üst seviyeye ulaştı.

Bilimsel Kriterlerin Çok Üzerine Çıkıldı

Ölçek geliştirme sürecinde Kline, Hair ve Nunnally gibi uzmanların önerdiği minimum katılımcı sayıları (60 ile 400 arası) baz alınırken, araştırma bu rakamların çok ötesine geçti. Comrey ve Lee (1992) tarafından belirlenen kriterlere göre; 1000 kişilik bir katılımcı grubu "mükemmel" olarak kabul edilirken, bu çalışmada tam 3.102 profesyonele ulaşıldı.

Dijital Veri Toplamada LinkedIn Başarısı

Araştırma süreci, modern çağın imkanları kullanılarak LinkedIn üzerinden yürütüldü. Platform aracılığıyla ulaşılan 7.000 profesyonelden 3.102'si ankete katılım sağladı. %44,3’lük yanıt oranı, çevrimiçi anketlerdeki genel ortalamaları yakalayarak verilerin güvenilirliğini pekiştirdi.

Sonuç: %95 Güven Aralığı

120 bin kişilik devasa bir kitleyi temsil etmek için %95 güven aralığında 1.067 kişilik bir grup yeterli görülürken, 3 binden fazla katılımcının desteğiyle elde edilen veriler, Türkiye'deki İSG uygulamaları ve ölçek geliştirme çalışmaları için altın standartta bir kaynak oluşturdu.

Derleyen: Dr. Orkun DALYAN

İş sağlığı ve güvenliği profesyonellerinin sadece fiziksel risklere değil, kendi mesleki huzurlarına yönelik ihtiyaçlarını da belirlemek amacıyla kapsamlı bir araştırma yürütüldü. Bilimsel temelleri DeVellis’in 8 aşamalı metodolojisine dayanan çalışma, İSG uzmanlarından işyeri hekimlerine kadar geniş bir yelpazeyi kapsıyor.

89 Maddelik Havuzdan Titiz Eleme

Araştırma süreci, literatür taraması ve sahada görev yapan İSG profesyonelleriyle yapılan görüşmelerle başladı. Başlangıçta oluşturulan 89 maddelik dev madde havuzu, alanında en az 5 yıl deneyimli uzmanların ve bakanlık sertifikalı profesyonellerin incelemesine sunuldu. Davis (1992) kapsam geçerlilik tekniği kullanılarak yapılan değerlendirmeler sonucunda, bilimsel kriterlere uymayan maddeler ayıklandı ve 30 maddelik güçlü bir yapı elde edildi.

Türkiye Geneli İstatistikleriyle Tam Uyum

Ölçeğin güvenilirliğini test etmek amacıyla gerçekleştirilen pilot uygulamada, Türkiye’nin İSG haritasına sadık kalındı. 200 katılımcıdan alınan veriler, İSG-KATİP sistemindeki güncel dağılımla birebir örtüştü:

• C Sınıfı İş Güvenliği Uzmanları: %30

• İşyeri Hekimleri: %25

• B Sınıfı Uzmanlar: %19

• A Sınıfı ve Diğer Sağlık Personeli: %26

Bilimsel Analiz Teknikleri Kullanıldı

Araştırmada veri kalitesini maksimize etmek için beşli Likert ölçeği tercih edildi. Katılımcıların "Kesinlikle Katılıyorum"dan "Kesinlikle Katılmıyorum"a kadar uzanan yanıtları; SPSS üzerinden Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve AMOS programı üzerinden Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile incelendi.

Bu yeni ölçek, İSG profesyonellerinin çalışma koşullarını iyileştirmek ve sektördeki verimliliği artırmak isteyen kurumlar için bir yol haritası niteliği taşıyor.

Derleyen: Dr. Orkun DALYAN

İSG İhmali mi? 5. Kattan Zemine Düşüş

Olay, Kocabaş Mahallesi'ndeki 5 katlı inşaat projesinde sabah saatlerinde meydana geldi. En üst katta çalışma yürüten inşaat ustası Metin Koçyiğit, yapı işlerinde en kritik risklerden biri olan "yüksekten düşme" sonucu asansör boşluğuna savruldu. Uzmanlar, bu tür kazaların genellikle boşluk etrafında standartlara uygun korkuluk veya güvenlik ağı bulunmamasından kaynaklandığına dikkat çekiyor.

Olay Yeri İncelemesi ve İlk Müdahale

Mesai arkadaşlarının durumu bildirmesiyle olay yerine gelen sağlık ekipleri, Koçyiğit’in hayatını kaybettiğini belirledi. Jandarma ekipleri, inşaat sahasındaki iş güvenliği ekipmanlarını ve saha denetim defterlerini inceleme altına aldı. Koçyiğit’in cansız bedeni, kesin ölüm nedeninin belirlenmesi amacıyla Denizli Adli Tıp Kurumu’na sevk edildi.

Uzmanlar Uyarıyor: Asansör Boşlukları Kapatılmalı

Yaşanan iş cinayetinin ardından gözler inşaat sahalarındaki güvenlik önlemlerine çevrildi. İş Sağlığı ve Güvenliği kanununa göre;

• İnşaat halindeki binalarda tüm asansör ve şaft boşluklarının standartlara uygun bariyerlerle kapatılması,

• Yüksekte çalışma yapan personelin tam vücut tipi emniyet kemeri kullanması,

• Saha denetimlerinin günlük olarak yapılması zorunluluk arz ediyor.

Adli Süreç Başlatıldı

Olayla ilgili başlatılan soruşturma kapsamında, inşaat firmasının iş güvenliği uzmanı ve şantiye şefinin ifadelerine başvurulacağı öğrenildi. İncelemeler, düşme anında işçinin kişisel koruyucu donanım (KKD) kullanıp kullanmadığını ve alandaki kolektif koruma önlemlerinin eksikliğini gün yüzüne çıkaracak.

Konseyin Temel Amacı ve Vizyonu

Yeni yönetmeliğe göre konsey; ülke genelinde iş sağlığı ve güvenliği stratejilerinin belirlenmesi, iş kazaları ve meslek hastalıklarının önlenmesi amacıyla tavsiyelerde bulunacak. Özellikle genç, yaşlı, engelli, gebe ve emziren çalışanlar gibi özel politika gerektiren grupların ihtiyaçları, konseyin çalışmalarında öncelikli olarak ele alınacak.

Konsey Kimlerden Oluşuyor?

Konsey, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı veya ilgili Bakan Yardımcısı başkanlığında toplanacak. Üye yapısında şu kurumlar yer alıyor:

• Bakanlık Temsilcileri: Aile ve Sosyal Hizmetler, Sağlık, Sanayi ve Teknoloji gibi toplam 10 farklı bakanlığın yardımcıları.

• Kurum Başkanları: SGK Başkanı, İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürü ve Rehberlik ve Teftiş Başkanı.

• Sivil Toplum ve Sendikalar: En fazla üyeye sahip işçi, işveren ve kamu görevlileri konfederasyonları ile TOBB, TESK ve TZOB temsilcileri.

Toplantı ve Karar Mekanizması Nasıl İşleyecek?

• Toplantı Sıklığı: Konsey, yılda en az bir kez olağan şekilde toplanacak. Gerektiğinde olağanüstü toplantılar yapılabilecek.

• Karar Alma: Toplantılar salt çoğunlukla gerçekleştirilecek ve kararlar oy çokluğu ile alınacak. Oyların eşitliği halinde Başkanın oyu belirleyici olacak.

• Sekretarya: Tüm organizasyon ve dosyalama işlemleri İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü tarafından yürütülecek.

Alt Kurullar ve Uzman Görüşleri

Yeni düzenleme ile teknik değerlendirmeler için çalışma grupları, bilimsel araştırmalar için ise danışma grupları kurulabilecek. Bu gruplarda üniversitelerden akademisyenler ve özel sektör temsilcileri de görev alarak politika geliştirme sürecine katkı sağlayacak.

Eski Yönetmelik Yürürlükten Kaldırıldı

Bu yönetmeliğin yayımlanmasıyla birlikte, 5 Şubat 2013 tarihli eski yönetmelik tamamen yürürlükten kaldırıldı. Yeni dönemde "İş Sağlığı ve Güvenliği Kültürü"nün tüm ülkeye yayılması ve mevzuatın güncel şartlara göre sürekli revize edilmesi hedefleniyor.

ULUSAL İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KONSEYİ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK İÇİN TIKLAYIN
 

Alkollü İçecek ve Madde Kullanımına Sıkı Denetim

Yeni düzenlemelerle birlikte işyerinde bağımlılık yapan madde kullanımı ve sarhoş olarak işe gelme yasağı netleştirildi. Kanunun 28. maddesine göre, işyerinde alkol veya uyuşturucu kullanmak kesinlikle yasak. Ancak işin doğası gereği (alkollü içki tadımı, müşteri ağırlama vb.) istisna tutulan meslek grupları için özel şartlar korunmaya devam ediyor.

Sanayi Devlerine "Güvenlik Raporu" Zorunluluğu

Büyük endüstriyel kaza riski taşıyan işletmeler için "Büyük Kaza Önleme Politika Belgesi" veya "Güvenlik Raporu" hazırlanması artık bir zorunluluk. İşletmeler, Bakanlık incelemesi tamamlanmadan faaliyete geçemeyecek. Bu adım, maden ve kimya gibi yüksek riskli sektörlerde iş kazalarının önüne geçmeyi hedefliyor.

İSG Uzmanları İçin Belge Yükseltme ve Görevlendirme

Geçici maddelerle düzenlenen İSG uzmanı görevlendirme şartlarında, tehlike sınıflarına göre esneklikler devam ediyor. Çok tehlikeli sınıftaki işyerlerinde (A) sınıfı yerine (B) sınıfı, tehlikeli sınıfta ise (C) sınıfı uzman görevlendirilmesine dair süreler, 38. maddedeki yeni yürürlük tarihlerine göre revize edildi.

Bakanlık Denetimleri ve Sertifika İptalleri

31. Madde üzerinde yapılan son değişiklikle, İSG hizmeti sunan kişi ve kurumlara yönelik denetimler sıkılaştırıldı. Kuralları ihlal eden kurumlara hafif, orta ve ağır ihtar puanları verilecek. İhtar puanları biriken veya ağır ihlal yapan kuruluşların yetki belgeleri doğrudan askıya alınabilecek veya iptal edilebilecek.

Madenlerde Sığınma Odası Dönemi

İş kazalarının en acı sonuçlarının yaşandığı maden işyerleri için teknik standartlar yükseltiliyor. Bakanlık tarafından çıkarılacak yönetmelikle, hangi madenlerde "Sığınma Odası" kurulacağı ve bu odaların uluslararası standartlara uygun teknik özellikleri belirlenecek.

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KANUNU TAMAMI İÇİN TIKLAYIN

Bakanlık Denetimleri ve Müfettiş Yetkileri

İş sağlığı ve güvenliği teftişleri, Bakanlık bünyesindeki iş müfettişleri tarafından titizlikle yürütülüyor. Yapılan düzenlemeye göre, sadece işyerleri değil; eğitim kurumları, ortak sağlık ve güvenlik birimleri (OSGB) ile iş hijyeni laboratuvarları da Bakanlık uzmanları tarafından denetlenebilecek. Denetim sırasında işin aksatılmaması esas alınırken, görevli personele kolaylık sağlanması yasal bir zorunluluk olarak vurgulanıyor.

