Arkadaşlar merhabalar hepiniz hoş geldiniz. Evet, bugün yangın konusunu göreceğiz arkadaşlar. Binaların yangından korunması hakkında yönetmelik, iki tane soru geliyor arkadaşlar. Muhtemelen hekime ve DSP'ye gelmez değerli arkadaşlarım, geleceğini çok düşünmüyorum, iş güvenliği uzmanlarına %100 gelir. İki tane soru gelir arkadaşlar, 3 soru da olur bazen değerli arkadaşlar. Peki hocam, o zaman sorular konumuza başlayalım.

Öncelikle tanımlara bakalım arkadaşlar. Bazı tanımlar: "güvenlik bölgesi" dediğimiz bir olay var ki, binadan tahliye edilen şahısların bina dışında güvenli olarak bekleyecekleri bölgeye biz güvenlik bölgesi diyoruz. Acil durumlarda da geçiyor bu, buna benzer bir tanım var. Acil durumda ise bunun ismi neydi arkadaşlarım? Toplanma alanıydı değil mi, acil dur toplanma yeri diye geçer. Burada dikkat edin, "binadan tahliye edilen şahısların" şahıs kelimesine dikkat, yangında bu şekilde geçiyor, bina dışında bekleyecekleri bölge.

Yangın kapısı var arkadaşlar, yangın merdivenlerinde olan kapı. Biliyorsunuz bir yapıdaki kullanıcılar veya hava veya nesneler için dolaşım imkanı sağlar, kapalı tutulduğunda duman, ısı ve alev geçişine belirli bir süre direnen kapıdır. Burada şuna dikkat edeceksiniz, şöyle bir soru gelebilir: "Yangın kapısı belli bir süre dayanır arkadaşlar, yani ömür boyu dayanmayacak, dayanır diye bir kural yok." Bir yanan binada her şey yanıyor, beton yanıyor, demir yanıyor da kapı mı yanmayacak? Ama belli bir süre dayanıyor. "Kapı yanmaz" cümlesi yanlış, yanar arkadaşlar ama belli bir süre dayanır. Buna dikkat edin.

Bir de yangın perdesi var, evinizdeki perde gibi düşünün, düşey bir eleman arkadaşlar. Bariyer kelimesi ve düşey kelimesini göreceksiniz. Korunması gereken nesne, ürün ya da altyapının yangına karşı korunması veya ısının yatay ve düşey olarak yayılmasını engelleyen bariyerlere biz yangın perdesi diyoruz.

Yangın yükü ise bir yapı bölümünün içinde bulunan yanıcı maddelerin kütleleri ile alt ısıl değerleri çarpımları toplamının plandaki toplam alana bölünmesiyle MJ/m² olarak ifade edilen büyüklük.

Yapının yüksekliği var. Yapı yüksekliğinde yapının tamamını alıyoruz arkadaşlar. Yani bodrum katları dahil ediyoruz. Senin görmediğin kısımlar da var; bodrum katlar, asma katlar, çatı arası piyesler dahil olmak üzere yapının inşa edilen bütün katların toplam yüksekliğine biz yapı yüksekliği diyoruz. (Burada hoca tahtada bina çizimini anlatıyor) Çatıdaki baca dahil toprağa bastığı yer dahil tamamına yapı yüksekliği diyoruz. Bina yüksekliği ise senin gördüğün kısımdır. 0'dan başlayıp gördüğün katlara kadar olan kısımdır. Yapı yüksekliği daha yüksektir.

Yüksek bina tanımında; bina yüksekliği 21,5 metre, yapı yüksekliği 30,5 metreden fazla olan binalara biz yüksek bina diyoruz. Rakamları ezberlemek zorsa, Türkiye'de bir kat ortalama 3 metre kabul edilir, bina yüksekliği yaklaşık 7 kat, yapı yüksekliği yaklaşık 10 kat gibi düşünebilirsiniz.

Acil durum, toplumun tamamını veya belli bir kesiminin normal hayat faaliyetlerini durduran ya da kesintiye uğratan olaylardır. Acil durum ekiplerine bakalım: Söndürme ekibi, kurtarma ekibi, koruma ekibi, bir de ilk yardım ekibi var. İş yerinin tehlike sınıfından bağımsız olarak söndürme ekibinden en az 3 kişi, kurtarmadan en az 3 kişi, korumadan en az 2 kişi, ilk yardımdan en az 2 kişi olsun demişler. Harfleri uzun olanlar 3 kişi, harfleri kısa olanlar (koruma, ilk yardım) 2 kişi olarak kodlayabilirsiniz.

Her binada bu ekipler olmak zorunda mı? Hayır. Şu 3 şart sağlanmışsa yaparsınız:

1. Yapı yüksekliği 30,5 metreden fazla olan binalar (yani yüksek binalar).

2. 50 kişiden fazla insan bulunan konut dışı her türlü yapıda (iş yeri vs).

3. 200'den fazla kişinin barındığı sitelerde. Ekipleri kurduktan sonra yılda bir kere söndürme tatbikatları yaparız.

Acil durum asansörü (ADA), itfaiye asansörü olarak da geçer. Yapı yüksekliği 51,5 metreden fazla olan binalarda (yaklaşık 17 kat ve üstü) kurulmak zorundadır. Bu asansörün önünde 6 ile 10 metrekare arasında, boyutu 2 metreden az olmayacak şekilde Yangın Güvenlik Holü oluşturulur. Yangın güvenlik holü dumanın az olduğu güvenli bir alandır. Asansörün 60 dakika çalışır durumda jeneratöre bağlı olması gerekir ve asansör kuyusu basınçlandırılır (duman almaması için). Yangın merdivenlerine de negatif (aslında pozitif) basınç verilir duman girmesin diye.

