Türkiye’de çalışma hayatını düzenleyen temel kurallar, hem işverenlerin hem de çalışanların haklarını koruma altına alıyor. Uzaktan çalışma modellerinden ihbar tazminatına, ebeveyn haklarından işe iade süreçlerine kadar pek çok kritik başlık, iş dünyasının anayasası niteliğinde. İşte çalışanların ve işverenlerin bilmesi gereken en güncel yasal detaylar.

Yeni Nesil Çalışma Modelleri: Uzaktan ve Çağrı Üzerine Çalışma

Teknolojinin gelişmesiyle hayatımıza giren uzaktan çalışma, işçinin edimini evinden veya teknolojik araçlarla iş yeri dışından yerine getirmesi olarak tanımlanıyor. Bu sistemde sözleşmenin yazılı yapılması zorunluyken; deprem ve salgın gibi zorlayıcı nedenlerde işçinin onayı aranmadan bu modele geçilebiliyor.

Çağrı üzerine çalışma sisteminde ise "4-4-20 kuralı" dikkat çekiyor. İşçiye en az 4 gün önceden haber verilmeli, günde en az 4 saat çalıştırılmalı ve aksi kararlaştırılmadıkça haftalık çalışma süresi 20 saat kabul edilmelidir.

Kısmi Süreli Çalışma ve Ebeveyn Hakları

Haftalık 45 saatlik tam süreli çalışmanın en fazla 2/3'ü (genellikle 30 saat ve altı) kısmi süreli çalışma sayılır. Bu çalışanlara salt bu durumdan dolayı ayrımcılık yapılamaz. Özellikle ebeveynler için getirilen düzenlemeye göre, eşlerden birinin çalışmadığı durumlarda diğeri kısmi çalışma talebinde bulunamaz.

İşten Ayrılma ve İhbar Tazminatı Süreleri

İş sözleşmelerinin feshinde çalışma süresine göre belirli bildirim sürelerine uyulması gerekir:

• 0-6 ay arası: 2 hafta

• 6 ay-1,5 yıl arası: 4 hafta

• 1,5-3 yıl arası: 6 hafta

• 3 yıldan fazla: 8 hafta İşverenin bu sürelere uymaması durumunda, bildirim süresinin 3 katı tutarında kötüniyet tazminatı gündeme gelebilir.

Haksız Fesih ve İşe İade Süreci

Haksız bir şekilde işten çıkarılan işçinin, 1 ay içinde arabulucuya başvurması gerekir. Arabuluculuk aşamasında sonuç alınamazsa, 2 hafta içinde iş mahkemesine dava açılabilir. Davayı kazanan işçinin 10 iş günü içinde başvuru yapması şarttır. İşveren işçiyi 1 ay içinde başlatmazsa, 4-8 ay arası tazminat ve 4 aya kadar boşta geçen süre ücretini ödemekle yükümlüdür.

Haklı Nedenle Fesih ve Devamsızlık Kuralları

İş Kanunu’nda "3-5 Kuralı" olarak bilinen sağlık nedenli fesihlerde; işçinin kendi kusuruyla bir ayda ardarda 3 gün veya toplam 5 gün devamsızlık yapması tazminatsız fesih sebebidir. Ayrıca mazeretsiz olarak ardarda 2 iş günü veya bir ayda 3 farklı iş günü işe gelmemek de işten çıkarma gerekçesidir.

Çalışma Saatleri, Ücret ve İzinler

Haftalık çalışma süresi genel olarak 45 saat, günlük ise en fazla 11 saattir. Yer altında çalışan maden işçileri için bu süre haftalık 37,5 saatle sınırlıdır. Gece çalışmaları ise 7,5 saati aşamaz. İş arama izni ise ihbar süresi boyunca günde en az 2 saat olarak verilir; eğer işçi bu sürede çalıştırılırsa ücreti %100 zamlı ödenir.

Engelli İstihdamı ve Toplu Çıkarma

50 ve üzeri çalışanı olan özel sektör iş yerlerinde %3, kamu kurumlarında ise %4 oranında engelli personel çalıştırma zorunluluğu bulunmaktadır. İşçi sayısına bağlı olarak yapılan toplu çıkarmalarda ise 30 gün önceden ilgili resmi makamlara bildirim yapılması yasal bir zorunluluktur.

Kaynak ve Detaylı Anlatım: https://www.youtube.com/watch?v=Mr4kQleOLyg