Hangi Durumlarda İş Durdurulur?

Çalışanlar için hayati tehlike oluşturan bir durum tespit edildiğinde, tehlike giderilene kadar işyerinin tamamında veya bir bölümünde iş durdurulur. Özellikle:

• Maden, metal ve yapı işleri gibi çok tehlikeli sınıftaki işyerlerinde,

• Büyük endüstriyel kazaların olabileceği tesislerde,

• Risk değerlendirmesi yapılmamış olan işletmelerde, doğrudan işin durdurulması kararı verilebilmektedir. Ayrıca, durdurulan işyerinde izinsiz çalışma yaptıran işverenleri 3 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası bekliyor.

Ölümlü Kazalarda Ağır Yaptırım: İhale Yasağı

Maden işyerlerinde meydana gelen ölümlü iş kazalarında, işverenin kusurlu bulunması durumunda mahkeme kararıyla 2 yıl süreyle kamu ihalelerine katılma yasağı getirilmektedir. Bu karar, işverenin siciline işlenmekte ve kamuoyuna ilan edilmektedir.

İdari Para Cezaları Nasıl Hesaplanıyor?

İdari para cezaları; ihlalin türüne, işyerinin tehlike sınıfına ve çalışan sayısına göre değişkenlik göstermektedir.

• Tehlike Sınıfı Etkisi: Az tehlikeli, tehlikeli ve çok tehlikeli sınıflardaki işletmelere uygulanan cezalar, çalışan sayısına göre %25'ten %200'e kadar artırılarak uygulanmaktadır.

• Kişi Başı Cezalar: İşyeri hekimi veya uzman görevlendirmeme, sağlık raporu almama ve kişisel koruyucu donanım (KKD) sağlamama gibi durumlarda cezalar her bir çalışan için ayrı ayrı hesaplanmaktadır.

• Ödeme Süreci: Cezalar, Çalışma ve İş Kurumu il müdürlükleri veya SGK tarafından kesilmekte, tebliğden itibaren 30 gün içinde ödenmesi gerekmektedir.

Bu ağır yaptırımlarla karşılaşmamak için işverenlerin risk analizlerini güncel tutmaları ve İSG profesyonelleri ile tam uyum içinde çalışmaları hayati önem taşıyor.

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KANUNU TAMAMI İÇİN TIKLAYIN

İSG Kurulu Ne Zaman Kurulur?

Yasaya göre, bir işyerinde İSG Kurulu oluşturulması için iki temel şartın bir arada bulunması gerekir:

1. Çalışan Sayısı: İşyerinde 50 ve daha fazla çalışan bulunmalıdır.

2. Süreklilik: Yapılan işin 6 aydan fazla süren sürekli bir iş olması gereklidir.

İşverenler, bu kurullarda alınan ve mevzuata uygun olan tüm kararları uygulamakla yükümlüdür.

Asıl İşveren ve Alt İşveren Arasındaki Koordinasyon

Birden fazla şirketin aynı sahada çalıştığı durumlarda (taşeron sistemleri), koordinasyon karmaşasını önlemek adına şu kurallar uygulanır:

• Ayrı Kurullar Varsa: Hem asıl işveren hem alt işveren kurul kurmuşsa, koordinasyonu asıl işveren sağlar.

• Tek Kurul Varsa: Alt işveren kurul kurmak zorunda değilse, asıl işverenin kuruluna yetkili bir temsilci gönderir.

• Toplam Sayı Esası: Eğer her iki tarafın tek başına çalışan sayısı 50’nin altındaysa ancak toplam sayı 50’yi geçiyorsa, asıl işveren koordinatörlüğünde ortak bir kurul oluşturulur.

İş Merkezleri ve Sanayi Sitelerinde Yönetimin Rolü

İş hanları, OSB’ler veya alışveriş merkezleri gibi çoklu işletmelerin bulunduğu alanlarda sorumluluk sadece bireysel işverenlerde değil, aynı zamanda site yönetimlerindedir. * Yönetim, işyerleri arasındaki İSG koordinasyonunu sağlamak zorundadır.

• Diğer dükkan veya ofisleri tehlikeye atan bir işletme varsa, yönetim bu işvereni uyarmak ve düzelme olmazsa Bakanlığa bildirmekle yükümlüdür.

Ulusal Strateji: İSG Konseyi

Ülke genelindeki İSG politikaları ise Ulusal İş Sağlığı ve Güvenliği Konseyi tarafından belirlenir. Konsey, Türkiye’nin iş güvenliği stratejilerine yön vererek tavsiyelerde bulunur ve devletin bu konudaki en üst istişare organı olarak görev yapar.

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KANUNU TAMAMI İÇİN TIKLAYIN
 

İşverenin "Sıfır Risk" Yükümlülüğü

İşverenler, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamak amacıyla her türlü tedbiri almakla yükümlüdür. Bu kapsamda;

• Risk Analizi: İşyerindeki tehlikeleri önceden belirleyip risk değerlendirmesi yapmalı.

• Eğitim ve Bilgilendirme: Çalışanlara işe başlamadan önce ve değişen şartlara göre düzenli eğitimler vermeli.

• Denetim: Alınan tedbirlerin uygulanıp uygulanmadığını sürekli izlemeli ve uygunsuzlukları gidermeli.

• Maliyet: İş sağlığı ve güvenliği için yapılan hiçbir harcama çalışana yansıtılamaz.

Risklerden Korunmanın Temel İlkeleri

İş sağlığı ve güvenliği yönetiminde işverenlerin izlemesi gereken bir hiyerarşi bulunmaktadır. Öncelikle riskten kaçınılmalı, kaçınılamıyorsa risk kaynağında yok edilmelidir. Ayrıca, toplu korunma tedbirlerine (örneğin; havalandırma sistemleri), kişisel korunma tedbirlerinden (maske, kask vb.) her zaman öncelik verilmesi esastır.

Çalışanların "Çalışmaktan Kaçınma Hakkı"

Kanun, ciddi ve yakın bir tehlikeyle karşı karşıya kalan çalışana çok güçlü bir hak tanıyor: Çalışmaktan Kaçınma Hakkı. Eğer işyerinde hayati bir risk tespit edilirse, çalışan gerekli tedbirler alınana kadar çalışmaktan kaçınabilir ve bu süreçteki ücretini tam olarak alır. Eğer tedbir alınmazsa, çalışanın iş sözleşmesini feshetme hakkı da saklıdır.

İşyeri Hekimi ve İş Güvenliği Uzmanları

İşyerlerinde tehlike sınıfına göre (Az Tehlikeli, Tehlikeli, Çok Tehlikeli) profesyonel destek alınması zorunludur. İşyeri hekimleri ve iş güvenliği uzmanları, tespit ettikleri eksiklikleri işverene yazılı olarak bildirir. Acil durumlarda (yangın, patlama, göçme riski gibi) işverenin önlem almaması halinde, bu uzmanların durumu Çalışma Bakanlığı'na bildirme yükümlülüğü bulunmaktadır.

Çalışan Temsilcisi ve Katılım

İşyerinde çalışan sayısı arttıkça, iş sağlığı ve güvenliği süreçlerine dahil olan "Çalışan Temsilcisi" sayısı da artar. 2 ile 50 çalışan arası 1 temsilci atanırken, bu sayı çalışan mevcuduna göre 6'ya kadar çıkabilmektedir. Temsilciler, tehlikelerin yok edilmesi için öneride bulunma yetkisine sahiptir.

.İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KANUNU TAMAMI İÇİN TIKLAYIN

İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu Kimleri Kapsıyor?

Kanun, faaliyet konusuna bakılmaksızın; çırak, stajyer ve tüm çalışanları kapsama dahil ederek geniş bir koruma kalkanı sunuyor. Kamu kurumlarından özel fabrikalara kadar her yer "işyeri" statüsünde değerlendirilirken, bazı istisnalar da dikkat çekiyor. Örneğin; ev hizmetleri, çalışan istihdam etmeyen şahıs işletmeleri ve belirli askeri faaliyetler bu kanunun dışında tutuluyor.

Kritik Tanımlar: İş Kazası ve Risk Değerlendirmesi

Yeni düzenlemeyle birlikte iş kazası kavramı; sadece fiziksel değil, ruhsal bütünlüğü bozan olayları da kapsayacak şekilde genişletildi. İşverenlerin en büyük yükümlülüğü olan risk değerlendirmesi ise, tehlikelerin henüz bir kazaya dönüşmeden tespit edilmesini ve önleyici tedbirlerin alınmasını zorunlu kılıyor.

İş Güvenliği Uzmanı ve İşyeri Hekimi Zorunluluğu

İş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin profesyonel bir şekilde yürütülmesi için; iş güvenliği uzmanları, işyeri hekimleri ve diğer sağlık personelleri kilit rol oynuyor. Özellikle 2025 yılındaki güncellemelerle birlikte Çalışan Sağlığı Merkezleri (ÇASMER) ve Ekipman Muayene Kuruluşları gibi yeni yapılar sisteme entegre edilerek, iş ekipmanlarının güvenliği en üst seviyeye taşınıyor.

Sonuç: Güvenli Çalışma Ortamı Bir Tercih Değil, Zorunluluktur

6331 Sayılı Kanun, sadece cezai yaptırımlar için değil, sağlıklı bir çalışma kültürü oluşturmak için var. İşverenlerin "işveren vekili" aracılığıyla yürüttüğü süreçler, iş kazalarının minimize edilmesi ve meslek hastalıklarının önlenmesi adına hayati önem taşıyor.

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KANUNU TAMAMI İÇİN TIKLAYIN
 

Elektrikli Araç Yangınları Neden Daha Tehlikeli?

Elektrikli araç yangınları, lityum iyon batarya sistemlerinin doğası gereği "termal kaçak" (thermal runaway) olarak bilinen kontrolsüz bir kimyasal reaksiyonla ilerliyor. Sunumda öne çıkan temel farklar şunlar:

• Yüksek Isı Salımı: Elektrikli araçlar, yanma sırasında geleneksel araçlara göre çok daha hızlı ve yüksek miktarda ısı (Heat Release Rate) açığa çıkarıyor.

• Aşırı Su İhtiyacı: Bir ICEV yangını ortalama miktarda suyla söndürülebilirken, EV yangınlarında bataryayı soğutmak için ortalama 10.000 litre, bazı durumlarda ise 120.000 litreye kadar su kullanımı gerekebiliyor.

• Zehirli Gazlar ve Patlama Riski: Yangın sırasında ortaya çıkan zehirli gaz salımı ve yanıcı gaz birikmesi nedeniyle patlama riski ICEV'lere göre çok daha yüksek.

• Yeniden Tutuşma: Batarya sistemindeki kimyasal süreç, yangın söndürüldükten saatler hatta günler sonra aracın yeniden alev almasına neden olabiliyor.

Otopark Tasarımlarında Yeni Standartlar Geliyor

Artan riskler karşısında mevcut yönetmeliklerde (BYKHY-2021) ve uluslararası standartlarda (NFPA 88A, NFPA 13) ciddi güncellemeler yapılması öneriliyor:

1. Yağmurlama (Sprinkler) Sistemleri: Araç park alanlarının tehlike sınıfının yükseltilmesi ve tasarım yoğunluğunun artırılması (örneğin OH-1'den OH-2'ye) talep ediliyor.

