Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından 4857 sayılı İş Kanunu'nun 70. maddesine dayanılarak hazırlanan Hazırlama, Tamamlama ve Temizleme İşleri Yönetmeliği, işyerlerinde asıl işin düzenli, sağlıklı ve güvenli bir şekilde sürdürülebilmesi için yapılması zorunlu olan faaliyetlerin yasal çerçevesini çiziyor. Yönetmelik, bu işlerin yalnız bu görev için işe alınmış kişiler yerine, işyerinin asıl işçilerine ek görev olarak yaptırılması durumunda uygulanacak kuralları kapsıyor.

İşte işverenlerin ve çalışanların bilmesi gereken tüm detaylar ve öne çıkan yasal zorunluluklar:

Çalıştırma Koşulları ve Günlük Süre Sınırı

• Teknik Zorunluluk Şartı: Hazırlama, tamamlama ve temizleme işlerinin, asıl işe ilişkin günlük çalışma sürelerinden önce veya sonra yaptırılabilmesi için teknik bir zorunluluk bulunmalı ya da bu işlerin asıl iş esnasında yapılması sağlık ve güvenlik yönünden sakıncalı olmalıdır.

• Günde En Fazla 2 Saat Ek Çalışma: İşçiler, asıl iş için belirlenmiş günlük çalışma sürelerine ek olarak bu işlerde günde en çok iki saat daha çalıştırılabilir.

• 11 Saat Sınırı: Hazırlama, tamamlama ve temizleme işleri de dahil olmak üzere bir işçinin günlük toplam çalışma süresi 11 saati asla aşamaz.

• Yıllık Fazla Çalışma Sınırı: Normal çalışma süresi dışında yapılan bu işler ile fazla çalışma sürelerinin toplamı yılda 270 saati geçemez.

Çalıştırılabilecek Maksimum İşçi Sayıları

Yönetmeliğe göre işyerinde bu işlerde görevlendirilecek işçi sayısı, toplam çalışan sayısına göre sınırlandırılmıştır. Buna göre:

• 1-15 çalışanı olan işyerlerinde en fazla 3 işçi,

• 16-30 çalışanı olan işyerlerinde en fazla 4 işçi,

• 31-60 çalışanı olan işyerlerinde en fazla 6 işçi,

• 61-80 çalışanı olan işyerlerinde en fazla 8 işçi,

• 81-100 çalışanı olan işyerlerinde en fazla 10 işçi çalıştırılabilir.

• 100'den fazla çalışanı olan işyerlerinde ise bu işleri yapacak kişi sayısı, toplam çalışan sayısının yüzde onunu (%10) geçemez.

Yarım Saatlik Dinlenme Zorunluluğu

İşyerinde yürütülen asıl işin bitmesinden sonra hazırlama, tamamlama ve temizleme işlerine başlayacak olan işçilerin, teknik bir sakınca doğmadığı sürece bu işe başlamadan önce en az yarım saat (30 dakika) dinlenmesi zorunludur. Bu dinlenme süreleri çalışma süresinden sayılmamaktadır.

Maaşlara %50 Zamlı Ödeme

Yönetmeliğin en dikkat çekici maddelerinden biri de ücretlendirme eğitimidir. İşyerinde hazırlama, tamamlama ve temizleme işlerini de üstlenen asıl işçilere, bu işlerde geçirdikleri sürenin her bir saati için ödenecek ücret; asıl işlerine ait normal çalışma ücretinin saat başına düşen tutarının yüzde elli (%50) yükseltilmesi (zamlı) suretiyle ödenir.

Ekip Başı, Nöbetleşe Çalışma ve Yasaklar

• Deneyimli Ekip Başı: İşlerin yürütülmesi sırasında işveren tarafından çalışanlar arasından deneyimli bir işçinin ekip başı olarak görevlendirilmesi esastır.

• Nöbetleşe Çalışma: Bu işlerin işçilere nöbetleşe yaptırılması esastır. Ancak işin özel uzmanlık gerektirmesi ve yeterli sayıda yetişmiş işçi bulunmaması durumunda hep aynı kişilere yaptırılabilir.

• Çalıştırma Yasağı: Bu işler için ayrılmış olan işçilerin, bu işlere ayrılan saatlerde başka herhangi bir işte çalıştırılmaları kesinlikle yasaktır.

• Çocuk ve Kadın İşçiler: Bu çalışmaların gece dönemine rastlaması durumunda çocuk ve kadın işçilerin çalıştırılması İş Kanunu'nun ilgili (71. ve 73. madde) koruyucu hükümlerine tabidir. Sanayiye ait işlerde 18 yaşını doldurmamış çocuk ve genç işçilerin gece çalıştırılması yasaktır.