Güvenlik Kültürü ve İklimi

• Kültür ve İklim Farkı: Güvenlik kültürü, bir kurumdaki herkesin uyması gereken kuralları ve ortak davranışları kapsayan geniş bir bütündür [01:32]. Güvenlik iklimi ise bu kültürün bir parçasıdır ve kişilerin algılarına göre değişkenlik gösterir [02:02].

• Pozitif ve Negatif Kültür: Negatif güvenlik kültüründe riskler önemsenmez ve kurallar kişisel algılara göre esnetilir [08:43]. Pozitif kültürde ise herkes güvenliğe inanır ve sorumluluk alır. Özellikle "Ramakkala" (Ramak Kala) olaylarının çok raporlanması, o iş yerinde güçlü bir güvenlik kültürü olduğunu gösterir [12:35].

• Güvenlik Kültürü Modelleri:

  • Fleming Olgunlaşma Modeli: 5 aşamadan oluşur (Ortaya çıkma, Yönetme, Katılma, İşbirliği, Sürekli İyileştirme) [25:11].

  • Cooper Karşılıklı Model: Karşılıklı etkileşime dayanır [17:16].

  • Geller Toplam Güvenlik Kültürü: İnsan, davranış ve çevre (ÇİT kodu) unsurlarına odaklanır [27:04].

Psikolojik ve Sosyal Modeller

• Maslow İhtiyaçlar Hiyerarşisi: İnsan ihtiyaçlarını 5 basamakta ele alır: Fizyolojik, Güvenlik, Sosyal (Ait olma/Sevgi), Saygınlık ve Kendini Gerçekleştirme [19:13].

• Güvenliğe Yönelik Tutum Modeli: Yazılım, donanım, insan ve risk olmak üzere dört kategoride incelenir [30:32].

Hukuk ve Anayasa Temelleri

• Hukuki Yaptırımlar: Ceza, cebri icra (zorla yerine getirme), iptal ve tazminat gibi yaptırım türleri açıklanmaktadır [41:59]. Tazminat maddi ve manevi (elem, keder, üzüntü karşılığı) olarak ikiye ayrılır [44:49].

• Hükümsüzlük: Bir işlemin hukuken geçersiz olmasıdır. Yokluk (baştan itibaren yok sayılma) ve Butlan (Mutlak ve Nisbi butlan) olarak ikiye ayrılır [48:16].

• Normlar Hiyerarşisi: Hukuk kurallarının üstünlük sıralaması şöyledir: Anayasa, Uluslararası Anlaşmalar, Kanun, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ve Yönetmelik [56:37].

• 1982 Anayasası ve Devletin Görevleri: Devletin tarih/kültür varlıklarını, toprağı, çevreyi ve ormanları koruma sorumlulukları vurgulanmaktadır [01:07:43].

• Anayasa Mahkemesi: 15 üyeden oluşur [01:09:34]. Siyasi partilerin kapatılmasına karar verebilir ve mali denetimlerde Sayıştay'dan destek alır [01:12:06].

Yasama ve Kanunlar

• Kanun Yapma Süreci: Kanunlar TBMM tarafından çıkarılır. Bütçe kanun teklifi meclise 75 gün önce gelir ve 55 gün boyunca görüşülür [01:22:13].

• Mülkilik ve Şahsilik: Kanunların ülke sınırları içindeki herkese uygulanmasına "mülkilik", kişinin vatandaşı olduğu devletin kanunlarına tabi olmasına "şahsilik" denir [01:25:53].

İlgili Video: 2. Ders: Güvenlik Kültürü-Hukuk-Anayasa