2. Duman Tahliyesi: Kapalı otoparklarda dumanın hızla tahliyesi için saatte en az 10 hava değişimi şartının, EV yoğunluklu alanlarda 20'ye çıkarılması öneriler arasında.

3. Yapısal Ayrım: Otopark alanlarının bina çekirdeğinden, asansör ve merdiven boşluklarından yangına dayanıklı kompartman duvarlarıyla kesin olarak ayrılması kritik önem taşıyor.

Şarj İstasyonları İçin Kritik Öneriler

Güvenliği artırmak adına şarj süreçlerine yönelik şu operasyonel kısıtlamalar öneriliyor:

• SOC Sınırı: Kapalı otoparklardaki şarj cihazlarının, batarya doluluk oranını (State of Charge - SOC) maksimum %80 ile sınırlandırması gerektiği belirtiliyor. Uzun süreli parklarda bu oranın %30 ile sınırlandırılması riskin minimize edilmesine yardımcı oluyor.

• Konumlandırma: Şarj istasyonlarının itfaiyenin kolay müdahale edebileceği zemin katlarda, giriş-çıkış rampalarına yakın veya açık alanlarda konumlandırılması tavsiye ediliyor.

• Isıl İzolasyon: Şarj üniteleri ile araç park yerleri arasında yapısal yangın dayanımı veya su perdesi gibi önlemlerin alınması gerektiği vurgulanıyor.

Derleyen: Alican Kabataş

Elektrikli Araç Yangınlarına Müdahalede 4 Temel Adım

Elektrikli bir araç yangınıyla karşılaşıldığında izlenmesi gereken standart operasyon prosedürü dört ana aşamadan oluşmaktadır:

1. Hareketsizleştirme ve Stabilizasyon: Aracın güvenli bir şekilde sabitlenmesi.

2. Yüksek Voltaj Sisteminin Devre Dışı Bırakılması: Kazadan sonra bataryadaki elektrik yükü deşarj edilemediği için yüksek voltajın otomatik veya manuel olarak kesilmesi hayati önem taşır.

3. Yangına Müdahale: Isı transferini ve zincirleme reaksiyonu durdurmak için yoğun su kullanımı veya çevre güvenliği risk altında değilse bataryanın tamamen yanmasına izin verilmesi yöntemleri izlenir.

4. Araç Çekme ve Karantina Süreci: Müdahale sonrası aracın güvenli bir alana nakli ve izlenmesi.

Yeniden Alev Alma Riski: NTSB Raporu Uyarıyor

Elektrikli araç yangınlarındaki en büyük tehlikelerden biri, yangın söndürüldükten saatler sonra bile aracın tekrar alev alabilmesidir. NTSB (Ulusal Ulaştırma Güvenlik Kurulu) raporuna göre, söndürülen elektrikli araçların %13'ü yeniden alev almakta ve bu durum birkaç saat içinde birden çok kez tekrarlanabilmektedir.

Bu riski yönetmek için şu kurallara uyulmalıdır:

• Söndürme sonrası batarya ısısı termal kamera ile yaklaşık 30 dakika takip edilmelidir
• Batarya sıcaklığı 50 °C üzerine çıkarsa soğutma işlemine yeniden başlanmalıdır.
• Sıcaklık normal seviyelere düştüğünde soğutma işlemine en az 30 dakika daha devam edilmelidir.

Kimyasal Tehlikeler ve Patlama Riskleri

Lityum-iyon batarya yangınları sırasında ortaya çıkan gazlar hem müdahale ekipleri hem de çevre için ciddi sağlık riskleri oluşturur. Batarya yangınlarında Hidrojen Florür, Karbon Monoksit, Metan ve Hidrojen Siyanür gibi zehirli gazlar tespit edilmiştir.

Ayrıca, "Termal Kaçak" (Thermal Runaway) olarak adlandırılan durum, fiziksel ve kimyasal patlamalara yol açabilir. Bu nedenle müdahale sırasında araca güvenli bölgeden yaklaşılması ve uygun koruyucu ekipman (izole eldivenler vb.) kullanılması şarttır.

Alternatif Müdahale Ekipmanları

Geleneksel yöntemlerin yetersiz kaldığı durumlarda modern ekipmanlar devreye girmektedir:

• Yangın Battaniyesi: Özellikle otopark gibi kapalı alanlarda yangının diğer araçlara sıçramasını önlemek için kullanılır.

• Havuçlu Su Kamyonları ve Konteynerler: Bataryası hasar görmüş araçlar, tamamen su dolu konteynerlere (dipping container) daldırılarak karantinaya alınabilir.

Derleyen: Ahmet Yavuz

Tatbikatta Kullanılan Dev Bataryanın Özellikleri

Tatbikatta, güncel elektrikli araç teknolojisini temsil eden yüksek kapasiteli bir batarya sistemi üzerinde denemeler yapıldı. Test edilen bataryanın teknik detayları şu şekildedir:

• Nominal Enerji: 75,2 kWh

• Batarya Kimyası: NMC 811 (Lityum, %80 nikel, %10 manganez, %10 kobalt oksit)

• Hücre Yapısı: 16 modül içinde toplam 2800 adet silindirik hücre

• Ağırlık: 500 kg

Söndürme Maddeleri ve Müdahale Süreleri Karşılaştırması

Tatbikatta farklı söndürme ajanlarının batarya yangını üzerindeki etkisi ve uygulama süreleri ölçüldü. Sonuçlar, müdahale tipine göre sürenin ciddi değişkenlik gösterdiğini kanıtladı:

• En Hızlı Etkileşim: Karbondioksitli söndürücü (20 saniye) ve ABC sınıfı tozlu söndürücü (30 saniye).

• Özel Çözümler: Lityum batarya söndürme ve soğutma çözeltisi 1.30 dakikada, söndürme jeli ise 4 dakikada etkili oldu.

• Geleneksel Yöntem: Su ile müdahale ve tam soğutma süreci 7 dakikaya kadar uzayabiliyor.

• Fiziksel Müdahale: Yangın battaniyesi kullanımı 50 saniyelik bir uygulama süresi gerektiriyor.

Kapalı Otoparklar ve Şarj İstasyonları İçin Kritik Önlemler

Elektrikli araçların kapalı otoparklarda oluşturduğu "benzersiz yangın yükü"; parlama, patlama ve zehirli gaz salınımı gibi riskleri beraberinde getiriyor. Mevcut prosedürlerin yetersiz kalabileceğini belirten uzmanlar, şu güvenlik önlemlerinin altını çiziyor:

1. Termal İzleme: Otoparklar, termal kameralar ile 24 saat gözetim altında tutulmalıdır.

2. Otomatik Söndürme ve Bariyerler: Şarj üniteleri otomatik söndürme sistemleriyle korunmalı ve darbelere karşı metal bariyerlerle çevrilmelidir.

3. Hava Tahliyesi: Zehirli gaz salınımı nedeniyle duman tahliye sistemlerinin emiş gücü, normalden çok daha yüksek kapasiteli tasarlanmalıdır.

4. Sirayet Önleme: Araçlar arasına jet alevlerinin geçişini engelleyecek beton bariyerler veya düşey su perdeleri tesis edilmelidir.

5. Alttan Soğutma: Otopark zeminine, bataryayı doğrudan alttan soğutabilecek ters sprinkler başlıkları yerleştirilmelidir.

Personel Eğitimi ve Altyapı Kapasitesi

Batarya yangınlarında su tüketiminin çok yüksek olması nedeniyle, otoparklardaki su sarnıcı kapasitelerinin artırılması gerektiği vurgulandı. Ayrıca, ilk müdahaleyi yapacak güvenlik personelinin özel eğitimlerden geçmesi ve gerekli Kişisel Koruyucu Donanımlara (KKD) sahip olması hayati önem taşıyor.

Derleyen: Ahmet Yavuz

Şarj İstasyonu Kurulumunda Altyapı Gereklilikleri

Kapalı otoparklarda kurulacak bir şarj istasyonu için mevcut tesisatın veya yeni kaynağın, istasyonun ihtiyaç duyduğu gücü karşılayabilmesi gerekmektedir. İstasyonlar, kullanım amacına göre iki ana kategoride değerlendirilmektedir:

• Ticari Kullanım: Lisans sahibi operatörler tarafından işletilen istasyonlar.

• Bireysel Kullanım: Site ve apartman otoparkları gibi kişisel amaçlı alanlar.

Güç kapasitesi noktasında, AC şarj üniteleri 7,4 kW ile 22 kW arasında değişirken, DC hızlı şarj üniteleri 30 kW'tan 720 kW (hatta 1000 kW) seviyelerine kadar çıkabilmektedir.

Güvenli Kablolama ve Montaj Yöntemleri

Otoparklarda elektrik altyapısı oluşturulurken yangın yönetmeliği ve elektrik tesisat yönetmeliklerine tam uyum sağlanmalıdır. Kablo seçiminde korozyona dayanıklı, nem ve su sızıntılarına karşı korumalı ürünler tercih edilmelidir.

Kablo Montajında Öne Çıkan İki Yöntem:

1. Galvanizli Sac Tava Kullanımı: Kabloların sarkmasını önlemek için uygun mesafelerde destek noktaları oluşturulmalı ve ısınmayı önlemek için hava boşluğu bırakılmalıdır.

2. Beton Kanal İçerisine Montaj: Bu yöntemde sıvı birikimini önlemek için drenaj ve yeterli havalandırma sistemleri kurulmalıdır.

Hayati Önem Taşıyan Unsur: Topraklama

Can ve mal güvenliğinin sağlanması için şarj istasyonlarında topraklama direncinin 1 ohm civarında olması beklenmektedir. Doğru topraklama, meydana gelebilecek kaçak veya arıza akımlarını güvenli bir şekilde toprağa ileterek ekipmanların sorunsuz çalışmasını sağlar.

Mevzuat ve Yasal Standartlar

Şarj istasyonu kurulumu sadece teknik bir süreç değil, aynı zamanda sıkı mevzuatlara tabi bir işlemdir. Türkiye'de bu süreçler şu standartlarla yönetilmektedir:

• TS 13813: Kurulum ve güvenlik gerekleri.

• EPDK Şarj Hizmeti Yönetmeliği: Şarj hizmetinin sunulmasına ilişkin usul ve esaslar.

• Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği: Güvenli ve verimli tesisat oluşturma esasları.

Uluslararası alanda ise IEC 61851 ve IEC 62196 standartları, iletken şarj sistemleri ve konnektör tipleri için belirleyici rol oynamaktadır.

Sonuç olarak; kapalı otoparklarda kurulacak elektrikli araç şarj altyapısı, doğru projelendirme, kaliteli malzeme seçimi ve periyodik bakımla hem araç sahipleri hem de bina güvenliği için sürdürülebilir bir çözüm sunmaktadır.

Derleyen: İlhan ERTEKİN

Verimlilikte Devrim: Neden Elektrikli Araçlar?

İçten yanmalı araçlar (ICE), yakıt enerjisinin sadece %25,76’sını tekerleklere iletebilirken, elektrikli araçlarda bu oran şebekeden gelen enerjinin %75,18’ine kadar çıkmaktadır. Bu yüksek enerji dönüşümü, elektrikli araçları sadece çevre dostu değil, aynı zamanda operasyonel açıdan çok daha verimli bir seçenek haline getiriyor.

