Çalışma hayatının en önemli yapı taşlarından biri olan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, işyerlerindeki sağlık ve güvenlik şartlarını iyileştirmeyi hedefliyor. Bu kanun, faaliyet konusuna bakılmaksızın tüm kamu ve özel sektör işyerlerini, işverenleri ve çıraklar ile stajyerler dâhil tüm çalışanları kapsamı altına almaktadır.
Hangi Meslek ve Faaliyetler Kanun Kapsamında Değil?Kanun çalışma hayatının genelini kapsıyor olsa da, bazı özel alanlar bu mevzuatın dışında tutulmuştur. Kanun hükümlerinin uygulanmadığı alanlar şunlardır:
Fabrika, bakım merkezi ve dikimevleri hariç olmak üzere; Türk Silahlı Kuvvetleri, genel kolluk kuvvetleri ve Milli İstihbarat Teşkilatının faaliyetleri.
Afet ve acil durum birimlerinin müdahale operasyonları.
Ev hizmetlerinde çalışanlar.
Yanında çalışan istihdam etmeden, yalnızca kendi nam ve hesabına üretim yapan kişiler.
İşverenlerin Temel İSG Yükümlülükleri Nelerdir?Kanun kapsamında, çalışanların mesleki risklerden korunması ve güvenliğinin sağlanması temel olarak işverenin sorumluluğundadır. Bir işverenin yerine getirmesi gereken zorunlu yükümlülükler şunlardır:
Çalışanlara eğitim ve bilgi verilmesi dâhil, riskleri önleyici her türlü tedbiri almak.
İşyerinde profesyonel bir risk değerlendirmesi yapmak veya yetkili kurumlara yaptırmak.
Görevlendirme yaparken çalışanın sağlık ve güvenlik açısından o işe uygunluğunu mutlaka dikkate almak.
İş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin getirdiği maliyetleri hiçbir şekilde çalışanların maaşlarına yansıtmamak.
Çalışanların Hayati Haklarından Biri: "Çalışmaktan Kaçınma Hakkı"Çalışanlar, işyerinde ciddi ve yakın bir tehlike ile karşılaştıklarında "çalışmaktan kaçınma hakkını" kullanabilirler.
Bu durumda çalışan, İSG kuruluna veya işverene başvurarak tehlikenin tespitini ve tedbir alınmasını talep eder.
Talep haklı bulunursa, gerekli güvenlik önlemleri alınana kadar işçi çalışmaktan kaçınabilir.
Bu süre zarfında çalışanın maaş kesintisi yapılamaz ve kanundan doğan diğer hakları tamamen korunur.
İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildiriminde Süre Sınırıİşyerinde yaşanan olumsuz durumların resmi makamlara bildirilmesi hayati önem taşır ve yasal bir zorunluluktur. İşverenlerin uyması gereken yasal bildirim süreleri şöyledir:
İş Kazaları: Kazanın meydana geldiği tarihten sonraki en geç üç iş günü içerisinde Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) bildirilmelidir.
Meslek Hastalıkları: İşyeri hekimi veya sağlık sunucuları tarafından işverene bildirilen meslek hastalıkları, öğrenildiği günden itibaren yine üç iş günü içinde SGK’ya iletilmelidir.
Sağlık Gözetimi ve İSG Eğitimleri Zorunlu Mu?İşveren, çalışanların işe başlarken, iş değişikliğinde veya belirli periyotlarda sağlık muayenesinden geçmesini sağlamak zorundadır. Özellikle tehlikeli ve çok tehlikeli sınıftaki işyerlerinde, çalışanın işe uygun olduğunu belgeleyen sağlık raporu olmadan işbaşı yaptırılması yasaktır.
Ayrıca, tüm çalışanların iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerini alması kanuni bir mecburiyettir. Bu eğitimler çalışma süresinden sayılır ve maliyeti işveren tarafından karşılanarak çalışana yansıtılamaz.