İş Hayatında Annelerin ve Anne Adaylarının Hakları Nelerdir?

Çalışma hayatında yer alan kadınların gebelik ve annelik süreçlerinde desteklenmesi, hem anne hem de bebek sağlığı açısından büyük önem taşıyor. İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamındaki kadın çalışan çalıştıran işyerlerine uygulanan yeni yönetmelik, gebe, yeni doğum yapmış veya emziren çalışanların sağlık ve güvenliğini destekleyecek kritik önlemler içeriyor.

İşte işverenlerin uyması gereken kurallar ve çalışanların sahip olduğu yasal haklar:

Çalışma Saatleri ve Gece Mesaisi Yasakları

Yönetmelik, anne adayları ve yeni annelerin dinlenme haklarını kesin çizgilerle koruma altına alıyor:

• Gebe veya emziren çalışanlar günde yedi buçuk saatten fazla çalıştırılamaz.

• Kadın çalışanlar, gebe olduklarının sağlık raporuyla tespit edilmesinden doğuma kadar geçen sürede gece çalışmaya zorlanamazlar.

• Yeni doğum yapmış çalışanların, doğumu izleyen bir yıl boyunca gece çalıştırılması yasaktır.

• Bu bir yıllık sürenin sonunda, eğer sağlık ve güvenlik açısından sakıncalı olduğu sağlık raporu ile belirlenirse, çalışan bu dönem boyunca da gece çalıştırılamaz.

• Gebe çalışanlara gebelikleri süresince, periyodik kontrolleri için ücretli izin verilir.

İşyerlerinde Kreş ve Emzirme Odası Zorunluluğu

İşverenlerin, çalışan sayılarına göre işyerlerinde özel alanlar tahsis etmesi yasal bir yükümlülük olarak karşımıza çıkıyor:

• 100-150 Kadın Çalışanı Olan İşyerleri: Emziren çalışanların çocuklarını emzirmeleri için çalışma yerlerinden ayrı ve işyerine en çok 250 metre uzaklıkta bir emzirme odası kurulması zorunludur.

• 150'den Çok Kadın Çalışanı Olan İşyerleri: 0-6 yaşındaki çocukların bırakılması, bakımı ve emzirilmeleri için çalışma yerlerinden ayrı bir yurt (kreş) kurulması zorunludur. Eğer yurt işyerine 250 metreden daha uzaksa, işveren taşıt sağlamakla yükümlüdür.

• Önemli Detay: Emzirme odası ve yurt kurulması için gereken kadın çalışan sayısının hesabına, erkek çalışanlar arasından çocuğunun annesi ölmüş veya velayeti babaya verilmiş olanlar da dâhil edilir.

Sağlık, Güvenlik ve İş Değişikliği Hakları

İşverenler, hamile ve emziren çalışanların çalışma koşullarını sağlık risklerini ortadan kaldıracak şekilde düzenlemek zorundadır:

• Sağlık raporu ile gerekli görüldüğü takdirde gebe çalışan, sağlığına uygun daha hafif işlerde çalıştırılır ve bu halde çalışanın ücretinde bir kesinti yapılmaz.

• Başka bir işe aktarılması mümkün değilse, çalışanın isteği halinde ücretsiz izinli sayılması sağlanır.

• Gebe çalışanların ani darbelere, sarsıntıya ve uzun süreli titreşime maruz kalacağı işlerde ve iş makinelerinde çalıştırılmaları yasaktır.

• Gebe çalışanların çalıştığı yerdeki gürültü seviyesinin en fazla 80 dB(A) olması sağlanır. Limitleri aşan gürültülü ortamlarda kişisel koruyucu donanım kullanılsa dahi çalıştırılmaları yasaktır.

• Kanserojen, mutajen, çok toksik, zararlı ve alerjik kimyasalların üretildiği veya kullanıldığı işlerde bu çalışanların çalıştırılması esas olarak yasaktır.

• Gebe veya emziren çalışanların sağlıklarını olumsuz etkileyecek şekilde elle taşıma, yükleme ve araçsız taşıma işlerinde çalıştırılmaları yasaktır.