Batarya Kapasiteleri ve Pazar Projeksiyonu

Küresel ölçekte elektrikli araç satışlarının önümüzdeki yıllarda büyük bir artış göstermesi bekleniyor. Batarya paketi kapasiteleri, hücrelerin enerji yoğunluklarının artmasıyla beraber sürekli büyüyor.

• Küresel Ortalama: 2012'den itibaren istikrarlı bir artışla 50 kWh seviyesini aşmıştır.

• Türkiye Hedefi: 2030 yılına kadar hızlı büyüme senaryosunda 2 milyon araca ulaşılması öngörülüyor.

Yangın Riski Sanıldığı Kadar Yüksek mi?

Tesla tarafından yayımlanan verilere dayanan analizler, elektrikli araçların yangın riskinin içten yanmalı araçlara kıyasla en az 7 kat daha düşük olduğunu ortaya koyuyor. Ancak batarya kaynaklı bir yangın gerçekleştiğinde müdahale süreci daha kritik bir hal alıyor; bu durum üreticileri gelişmiş güvenlik katmanları oluşturmaya yönlendiriyor.

Batarya Güvenliğinde Üç Aşamalı Koruma

Yangın riskini minimize etmek için batarya sistemlerinde üç temel seviyede önlem alınmaktadır:

1. Engelleyici Tedbirler (Yangın Öncesi)

• Batarya Yönetim Sistemi (BMS): Hücrelerin sıcaklık ve gerilimlerini sürekli denetleyerek operasyonu düzenler.

• Gelişmiş Soğutma: Hücrelerin güvenli sıcaklık aralığında kalmasını sağlar.

• Bulut Data Takibi: Araçlardan gelen verilerle riskler proaktif olarak analiz edilir.

2. İlerlemeyi Engelleyici Tedbirler (Yangın Anı)

• Gaz Tahliye Valfleri: Hücrelerdeki gaz birikimini kontrol ederek patlamayı önler ve kontrollü tahliye sağlar.

• Pasif Söndürme: Batarya modüllerine yerleştirilen inert gaz kapsülleri, yangın anında oksijeni uzaklaştırır.

• Termal İzolasyon: Yangın tespit edilen modülün komşu modüllerden fiziksel olarak izole edilmesi sağlanır.

3. Müdahaleyi Kolaylaştıran Önlemler

• MSD (Manuel Servis Kesici): Yüksek gerilim devresini manuel olarak keserek ekipler için elektrik çarpması riskini ortadan kaldırır.

• HVIL (Yüksek Voltaj Kilidi): Batarya bağlantılarındaki bozulmaları algılayarak sistemi otomatik devre dışı bırakır.

Veriyle Yönetilen Gelecek

Gelecekte batarya güvenliği, makine öğrenimi ve büyük veri teknolojileriyle daha da güçlenecek. Batarya hücrelerindeki sorunların erken teşhisi sayesinde proaktif bakım planları yapılarak yangın riski simülasyonlarla önceden öngörülebilecek.

Derleyen: Ömer Oğuz SOYDAŞ

Homologasyon Nedir?

Homologasyon, otomotiv üreticilerinin araçlarını ve elektrikli araç bataryaları gibi kritik bileşenlerini belirli mevzuatlara uygun hale getirmesi sürecidir. Bu kapsamda üreticiler; Avrupa Birliği Yönetmelikleri, Birleşmiş Milletler (BM-AEK) Regülasyonları ve ulusal yönetmeliklere (AITM, MARTOY) uyum sağlayarak Tip Onay Belgesi almakla yükümlüdür.

UNECE R100: Elektrikli Araç Güvenliğinin Çerçevesi

Elektrikli araçların güvenliği söz konusu olduğunda en önemli düzenlemelerden biri UNECE R100 regülasyonudur. Bu regülasyon iki ana kısımda incelenmektedir:

•  Kısım-1 (Araç Bazlı Testler): Tasarım hızı 25 km/saati aşan M ve N kategorisi araçların elektrikli güç aktarma organlarını kapsar. Doğrudan temasa karşı koruma ve su etkilerine karşı güvenlik önlemleri bu aşamada denetlenir.

• Kısım-2 (Batarya Bazlı Testler): Batarya komponentlerinin dayanıklılığını ölçer. Bu kapsamda bataryalar; titreşim, termal şok, yangın dayanımı, aşırı şarj ve kısa devre gibi zorlu testlerden geçirilir.

Çarpışma Testleri ve Genel Kabul Kriterleri

Elektrikli araçların güvenliği sadece batarya ile sınırlı değildir. Araçlar; ön (R94), yan (R95), arkadan (R153) ve direk darbe (R135) gibi çeşitli çarpışma testlerine tabi tutulur. Bu testlerde temel başarı kriterleri şunlardır:

• Çarpma sonrası kapıların alet kullanmadan açılabilmesi.
• Elektrolit sızıntısının olmaması.
• Elektrik çarpmasına karşı koruma sağlanması.
• Bataryanın (REESS) yerinden kopmaması ve yangın tehlikesi oluşturmaması.

Acil Müdahale: Kurtarma Kartları ve ISO 17840 Standartı

Kaza anında acil müdahale ekiplerinin (itfaiye, sağlık ekipleri) araca en güvenli şekilde müdahale edebilmesi için ISO 17840 standardı geliştirilmiştir. Bu standart kapsamında oluşturulan Kurtarma Kartları (Rescue Sheets), aracın batarya ve elektrik motoru lokasyonları gibi kritik bilgileri sembollerle gösterir. Ayrıca, 1 Eylül 2026 tarihinden itibaren araçlarda enerji kaynağını belirten etiketlerin kullanımı zorunlu hale gelecektir.

Geleceğin mobilitesinde güvenlik, teknolojik gelişmelere paralel olarak IWG-EVS gibi çalışma grupları tarafından sürekli güncellenmekte; özellikle termal yayılım ve suya batma gibi senaryolar üzerine yeni kriterler eklenmektedir.

Derleyen: Özkan Öztürk

İSG Konseyinin Temel Amacı ve Dayanağı

Konseyin faaliyetleri, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 21. maddesi ve 1 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 508. maddesine dayanmaktadır. Temel amaç, konseyin çalışma usullerini belirlemek, İSG stratejileri için tavsiyelerde bulunmak ve özellikle özel politika gerektiren grupların ihtiyaçlarını gözeterek iş kazalarını minimize etmektir.

Konsey Kimlerden Oluşur?

Konseyin yapısı, kapsayıcı bir yönetim anlayışıyla farklı bakanlık ve kurumlardan gelen yetkililerle desteklenmiştir:

• Başkanlık: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı veya görevlendireceği Bakan Yardımcısı.

• Üyeler: Sağlık, Milli Eğitim, Çevre, Enerji, Aile gibi ilgili bakanlıkların Bakan Yardımcıları ile Strateji ve Bütçe Başkan Yardımcısı.

• Alt Kurullar: Kamu kurumları, üniversiteler, sivil toplum kuruluşları (STK) ve iş dünyasından uzman isimler çalışma gruplarında yer almaktadır.

Konseyin Görev ve Sorumlulukları

İSG kültürünü ülke geneline yaymayı hedefleyen Konseyin başlıca görevleri şunlardır:

1. Ulusal İSG Politika Belgesi hazırlamak.

2. Mevzuat belirleme, uygulama ve izleme süreçlerini yönetmek.

3. Araştırma ve geliştirme (AR-GE) projelerine destek olmak.

4. Kamu kurumları arasında iş birliği ve koordinasyon sağlamak.

Toplantı Esasları ve Karar Alma Süreci

Konsey, verimliliği korumak adına belirli bir takvim çerçevesinde toplanır. Yılda en az 1 kez olağan şekilde toplanan kurul, gerekli durumlarda olağanüstü toplantı yapabilir. Toplantı tarihi ve gündemi katılımcılara en az 15 gün önceden bildirilir.

Karar alma sürecinde öncelik oybirliği ilkesindedir. Ancak oybirliği sağlanamadığı durumlarda, toplantıya katılan üyelerin salt çoğunluğu ile nihai kararlar alınmaktadır.

Dereyen: Volkan ALTUNAY

1. TBMM’nin Yapısı ve Karar Alma Mekanizmaları

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), toplam 600 milletvekilinden oluşur. Meclisin işleyişinde "yeter sayılar" hayati rol oynar:

• Toplantı Yeter Sayısı: Meclisin açılabilmesi için en az 200 milletvekilinin hazır bulunması gerekir.

• Karar Yeter Sayısı: Kararlar, toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile alınır; ancak bu sayı hiçbir şekilde 151’in altına düşemez.

• Kritik Eşikler: Anayasa değişikliği teklifi için 200, genel/özel af ilanı için 360 (3/5) ve Anayasayı doğrudan değiştirebilmek için 400 (2/3) milletvekilinin oyu gereklidir.

2. Milletvekili ve Cumhurbaşkanı Seçilme Şartları

Milletvekili olabilmek için 18 yaşını doldurmuş olmak, Türk vatandaşı olmak ve en az ilkokul mezunu olmak yeterlidir. Ancak askerlikle ilişiği olanlar veya yüz kızartıcı suçtan hüküm giyenler bu haktan mahrumdur.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde ise şartlar daha ağırdır:

• Eğitim ve Yaş: 40 yaşını doldurmak ve yükseköğrenim mezunu olmak zorunludur.

• Seçim: Halk tarafından seçilen Cumhurbaşkanı, ilk turda %50 + 1 oy alamazsa süreç ikinci tura kalır.

• Görev Süresi: 5 yıl olan görev süresi, bir kişi için en fazla iki dönemle sınırlıdır.

3. Yargı Sistemi ve Denetleyici Kurumlar

Türkiye’deki yüksek mahkemeler ve denetim organları görev ayrımıyla dikkat çeker:

• Yargıtay: Adli yargının, Danıştay ise idari yargının son mercidir.

• HSK: 13 üyeden oluşur ve başkanı Adalet Bakanı'dır.

• DDK ve Kamu Başdenetçiliği: Devlet Denetleme Kurulu Cumhurbaşkanlığına bağlıyken, Ombudsmanlık Meclis bünyesinde faaliyet gösterir.

4. İş Dünyasında 4857 Sayılı Kanun ve Haklar

Çalışma hayatını düzenleyen 4857 Sayılı İş Kanunu, tüm iş kollarını kapsamaz. Deniz/hava taşıma işleri, sporcular ve ev hizmetleri kanun kapsamı dışındadır.

İşçi ve İşveren İlişkisinde Önemli Maddeler:

• Deneme Süresi: Normal şartlarda 2 ay, toplu iş sözleşmeleriyle 4 aya kadar çıkabilir.

• Taşeron (Alt İşveren) ve Muvazaa: Alt işverenlik ilişkisinin hileli kurulması (muvazaa) durumunda, işçiler en baştan itibaren asıl işverenin personeli sayılır.

• Geçici İş İlişkisi: Özel istihdam büroları aracılığıyla genellikle 4 aylığına kurulur ve toplamda 8 ayı geçemez.

Yasal Zorunluluk ve ISO Standartları Ne Diyor?

