Sınav maratonunda, A, B ve C sınıfı iş güvenliği uzmanı adaylarının kâbusu olan "Mevzuat" konusuna neşteri vuruyoruz. Ezberleyip geçtiğiniz o rakamlar aslında sınavın kaderini belirliyor. İşte 4857 sayılı İş Kanunu’nun "tuzak" sorularını çözmenizi sağlayacak altın ipuçları.

Sevgili İSG uzmanı adayları,

Hepimiz biliyoruz ki İSG sınavlarında teknik konular kadar, hatta bazen ondan daha fazla belirleyici olan bir alan var: Hukuk. Özellikle 4857 sayılı İş Kanunu, sınavın belkemiğini oluşturuyor. Önümdeki notları ve çıkmış soru analizlerini incelediğimde görüyorum ki ÖSYM, "bunu herkes bilir" dediğiniz yerlerden değil, detaylardaki ince çizgilerden soru sormayı seviyor. Gelin, sınavda sizi bir adım öne geçirecek o kritik noktalara bir göz atalım.

İlk Tuzak: "Kapsam Dışı" Olanlar

Sınavda en çok karıştırılan yer burasıdır. "Tarım işleri kanun dışıdır" deyip geçerseniz yanılırsınız. Kanun burada net bir sınır çizer: Eğer tarım ve orman işyerinde 50'den fazla işçi çalışıyorsa, orası artık İş Kanunu kapsamındadır.

Ayrıca unutmayın; deniz ve hava taşıma işleri ile ev hizmetleri kural olarak bu kanunun dışındadır. Ancak, havacılığın yer tesislerinde çalışanlar veya deniz kenarında su ürünleri işleyenler kapsama girer. Sınavda hikayeleştirilen sorularda bu ayrıma "aman dikkat" diyorum.

Sözleşme Zincirine Dikkat!

Bir diğer önemli konu ise iş sözleşmeleridir. İşverenlerin sıkça başvurduğu "Belirli Süreli İş Sözleşmesi" sınavın da favori konusudur. Burada bilmeniz gereken kural şudur: Esaslı bir neden olmadıkça, belirli süreli sözleşmeler üst üste (zincirleme) yapılamaz. Yapılırsa ne mi olur? O sözleşme baştan itibaren "Belirsiz Süreli" sayılır ve işçi kıdem tazminatı gibi haklara kavuşur. Soru köklerinde "esaslı neden" ibaresini mutlaka arayın.

İş Hukukunun Matematiği: Mesai ve Ücretler

Gelelim işin hesap kitap kısmına. Burası net bilgi ister, yorum kaldırmaz. Standart bir çalışanın haftalık süresi 45 saattir. Bunu aşan her saat için ücret %50 zamlı ödenir.

Burada bir parantez açalım: Eğer soru size "Yeraltı Maden İşçisi" diyorsa durup düşünün. Çünkü onlar için haftalık süre en çok 37.5 saattir ve bu süreyi aşan her dakika için fazla mesai %100 zamlı ödenmek zorundadır. Bu "iki katı" farkı, sınavda hayat kurtarır.

Kadın Çalışanlar ve İzin Hakları

Sosyal haklar konusunda ise analık izni banko sorulardandır. Doğumdan önce 8, sonra 8 olmak üzere toplam 16 haftalık süre değişmez kuraldır. Çoğul gebelikte (ikiz vb.) doğum öncesine 2 hafta eklenir.

Ve tabii ki süt izni... Çocuğu 1 yaşına gelene kadar kadın işçiye verilen günlük 1.5 saatlik izin, iş süresinden sayılır. Yani işveren "süt iznini kullandın, geç çıkacaksın" diyemez.

Son Söz: Oranları Unutmayın

Son olarak, kamuda ve özel sektörde engelli çalıştırma zorunluluğunu karıştırmamanız için şu formülü not edin:

• Özel Sektör: Sadece %3 Engelli.

• Kamu: %4 Engelli + %2 Eski Hükümlü.

Sınava girecek tüm meslektaş adaylarıma başarılar diliyorum. Kanunu ezberlemeyin, mantığını kavrayın; gerisi zaten gelecektir.