Acil durum aydınlatmasında genel kural normalde merdivenlerde vs. aydınlatmanın 60 dakika enerji sağlamasıdır, ama kullanıcı sayısı 200'ü geçiyorsa bu süre 120 dakika olmak zorundadır.

Yönlendirme işaretleri (acil çıkış levhaları) başımızın üstünde yer alır, yüksekliği 15 cm'den az olmayacak, asılma yüksekliği de zemin seviyesinden 200 cm ile 240 cm (2-2.4 metre) arasında olacaktır.

Yangın uyarı butonları ise zeminden 110 ile 130 cm yüksekliğe asılacaktır (110 numarası eski itfaiye numarasından aklınıza gelsin). İki buton arası mesafe en fazla 60 metre olmalıdır.

Sesli uyarı sistemleri (alarmlar) 3 metre uzaklıkta 75 desibel ile 120 desibel arasında duyulmalıdır. Uyku odaları veya duş gibi sesin zor duyulduğu yerlerde de en az 75 desibel olmalıdır.

Bina tehlike sınıflarını (DOY) Düşük, Orta ve Yüksek tehlikeli yerler diye kodluyoruz. Düşük tehlikeli yerler (ofisler vb.), orta tehlikeli yerler ve yüksek tehlikeli yerler (patlayıcılar, selüloz üretimleri vs.) olarak üçe ayrılır.

Kaçış Yolları, yangını duyduğunuzda güvenli dış ortama gidene kadarki engelsiz güzergaha denir. Asansörler kaçış yolu değildir. Zemin kattaki dükkanlarda 50 kişinin altındaysa tek çıkış yeterlidir. Kaçış yolu genişliği, kullanıcı sayısına göre artar: 50-500 kişi için 100 cm, 501-2000 kişi için 150 cm, 2001 ve üzeri için 200 cm'den az olamaz. Yüksek binalarda genel kural kaçış yolu en az 120 cm olmalıdır. Her yapıda genel olarak en az 2 çıkış bulunur. Kullanıcı sayısı 500'e kadarsa 2, 501-1000 arasıysa 3, 1000'in üzerindeyse 4 çıkış kapısı olmak zorundadır. Kaçış merdiveni basamakları 4'ten az, 17'den çok olmayacak. Basamak yüksekliği 175 mm'den (17.5 cm) çok, genişliği 250 mm'den (25 cm) az olmayacak.

Yangın Duvarı, bitişik nizam yapılarda birbirini ayıran duvarlardır ve yangına en az 120 dakika dayanması istenir. Yangın tahliye projeleri toplam 10.000 metrekareden büyük atölye, depo, otel, sağlık, eğitim vb. binalarında zorunludur. İtfaiye araçlarının binanın herhangi bir noktasına olan uzaklığı en fazla 45 metre olmalıdır.

Atriyum, AVM'lerin ortasındaki camlı büyük boşluklardır. Düşük ve orta tehlikeli binalarda olur, yüksek tehlikeli binalarda olmaz. Kaçış kapıları dışarıya (kaçış yönüne) doğru açılmalı ve en çok 110 Newton kuvvetle elle kolayca açılabilmelidir. Tek kanatlı kapı genişliği 80 cm'den az, 120 cm'den fazla olmamalıdır. Toplanma amaçlı binalar (yeme içme yerleri, müzeler, terminaller vb.) 50 ve daha fazla kişinin bir araya geldiği yerlerdir.

Yakıt depoları ve kazan daireleri de 120 dakika yangına dayanıklı bölümlerle ayrılmalıdır. Yakıt miktarı 1.000 litreye kadarsa varil içinde, 3.000 litreye kadarsa saç kapta, 40.000 litreye kadar ise yeraltı veya yerüstü sızıntısız tanklarda depolanır.

Hidrant Sistemleri dışarıdadır, Yağmurlama (Sprinkler) Sistemleri tavanlardadır. Yangın Sınıfları 4 tanedir:

• A Sınıfı: Katı madde (Odun, kağıt). Su ile veya Kuru Kimyevi Toz (KKT) ile söndürülür.

• B Sınıfı: Sıvı madde (Benzin, yağ). KKT, Köpük ve CO2 ile söndürülür.

• C Sınıfı: Gaz maddeler. KKT, CO2 ile söndürülür.

• D Sınıfı: Metaller ve radyoaktif malzemeler. Yalnızca Kuru Metal Tozu (KMT) ile söndürülür.

Yangın tüpleri 4 ile 12 kg arasındaysa yerden asılma yüksekliği en fazla 90 cm olmalıdır. Tüpler yılda bir yerinde kontrol edilir, 4 yılın sonunda içindeki gaz değiştirilir ve hidrostatik teste tabi tutulur. Erişim mesafesi 25 metreyi geçmemelidir.

Yangın Üçgeni oksijen, ısı ve yanıcı maddeden oluşur. Söndürme prensipleri soğutma, yakıtı giderme, boğma ve zincirleme reaksiyonu kesmektir.

Yangının Evreleri:

• Başlangıç Evresi (Flameover)

• Gelişme Evresi (Flashover - her şeyin tutuştuğu, ortamın ~600 dereceye ulaştığı evre)

• Sönme Evresi (Oksijen azaldığı için sönme başlar, kapı-pencere açılırsa ani oksijen girmesiyle patlama (Backdraft) meydana gelir).

Okey kendinize iyi bakın arkadaşlar, haftaya görüşmek üzere hoşça kalın.