Türkiye'deki yasal mevzuat, işverenlere acil durumlarda dış kuruluşlarla irtibatı sağlama yükümlülüğü getirmektedir. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili yönetmelikler, işverenin arama, kurtarma, tahliye ve tıbbi müdahale konularında iş yeri dışındaki kurumlarla iletişimi sağlayacak gerekli düzenlemeleri yapmasını şart koşar.

Uluslararası standartlar da bu gerekliliği desteklemektedir:

• ISO 22301 (İş Sürekliliği): Felaket anında telefonlar kesildiğinde müşterilere ve acil servislere nasıl ulaşılacağına dair en güçlü ve doğrulanabilir çözümün amatör telsiz altyapısı olduğunu vurgular.

• ISO 45001 (İSG): Dış kaynaklı acil ekiplerle koordinasyonun sürekliliği için telsiz haberleşmesini en etkin araç olarak tanımlar.

• ISO 22320 (Acil Durum Yönetimi): Farklı kurumların (AFAD, İtfaiye vb.) ortak bir platformda konuşabilmesi için amatör telsiz frekanslarının sağladığı "birlikte çalışabilirlik" yeteneğine odaklanır.

Neden Amatör Telsiz?

Amatör telsiz sistemleri (HF/VHF/UHF), herhangi bir operatöre veya altyapıya ihtiyaç duymadan çalışabilir. Güneş enerjisi veya akülerle beslenen bu sistemler üzerinden sadece sesli değil; e-posta (Winlink), konum takibi (APRS) ve görüntü aktarımı gibi teknolojiler de kullanılabilmektedir. Türkiye Radyo Amatörleri Cemiyeti (TRAC), Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP) kapsamında devletin resmi çözüm ortağı olarak bu altyapıyı koordine etmektedir.

Başarı Örneği: İÇDAŞ Vaka Analizi

Çanakkale’de faaliyet gösteren İÇDAŞ, 1999 depreminden çıkardığı derslerle Türkiye'de bir ilki gerçekleştirerek bünyesinde kurumsal bir amatör telsiz istasyonu kurmuştur. Şirket, kurduğu profesyonel arama kurtarma ekibi ve telsiz altyapısı sayesinde olası bir afetteki "iletişim izolasyonu" riskini tamamen ortadan kaldırmayı hedeflemektedir.

İşletmeler İçin 5 Adımda Yol Haritası

Belgede, iş yerlerinin bu sistemi kurabilmesi için şu adımlar önerilmektedir:

1. Risk Analizi: Acil durum planlarına "telekomünikasyon kesintisi" maddesini eklemek.

2. Protokol: Yerel TRAC şubeleri ile iş birliği ve eğitim protokolü imzalamak.

3. Lisanslama: Teknik personelin Amatör Telsizcilik Sınavı'na girmesini teşvik etmek.

4. Kurulum: Bağımsız enerji beslemeli, resmi çağrı işaretli bir istasyon kurmak.

5. Tatbikat: Yılda en az bir kez telefonların kullanılmadığı "tam karartma" tatbikatları gerçekleştirmek.

LinkedIn Üzerinden Dev Katılım

Araştırma kapsamında, profesyonel sosyal iş ağı LinkedIn üzerinden Türkiye'nin dört bir yanındaki İSG profesyonellerine ulaşıldı. Gönüllülük esasıyla katılım sağlayan 206 İSG profesyoneli, "İş sağlığı ve güvenliği profesyonellerinin karşılaştığı sorunlar sizce nelerdir?" sorusuna yanıt vererek deneyimlerini paylaştı. Katılımcılar arasında aktif saha uzmanlarından OSGB çalışanlarına kadar geniş bir yelpaze yer aldı.

Sorunlar Tematik Analizle Belirlendi

Araştırmanın nitel veri toplama sürecinde katılımcılara yöneltilen açık uçlu sorular, Braun ve Clarke’ın altı aşamalı tematik analiz yöntemiyle incelendi. Analiz sürecinde modern teknoloji imkanlarından yararlanılarak MAXQDA yazılımı kullanıldı. Verilerin doğruluğu ve güvenilirliği, üç farklı uzman tarafından bağımsız olarak teyit edildi ve yüksek güvenilirlik oranı (Cohen’s Kappa > 0.80) ile tescillendi.

İSG Profesyonellerini Etkileyen 4 Ana Tema

Yaklaşık iki ay süren veri toplama sürecinin ardından, sektördeki profesyonellerin mesleki yaşamını şekillendiren dört temel boyut ortaya çıktı:

1. Mesleki Gelişim ve İlerleme: Kariyer basamaklarını tırmanma ve uzmanlaşma beklentileri.

2. Dayanışma ve İş Birliği: Çalışma ortamındaki profesyonel destek ve ekip ruhu.

3. Mesleki Tatmin: Yapılan işin niteliğinden ve sonuçlarından duyulan manevi doyum.

4. Sorunlar ve Engeller: İş süreçlerinde karşılaşılan bürokratik, fiziksel ve yapısal zorluklar.

Gelecekteki Ölçeklere Temel Oluşturacak

Bu nitel araştırmanın sonuçları, sadece mevcut durumu saptamakla kalmıyor; aynı zamanda sektördeki "Mesleki Memnuniyet Ölçeği"nin oluşturulması için de bilimsel bir temel sağlıyor. Uzmanlar, bu verilerin İSG politikalarının iyileştirilmesi ve çalışan haklarının geliştirilmesi noktasında karar vericilere rehberlik edeceğini vurguluyor.

Derleyen: Dr. Orkun DALYAN

İSG Sınavında Başarının Anahtarı: 3000+ Soru Çözümü

Sınav hazırlık sürecinde konu anlatımı kadar önemli olan bir diğer unsur, farklı soru tiplerini görerek pratik yapmaktır. Volkan Altunay tarafından hazırlanan bu özel kamp programı, adaylara toplamda 3000’den fazla soru çözümü vaat ediyor. Programın öne çıkan diğer detayları ise şu şekilde:

Canlı Dersler ve İnteraktif Eğitim

Kamp kapsamında haftada 3 gün (Pazartesi, Çarşamba, Cuma) Zoom platformu üzerinden canlı soru çözüm dersleri gerçekleştirilecek. Adaylar, takıldıkları noktaları anında sorma fırsatı bularak eksiklerini hızla kapatabilecek.

Kaçıranlar İçin Kayıt İmkanı

Çalışan adayları düşünen İSG Sınav Okulu, tüm dersleri kayıt altına alıyor. Herhangi bir dersi kaçıran veya tekrar izlemek isteyen öğrenciler, dersleri sonradan izleme imkanı sayesinde istedikleri zaman sisteme erişebilecekler.

Özel Kodlamalar ve Stratejik Yaklaşım

İSG mevzuatının karmaşıklığını basitleştiren özel kodlamalar ve sınavda çıkması muhtemel özel sorular, bu kampın en dikkat çekici özelliklerinden biri. Ayrıca program kapsamında yapılacak olan 10 özel deneme çözümü, adayların gerçek sınav provası yapmasını sağlayacak.

7/24 Destek ile Kesintisiz Hazırlık

Eğitim süreci boyunca adaylar yalnız bırakılmıyor. Kamp süresince sunulan 7/24 destek hizmetiyle, sınav hazırlık sürecindeki motivasyonun en üst seviyede tutulması hedefleniyor.

Kayıt ve Detaylı Bilgi İçin:

Mayıs İSG Sınavı’na iddialı bir şekilde hazırlanmak ve İSG Sınav Okulu farkıyla başarıyı yakalamak isteyen adaylar, aşağıdaki iletişim kanalları üzerinden kayıt yaptırabilirler:

• Eğitmen: Volkan Altunay

• İletişim & WhatsApp: 0536 884 45 08

• Kamp Başlangıç Tarihi: 26 Ocak

Siz de İSG sertifikanızı almak ve kariyerinizde yeni bir sayfa açmak için bu kapsamlı soru çözüm kampındaki yerinizi şimdiden ayırtın!

1. İlk Defa Eğitim Alacak İSG Uzmanı ve İşyeri Hekimi Adayları

Yeni eğitim alarak sınava katılacak adaylar için eğitim ve staj onay süreçleri büyük önem taşıyor. Belirlenen takvim dışına çıkan adaylar 16 Mayıs'taki sınava giriş hakkı kazanamayacak.

Önemli Eğitim Takvimi:

• Program Giriş Son Tarihi: 15 Şubat 2026 (Saat 23:59)

• Eğitim Başlangıç Son Tarihi: 19 Şubat 2026

• Teorik Eğitim Bitiş Tarihi: 20 Mart 2026

• Uygulamalı Eğitim (Staj) Onay Son Tarihi: 25 Mart 2026 (Saat 23:59)

Kritik Not: Staj yerinin İSG-KATİP üzerinden bildirilmesi ve e-bildirge kullanıcısı tarafından onaylanması için son an 25 Mart 2026'dır. Eğitimini bu tarihe kadar başarıyla tamamlayanların bilgileri otomatik olarak Gazi Üniversitesi’ne bildirilecek; bu adayların ayrıca bir evrak göndermesine gerek yoktur.

2. Diğer Sağlık Personeli (DSP) Adayları İçin Süreç

DSP adaylarının eğitim süreçleri İSG uzmanlarına göre daha kısa bir takvime sahip olsa da, mezuniyet bilgileri konusunda dikkatli olmaları gerekiyor.

• Mezuniyet Bilgisi Güncelleme: En geç 05 Mart 2026 (Saat 18:00)

• Eğitim Programı Başlangıcı: En geç 10 Mart 2026

• Program Bitiş Tarihi: 25 Mart 2026

Mezuniyet Uyarısı: Adayların program öncesinde İSG-KATİP "Kişi Kartı" üzerinden mezuniyet bilgilerini kontrol etmeleri, eksiklik varsa YÖKSİS üzerinden veya sistem üzerinden bildirim yapmaları zorunludur.

3. Doğrudan Sınava Katılma Hakkı Olanlar (Eğitimden Muaf)

İSG lisans mezunları, ilgili alanda yüksek lisans yapmış mühendis, mimar veya teknik elemanlar ile iş müfettişleri için başvuru yolu farklıdır:

• Başvuru Ekranı: İSG-KATİP > Süreç Yönetimi > Sınav Başvuruları > Yeni

• Son Başvuru Tarihi: 25 Mart 2026 (Saat 23:59)

• Diplomalar: Bilgiler YÖKSİS üzerinden çekilecektir. Diploması YÖKSİS'te görünmeyen adaylar, üniversiteleri ile iletişime geçerek kayıt yaptırmalıdır.

4. Daha Önceki Sınavlarda Başarısız Olan veya Katılmaya Hak Kazananlar

Daha önce eğitimini tamamlamış veya doğrudan başvuru hakkı elde etmiş adayların İSG-KATİP üzerinden durumlarını kontrol etmeleri yeterlidir. Eğer durumunuz "Başvuru Onaylandı" olarak görünüyorsa, bilgileriniz otomatik olarak Gazi Üniversitesi'ne iletilecektir. Ek bir başvuru veya evrak gönderimi gerekmemektedir.

5. Gazi Üniversitesi Sınav Kayıt Süreci

Genel Müdürlük tarafından onaylanan ve isimleri bildirilen adayların sınav merkezi tercihi ve sınav ücreti ödemesi gibi işlemler için Gazi Üniversitesi Ölçme ve Değerlendirme Uygulama ve Araştırma Merkezi'nin takvimini takip etmeleri gerekmektedir. İSG-KATİP onayı tek başına sınava giriş hakkı vermez; üniversitenin sisteminden de başvuru tamamlanmalıdır.

Özetle Dikkat Edilmesi Gerekenler:

1. İSG-KATİP Kontrolü: Tüm süreçler "Kişi Kartı" ve "Süreç Yönetimi" sekmelerinden takip edilmelidir.

2. 48 Saat Kuralı: Doğrudan başvurularda süreç tamamlanmazsa başvuru 48 saat sonra otomatik iptal edilir.

3. Hata Mesajları: Başvuru sırasında alınan hata mesajları dikkatle okunmalı ve eksikler giderilmelidir.

Derinlemesine Analiz: 206 Profesyonelle Nitel Yolculuk

Araştırmanın ilk aşamasında, Türkiye'nin farklı bölgelerinde görev yapan 206 İSG profesyoneli ile derinlemesine görüşmeler yapıldı. Katılımcıların özgürce ifade ettikleri görüşler; Braun ve Clarke’ın tematik analiz yöntemiyle incelendi. Bu aşamada, mevcut iş tatmini ölçeklerinin İSG profesyonellerinin özgün çalışma koşullarını (kısmi zamanlı çalışma, soyut çıktı üretimi vb.) tam olarak yansıtmadığı görüldü.

Sektöre Özel Yeni Ölçme Aracı Geliştirildi

Nitel verilerden elde edilen bulgularla, İSG profesyonellerine özel yeni bir "Mesleki Memnuniyet Ölçeği" geliştirildi. DeVellis’in sekiz aşamalı sistematiği takip edilerek hazırlanan bu ölçek, sektördeki uzman görüşleri ve pilot uygulamalarla valide edildi. Bu araç sayesinde, İSG uzmanlarının memnuniyetini etkileyen unsurlar artık çok daha hassas bir şekilde ölçülebiliyor.

3102 Katılımcı ile Türkiye Geneli Veriler

Geliştirilen ölçek, Türkiye genelinde tam 3102 İSG profesyoneline uygulandı. Geniş bir örneklem üzerinde gerçekleştirilen nicel analizler, araştırmanın sonuçlarını istatistiksel olarak genellenebilir kıldı. Çoklu regresyon analizleri sonucunda; mesleki memnuniyeti en çok etkileyen faktörler, performans kriterleri ve kurumsal politikalar arasındaki bağlar net bir şekilde ortaya kondu.

Neden Bu Araştırma Önemli?

Bu çalışma, sadece akademik bir veri seti sunmakla kalmıyor, aynı zamanda İSG politikalarını belirleyen karar vericiler ve OSGB yönetimleri için stratejik bir yol haritası çiziyor. Araştırma, keşfedici tasarımın derinliği ile betimleyici araştırmanın genişliğini birleştirerek sektördeki metodolojik boşluğu doldurmayı hedefliyor.

İSG Sektöründe "Büyük Resim": 3.102 Profesyonel Ne Diyor?

Geçmişte yapılan araştırmalar genellikle kısıtlı bölgelerde (İstanbul, Ankara, Bursa gibi) ve dar örneklem gruplarıyla gerçekleştirilirken, bu yeni çalışma Türkiye geneline yayılması ve devasa örneklem büyüklüğü ile dikkat çekiyor. Araştırma sonuçlarına göre, İSG profesyonellerinin en büyük çıkmazı; mesleki bağımsızlık, yasal sorumluluklar ve düşük ücret üçgeninde şekilleniyor.

Temel Sorun: İşveren ve OSGB Arasında Sıkışmışlık

Literatürdeki Atalı (2023), Ataş (2022) ve Özenir (2021) gibi isimlerin çalışmalarını destekleyen bulgulara göre, İSG uzmanlarının yaşadığı en büyük stres kaynakları şunlar:

• Yasal Sorumluluk Yükü: İş kazalarında tek sorumlu tutulma korkusu.

• Mali ve İdari Baskılar: Düşük ücretler ve yetki sınırlamaları.

• Bağımsızlık Sorunu: İşverenden maaş almanın getirdiği "mesleki tarafsızlığı koruma" zorluğu.

• Aşırı İş Yükü: Özellikle kısmi zamanlı çalışmalarda ve OSGB yapılarında görülen yoğun tempo.

İş Tatmini Analizi: Sadece Rakamlar Değil, Deneyimler Konuşuyor

Araştırma, İSG çalışanlarının memnuniyetini ölçmek için geliştirilen yeni bir ölçekle, Minnesota İş Doyum Ölçeği gibi klasik yöntemlerin ötesine geçiyor. 2012'den bu yana yapılan çalışmalarla (Çelik ve Hisar, 2012; Sancı, 2017; Toyoğlu ve Özer, 2023) kıyaslandığında, sektördeki memnuniyetin sadece ekonomik değil, aynı zamanda "işte var olma algısı" ve "duygusal iyilik hali" ile doğrudan bağlantılı olduğu görülüyor.

Bu Araştırmayı Diğerlerinden Ayıran 4 Kritik Fark

Haberimize konu olan bu dev çalışma, literatürdeki şu eksiklikleri gidererek çıtayı yükseltiyor:

1. En Geniş Örneklem: 3.102 kişilik katılım ile istatistiksel olarak en güçlü veriye ulaşıldı.

2. Bütüncül Yaklaşım: Sadece iş güvenliği uzmanlarını değil; hekim ve sağlık personellerini de kapsıyor.

3. Karma Yöntem: Hem nitel (derinlemesine görüşme) hem de nicel (anket) veriler harmanlandı.

4. Türkiye Geneli: Yerel bir bölgeyle sınırlı kalmayıp tüm ülkenin nabzını tuttu.

Sonuç: İSG Reformu Şart mı?

Elde edilen bulgular, Türkiye'deki İSG profesyonellerinin sadece teknik birer danışman değil, aynı zamanda ağır yasal ve psikolojik yükler altında çalışan bireyler olduğunu kanıtlıyor. Mesleki memnuniyetin artması için bağımsız çalışma ortamının yasal güvencelerle desteklenmesi ve ücret politikalarının iyileştirilmesi öncelikli ihtiyaçlar arasında yer alıyor.

Derleyen: Dr. Orkun DALYAN

Küresel Sorunlar Ortak: Yetki Karmaşası ve Kaynak Yetersizliği

Uluslararası literatür taramaları, İSG profesyonellerinin coğrafyadan bağımsız olarak benzer yapısal sorunlarla mücadele ettiğini gösteriyor. İspanya’dan Yeni Zelanda’ya, İngiltere’den Türkiye’ye kadar uzmanlar; yetki-belirsizlik çatışması, kaynak yetersizliği ve örgütsel destek eksikliği gibi evrensel temalar etrafında birleşiyor.

Ancak bu sorunların yerel yansımaları farklılık gösteriyor:

• Türkiye: İşverenlerin yasal yükümlülükleri görmezden gelmesi en büyük engel.

• İspanya: Cinsiyet temelli farklılıklar ve araştırmaların yetersizliği ön planda.

• Yeni Zelanda: Uzmanların karar alma süreçlerinde pasif kalması ve örgütsel dışlanmışlık dikkat çekiyor.

• İngiltere: Mesleki motivasyonun artırılması ve işveren desteğinin güçlendirilmesi temel gündem maddesi.

Dev Araştırma: Türkiye'de 3102 Profesyonel İncelendi

Türkiye genelinde 3102 İSG profesyonelinin katılımıyla gerçekleştirilen dev nicel çalışma, yerel dinamikleri gün yüzüne çıkardı. Geliştirilen yeni ölçeklerle yapılan analizlerde, Türkiye'deki uzmanların mesleki tatminini en çok yasal belirsizlikler, ağır iş yükü ve örgütsel destek eksikliği baltalıyor.

Dünyadan Örnekler: Çin’de Tükenmişlik, ABD’de İş Tanımı Netliği

Uluslararası çalışmalar, mesleki memnuniyetin kültürel normlara göre nasıl şekillendiğini gösteriyor:

• Çin: 1052 sağlık profesyoneli üzerinde yapılan araştırmada, "Maslach Tükenmişlik Ölçeği" kullanılarak mesleki stresin yıkıcı etkileri analiz edildi.

• ABD: İş sağlığı hemşireleri üzerine odaklanan çalışmalarda, iş tanımının net olması ve stres yönetimi, memnuniyetin anahtarı olarak görüldü.

• Yunanistan ve Polonya: Çalışma koşullarının iyileştirilmesi ve yeni ölçümleme yöntemleri ile mesleki zorluklar nicel olarak raporlandı.

Sonuç: Küresel Standart, Yerel Çözüm

Araştırma sonuçları, İSG alanında mesleki memnuniyetin sadece küresel standartlarla sağlanamayacağını; her ülkenin kendi hukuki yapısı, iş kültürü ve toplumsal normlarına özgü çözümler üretmesi gerektiğini kanıtlıyor. Türkiye için yapısal reformlar ve yasal netlik öncelik taşırken, dünya genelinde mesleki kimlik ve disiplinler arası uyum ön plana çıkıyor.

Derleyen: Dr. Orkun DALYAN

CİMER’e Teşekkür Mesajı Yağdı

Öğrenci, aldığı eğitim sayesinde iş kazası sonrası izlenmesi gereken hukuki ve yasal süreçleri aileye aktardı. Yapılan başvurular neticesinde kazazede aile, hak ettikleri tazminat hakkını kazandı ve kazazede için düzenli maaş bağlandı. Bu büyük değişim sonrası öğrenci, kimliğini gizli tutarak CİMER üzerinden dersin yürütücüsü Öğr. Gör. Yusuf Ali Akar’a ve üniversite yönetimine teşekkürlerini iletti.

"Eğitim Sadece Müfredattan İbaret Değildir"

CİMER'e gönderilen mesajda, derslerin gerçek yaşamdan örneklerle işlenmesinin önemine vurgu yapıldı. Eğitim seviyeleri düşük olduğu için haklarını arayamayan kazazede aile, öğrencinin yönlendirmesiyle yasal süreçleri başarıyla tamamladı. Öğrenci, bir ailenin geleceğini kurtarmanın kendisi için en büyük motivasyon olduğunu belirtti.

Rektör Prof. Dr. Ekrem Gürel’den Tebrik

Konuyla ilgili açıklama yapan Iğdır Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ekrem Gürel, üniversitelerin toplumsal sorumluluk vizyonuna dikkat çekerek şunları söyledi:

“Öğrencimizin aldığı eğitimi sahaya yansıtması ve bir ailenin haklarına kavuşmasına vesile olması bizler için büyük bir gurur kaynağıdır. Uygulamaya dayalı eğitim anlayışıyla bu başarıya zemin hazırlayan öğretim görevlimizi ve duyarlı öğrencimizi tebrik ediyorum.”

Bu olay, üniversite eğitiminin sadece diploma odaklı değil, hayatın her alanında bir çözüm anahtarı olabileceğini bir kez daha kanıtladı.

Savcılık Beraat Kararına İtiraz Etti

4 Kasım 2025’te sonuçlanan davada yerel mahkeme, 32 sanıktan 11’ine “olası kastla öldürme” suçundan müebbet hapis cezası vermişti. Ancak savcılık, beraat eden isimler ve suç vasfı tayini konusunda kararı hatalı bularak istinaf başvurusunda bulundu.

İş Güvenliği Uzmanı İçin “Bilinçli Taksir” Talebi

İstinaf dilekçesinin en dikkat çeken bölümü, iş güvenliği uzmanı Ece Kayacan hakkındaki beraat kararına yapılan itiraz oldu. Savcılık, Kayacan’ın yangına zemin hazırlayan ihmaller zincirinde sorumluluğu olduğunu iddia ederek; sanığın “bilinçli taksirle öldürme” suçundan cezalandırılmasını talep etti. Aynı talep beraat eden restoran çalışanı Faysal Yaver için de yinelendi.

Hukuki Tartışma: Olası Kast mı, Bilinçli Taksir mi?

Davanın seyrini belirleyecek olan temel fark, Türk Ceza Kanunu’ndaki "olası kast" ve "bilinçli taksir" tanımları arasındaki ince çizgi.

• Olası Kast: Sonucun öngörülüp kabullenilmesi.

• Bilinçli Taksir: Sonucun öngörülmesine rağmen gerçekleşmeyeceğine inanarak hareket edilmesi.

Savcılık, iş güvenliği uzmanının eylemlerinin bilinçli taksir kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini savunuyor.

Ailelerin Avukatından Açıklama

Müşteki avukatlarından Bilsay Sarper Arslan, savcılığın bazı sanıklar için cezayı azaltma (vasıf değişikliği) talebinin aileler için yaralayıcı olduğunu belirtti. Öte yandan, müşteki avukatları da cezaların artırılması yönünde kendi istinaf başvurularını gerçekleştirdi.

Gözler İstinaf Mahkemesinde

Bölge Adliye Mahkemesi’ne giden dosya kapsamında yerel mahkeme kararının onanması, bozulması veya yeniden yargılama yapılması ihtimalleri masada. Özellikle İSG (İş Sağlığı ve Güvenliği) sektörü, iş güvenliği uzmanlarının sorumluluk sınırlarını belirlemesi açısından bu davanın sonucunu kritik bir emsal olarak takip ediyor.

Küçük İşletmeler İçin Pragmatik Çözüm: OSGB Nedir?

İş Sağlığı ve Güvenliği profesyonellerini bünyesinde barındıran ve işyerlerine dışarıdan hizmet sağlayan OSGB’ler, özellikle küçük ve orta ölçekli işletmelerin (KOBİ) kendi bünyelerinde bir İSGB (İş Sağlığı ve Güvenliği Birimi) kurma zorunluluğunu ortadan kaldırıyor.

Ölçek ekonomisinden faydalanarak maliyetleri düşüren bu sistem; tam zamanlı uzman kadro istihdam etmesi ekonomik olarak mümkün olmayan az çalışanlı işyerlerine, profesyonel destek alma imkânı tanıyor.

Coğrafi Sınırlar ve Hizmet Kalitesi

Mevzuat gereği OSGB’lerin hizmet verebileceği alanlar coğrafi sınırlar ile belirlenmiş durumda. Bu düzenleme, uzmanların işyerlerine fiziksel erişilebilirliğini korumayı ve mesafe kaynaklı hizmet kayıplarını engellemeyi amaçlıyor. Ancak bu durum, piyasada belirli bölgelerde yoğunlaşan oligopolistik bir yapının oluşmasına da zemin hazırlıyor.

OSGB Sisteminin Karşılaştığı Temel Sorunlar

Sektörün uzmanlarına göre, OSGB modeli bazı yapısal riskleri de beraberinde getiriyor:

• Sektörel Uzmanlık Karmaşası: Bir OSGB; tekstil, inşaat ve ofis gibi tamamen farklı risk profillerine sahip sektörlere aynı anda hizmet verebiliyor. Bu çeşitlilik, uzmanların her iş koluna özgü spesifik riskleri derinlemesine analiz etmesini zorlaştırıyor.

• Zaman Kısıtı ve Bürokrasi: Mevzuatın öngördüğü asgari süreler, çoğu zaman gerçek risk yönetimi yerine evrak işlerinin tamamlanmasına ancak yetiyor.

• Müşteri Odaklılık vs. Güvenlik Odaklılık: Hizmet ağını genişletme baskısı, bazı durumlarda hizmet kalitesinin arka planda kalmasına yol açabiliyor.

Denetim Zorluğu ve Piyasa Dengeleri

Yüksek yatırım maliyetleri ve nitelikli personel ihtiyacı, OSGB sektörüne girişi zorlaştıran "giriş engelleri" oluşturuyor. Ayrıca, bir birimin onlarca farklı işletmeye hizmet vermesi, denetim otoritelerinin her bir hizmet kalemini detaylıca incelemesini zorlaştırıyor. İşverenlerin İSG konusundaki bilinç düzeyi düşük olduğunda, bu durum düşük kaliteli hizmetlerin piyasada kalıcılık sağlamasına neden olabiliyor.

Sonuç olarak; OSGB modeli Türkiye'de İSG hizmetlerinin yaygınlaşması için hayati bir araç olsa da, sistemin sürdürülebilirliği için nicelikten ziyade niteliğe odaklanan bir denetim mekanizmasına ihtiyaç duyuluyor.

Proaktif Yaklaşım: Sorunu Kaynağında Çözmek

İSGB konsepti, geleneksel "kaza sonrası müdahale" (reaktif) anlayışını terk ederek, "kaza öncesi önleme" (proaktif) modelini hedefliyor. Bu birimlerin kuruluş felsefesi üç ana sütun üzerine kurulu:

1. Hızlı Müdahale: İşyerinde sürekli uzman kadronun bulunması.

2. Kişiselleştirilmiş Strateji: İşyerine özgü risk analizi yapılması.

3. Erken Tanı: Çalışan sağlığının düzenli takibi.

"Kağıt Üzerinde Güvenlik" Tehlikesi

Mevzuat; İSGB'lerin oda boyutlarından teknik donanımına kadar her detayı titizlikle belirlese de, sahada durum oldukça farklı. Uzmanlar, sistemin en büyük sorununun "kağıt üzerinde güvenlik" anlayışının yaygınlaşması olduğunu belirtiyor. Sadece yasal yükümlülükleri yerine getirmeye odaklanan bu yapı, gerçek koruyuculuk işlevini kaybedebiliyor.

Uzmanların İki Büyük Çıkmazı: Bağımsızlık ve İş Yükü

İSGB sisteminin etkinliğini gölgeleyen en kritik iki sorun ise şöyle sıralanıyor:

• Ekonomik Bağımlılık Sorunu: İSGB personeli işveren tarafından istihdam ediliyor ve finansmanı işveren sağlıyor. Bu durum, özellikle üretimi durduracak veya yüksek maliyet gerektirecek güvenlik önlemlerinde personelin objektif karar almasını zorlaştırıyor.

• Aşırı İş Yükü Dağılımı: İş güvenliği uzmanları; risk değerlendirmesinden eğitime, raporlamadan acil durum müdahalelerine kadar geniş bir sorumluluk ağında sıkışmış durumda. Bu yoğunluk, uzmanların hem teknik hem de yönetsel roller arasında bölünmesine neden oluyor.

Esneklik ve Entegrasyon Eksikliği

Mevcut sistemin bir diğer zayıf noktası ise standardize edilmiş yapısı. 50 kişilik bir tekstil atölyesi ile 5000 kişilik bir dev kimya tesisi, benzer şablonlarla yönetilmeye çalışılıyor. Sektörel farklılıkları gözetmeyen bu yapıya, İSGB’lerin İnsan Kaynakları ve Üretim Planlama gibi diğer birimlerden "izole" çalışması da eklenince, sistemin organizasyonel gücü zayıflıyor.

Sonuç olarak; İSGB'lerin sadece fiziksel birimler olarak kalmaması, gerçek anlamda işleyen bir güvenlik kültürü oluşturması için finansal bağımsızlık ve sektörel esneklik gibi alanlarda reform yapılması gerektiği vurgulanıyor.

Derleyen: Dr. Orkun DALYAN

Forkliftlerin Çarpışması Sonucu Ağır Yaralandı

Edinilen bilgilere göre olay, Fatsa OSB’de faaliyet gösteren bir kedi kumu üretim tesisinde meydana geldi. Fabrika içerisinde seyir halindeki iki forkliftin çarpışması sonucu, işçilerden Saadettin Eren ağır yaralandı. Kazayı gören iş arkadaşları durumu hemen 112 Acil Sağlık ekiplerine bildirdi.

Tüm Müdahalelere Rağmen Kurtarılamadı

Olay yerine hızla intikal eden sağlık ekipleri, ağır yaralı Eren’e ilk müdahaleyi yaptıktan sonra Fatsa Devlet Hastanesi’ne kaldırdı. Ancak, 48 yaşındaki talihsiz işçi, doktorların tüm çabalarına rağmen kurtarılamayarak hayatını kaybetti.

Yeşilköy Mahallesi Yas Tutuyor

Hayatını kaybeden Saadettin Eren’in, Fatsa’nın Yeşilköy Mahallesi nüfusuna kayıtlı olduğu öğrenildi. Acı haberin duyulmasının ardından Eren’in ailesi ve sevenleri hastaneye akın etti.

Soruşturma Başlatıldı

Meydana gelen ölümlü iş kazasıyla ilgili güvenlik güçleri ve yetkili birimler tarafından geniş çaplı inceleme başlatıldı. Kazanın oluş şekli ve ihmal olup olmadığına dair soruşturma sürüyor.

1. Güvenlik Kültürü mü, Güvenlik İklimi mi?

Eğitimde en çok karıştırılan iki kavram olan güvenlik kültürü ve iklimi, akılda kalıcı bir benzetmeyle açıklanıyor.

• Güvenlik Kültürü: Bir "torba" gibi düşünülmelidir; kalıcıdır, değişime dirençlidir ve kurumun genel değerlerini temsil eder.

• Güvenlik İklimi: Torbanın içindeki "meyvelerdir". Kişiden kişiye değişen algıları ifade eder ve daha değişkendir.

Pozitif Güvenlik Kültürü: Risklerin doğru analiz edildiği, "ramak kala" olaylarının çekinmeden raporlandığı ve yönetimin iş birliği içinde olduğu bir yapıyı temsil eder. "Bana bir şey olmaz" mantığı ise negatif kültürün en belirgin özelliğidir.

2. Sınavda Çıkması Muhtemel Güvenlik Kültürü Modelleri

Sınav başarısı için modelleri kodlamak hayati önem taşıyor. Videoda öne çıkan kodlamalar şunlar:

• Fleming (Olgunlaşma Modeli): "O2" koduyla hatırlanabilir. Ortaya çıkma, Yönetme, Katılım, İşbirliği ve Sürekli İyileştirme aşamalarını kapsar.

• Geller (Toplam Güvenlik Kültürü): "ÇİT" koduyla; Çevre, İnsan ve Davranış faktörlerine odaklanır.

• Maslow İhtiyaçlar Hiyerarşisi: Fizyolojik ihtiyaçlardan başlayıp "Kendini Gerçekleştirme" basamağına kadar uzanan 5 temel aşama.

• Cooper: Karşılıklı etkileşim modelini savunur.

3. Hukukun Temel Kavramları ve Hükümsüzlük Halleri

İSG profesyonellerinin bilmesi gereken temel hukuk kuralları ve yaptırım türleri şu başlıklarla özetleniyor:

• Yaptırımlar: Ceza, cebri icra, iptal ve maddi/manevi tazminat.

• Hükümsüzlük Türleri: * Yokluk: Kurucu unsurların eksikliği (Örn: Nikah memursuz evlilik).

  • Mutlak Butlan: Emredici hükümlere aykırılık (Örn: Mevcut bir evlilik varken ikinci evlilik).

  • Nisbi Butlan: İrade sakatlığı (Örn: Hata, hile, korkutma altında yapılan işlemler).

4. Normlar Hiyerarşisi: Hangi Mevzuat Daha Üstün?

Türkiye’deki hukuk sistemi bir piramit yapısına benzer. En üstte Anayasa yer alır.

1. Anayasa: En üstün normdur.

2. Uluslararası Anlaşmalar & Kanunlar: Temel hak ve özgürlüklere ilişkin anlaşmalar, kanunlarla çelişirse uluslararası hükümler esas alınır.

3. Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri.

4. Yönetmelik ve Tebliğler.

Anayasa Mahkemesi Notu: 15 üyeden oluşur. Bireysel başvurular için tüm iç hukuk yollarının tüketilmiş olması şarttır.

5. Yasama Süreci ve Kanunların Yürürlüğü

Kanunların yapım ve uygulama sürecine dair bilinmesi gerekenler:

• Bütçe Kanunu: Mali yılbaşından en az 75 gün önce Meclis'e sunulur.

• Yürürlük: Tarihi belirtilmeyen kanunlar, Resmi Gazete’de yayımlandığı gün yürürlüğe girer.

• Mülkilik İlkesi: Kanunların o ülke sınırları içindeki herkese uygulanmasıdır.

Sonuç: Bu başlıklar İSG sınavlarında her grup (Uzman, Hekim, DSP) için en az birer soru getirme potansiyeline sahiptir. Başarıya ulaşmak için kavramları kodlayarak çalışmak büyük avantaj sağlar.

Ücretsiz Derslere Katılmak İçin Whatsap Link: https://chat.whatsapp.com/HuL7XXjgEXCAD6QGNdZAPm
 

İşyeri Hekiminin Sağ Kolu: DSP Kimdir?

Yönetmeliklere göre Diğer Sağlık Personeli; iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinde işyeri hekimine teknik destek veren, veri toplayan ve sağlık kayıtlarını tutan nitelikli personeli ifade eder. Tam süreli işyeri hekimi bulunan yerlerde görevlendirilmesi zorunlu olmasa da, iş yükünün dağıtılması ve hizmet kalitesinin artırılması için bu personellerin varlığı hayati önem taşır.

DSP’nin Temel Görevleri Nelerdir?

Diğer sağlık personelinin sorumlulukları sadece kayıt tutmakla sınırlı değildir. İşte öne çıkan bazı görevler:

• Sağlık Kayıtlarının Tutulması: İşe giriş ve periyodik muayenelerde çalışanların sağlık öykülerini kayıt altına almak.

• Özel Risk Gruplarının Takibi: Gebe ve emziren kadınlar, 18 yaş altı çalışanlar ve kronik hastalığı olanların sağlık durumlarını yakından izlemek.

• Hijyen ve Eğitim: İşyeri bina ve eklentilerinin genel hijyen şartlarını denetlemek ve çalışanların sağlık eğitimlerinde aktif rol almak.

• İlk Yardım Organizasyonu: Acil durumlarda işyeri hekimi ile koordineli bir şekilde ilk yardım süreçlerini yönetmek.

Yetki ve Gizlilik Esasları

DSP’ler, işyerinin her bölümünde inceleme yapma ve gerekli belgelere ulaşma yetkisine sahiptir. Ancak bu yetkiler, işveren ve işyeri hekiminin bilgisi dahilinde kullanılır. En kritik yükümlülüklerinden biri ise mesleki sırların korunması ve çalışanların kişisel sağlık verilerinin gizliliğidir.

Kariyer ve Gelişim Hakkı

Tıpkı işyeri hekimleri gibi, tam süreli çalışan DSP'lerin de mesleki gelişim hakkı bulunmaktadır. Yılda beş iş günü boyunca eğitim, seminer ve panellere katılarak güncel tıbbi bilgileri takip etme imkanına sahiptirler.

Hiyerarşik Yapı ve Sektörel Sorunlar

Mevzuat, DSP’yi doğrudan işverenle değil, işyeri hekimiyle muhatap kılmaktadır. Tespit edilen aksaklıklar ve tavsiyeler öncelikle işyeri hekimine iletilir. Bu hiyerarşik yapı, koordinasyonu güçlendirse de bazen deneyimli personellerin "mesleki özerklik" konusunda sınırlanmasına neden olabilmektedir.

Hizmet kalitesini artırmak ve iş kazalarını minimize etmek isteyen işletmeler için Diğer Sağlık Personeli, iş sağlığı ve güvenliği zincirinin en sağlam halkalarından biri olmaya devam ediyor.

İşyeri Hekimi: Bir Danışman mı, Yoksa Karar Verici mi?

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, işyeri hekiminin rolünü "rehberlik ve danışmanlık" olarak tanımlar. Bu yasal çerçeveye göre işyeri hekimi; eksiklikleri tespit eder, mevzuata uygun çözüm önerilerini sunar ve bunları işverene yazılı olarak bildirir.

Önemli bir ayrıntı olarak; tespit edilen aksaklıkların giderilmesinden ve tedbirlerin uygulanmasından hukuken işveren sorumludur. İşyeri hekimi, tespit ve bildirim aşamasından sonra rehberlik görevini tamamlamış sayılır.

İşyeri Hekiminin 4 Temel Görev Alanı

İlgili yönetmelikler kapsamında işyeri hekimlerinin sorumlulukları dört ana başlıkta toplanmaktadır:

1. Rehberlik ve Çalışma Ortamı Gözetimi

İşyeri hekimi; işyerinin tasarımı, kullanılan kişisel koruyucu donanımların (KKD) seçimi ve ergonomik risklerin değerlendirilmesi konularında işverene yol gösterir. Ayrıca iş kazalarının nedenlerini araştırarak önleyici tedbirler geliştirir.

2. Risk Değerlendirmesi

Risk analizi süreçlerine aktif katılım sağlar. Özellikle;

• Gebe ve emziren kadınlar,

• 18 yaş altı çalışanlar,

• Kronik hastalığı olanlar gibi özel politika gerektiren grupların takibini yapar.

3. Sağlık Gözetimi ve Periyodik Muayeneler

Bu alan, hekimin en yoğun mesai harcadığı bölümdür. İşe giriş muayeneleri, tehlike sınıfına göre belirlenen periyodik kontroller ve meslek hastalığı ön tanısı alan çalışanların uygun işe yerleştirilmesi bu kapsamdadır.

4. Eğitim ve Bilgilendirme

Çalışanlara ilkyardım, hijyen, toplu korunma yöntemleri ve İSG konularında eğitimler verilir. Yıllık değerlendirme raporlarının hazırlanması ve İSG-KATİP sistemi üzerinden bildirimlerin yapılması da bu sorumluluğun parçasıdır.

Yetkiler ve Gizlilik Yükümlülüğü

İşyeri hekimleri, hayati tehlike gördükleri durumlarda işin durdurulması için işverene başvurma yetkisine sahiptir. Ancak bu süreçte işin normal akışını aksatmamak ve meslek sırlarını/çalışanların kişisel sağlık bilgilerini gizli tutmakla yükümlüdürler.

Uygulamada Karşılaşılan Zorluklar: Yetki ve Sorumluluk Dengesi

Kağıt üzerinde kapsamlı yetkilere sahip olan işyeri hekimleri, pratikte bazı "rol çatışmaları" yaşamaktadır. İşverenlerin "kesin çözüm" beklentisi ile kanunun "tavsiye etme" rolü arasındaki ince çizgi, hekimler üzerinde baskı oluşturabilmektedir. Özellikle ekonomik kaygılar nedeniyle tıbbi tavsiyelerin göz ardı edilmesi, işyeri hekimlerinin mesleki motivasyonunu etkileyen temel sorunların başında gelmektedir.

Derleyen: Dr. Orkun DALYAN
 

Mesleki Memnuniyet Nedir?

Endüstriyel psikolojinin temel taşlarından biri olan mesleki memnuniyet, en genel tanımıyla kişinin iş deneyimleri sonucunda hissettiği olumlu duygusal durum olarak ifade ediliyor. Spector (1985) tarafından yapılan bu tanım genel bir çerçeve çizse de, her meslek grubunun kendine has zorlukları bu tablonun rengini değiştiriyor.

Geleneksel Ölçüm Araçları İSG Uzmanları İçin Yeterli mi?

Yıllardır kullanılan ve 1967 yılında geliştirilen Minnesota İş Doyum Ölçeği, çalışanların memnuniyetini şu üç ana başlıkta inceliyor:

• İçsel Doyum: Başarı hissi, tanınma ve sorumluluk alma.

• Dışsal Doyum: Ücret, terfi ve çalışma koşulları.

• Genel Doyum: İşin bütününe yönelik duyulan tatmin.

Ancak bu ölçek, daha çok somut ürün üreten veya doğrudan hizmet veren sektörler için tasarlanmış durumda. Danışmanlık yapan, sürekli risk yöneten ve yasal mevzuatı takip eden İSG profesyonellerinin yaşadığı özgün deneyimleri tam olarak yansıtmıyor.

İSG Uzmanları İçin Yeni Bir Tanım Zamanı

İSG profesyonelleri, sadece birer çalışan değil; aynı zamanda işverenlere rehberlik eden, güvenlik kültürü inşa eden ve riskleri bertaraf eden stratejik partnerlerdir. Bu nedenle onlar için mesleki memnuniyet; "mesleki rollerini yerine getirirken yaşadıkları tatmin ile işyeri güvenliğine sağladıkları katkıyı algılama derecesi" olarak yeniden tanımlanıyor.

İSG Profesyonellerini Farklı Kılan Faktörler

İSG uzmanlarının memnuniyetini etkileyen ve geleneksel modellerde göz ardı edilen bazı kritik noktalar şunlardır:

1. Rehberlik ve Danışmanlık: Soyut ama hayati önem taşıyan yönlendirme süreci.

2. Değişken Mevzuat: Sürekli güncellenen yasal süreçlere uyum sağlama zorunluluğu.

3. Esnek Çalışma Modelleri: OSGB yapısı altında birden fazla işyerine hizmet verme.

4. Toplumsal Katkı: Mesleki etik değerler ve çalışan hayatını korumanın verdiği manevi tatmin.

Sonuç: Bütüncül Bir Bakış Açısı Şart

Geleneksel iş tatmini yaklaşımları İSG dünyası için artık dar geliyor. İSG profesyonellerinin mesleki kimliklerini, uzmanlık alanlarına özgü sorumluluklarını ve toplumsal katkılarını içeren bütüncül bir perspektif, hem çalışan mutluluğunu hem de işyeri güvenlik performansını artırmanın anahtarı olarak görülüyor.

Derleyen: Dr. Orkun DALYAN